Võng lưng (Swayback) là tình trạng sai lệch tư thế cột sống, đặc trưng bởi sự thay đổi vị trí của xương chậu và đường cong sinh lý cột sống, có thể ảnh hưởng đến dáng đứng và khả năng vận động. Tình trạng này có thể liên quan đến bất thường cấu trúc, thói quen sinh hoạt hoặc các yếu tố cơ xương khớp. Dấu hiệu nhận biết thường bao gồm tư thế đứng bất thường, vùng thắt lưng cong rõ rệt và đau lưng dưới ở một số trường hợp.
Võng lưng (tật ưỡn lưng cột sống) là một dạng cong vẹo cột sống thường gặp ở mọi độ tuổi. Điều này không chỉ làm dáng người xấu đi, mà còn ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe xương khớp tổng thể. Vì vậy, rất nhiều người thắc mắc tại sao lại bị lưng võng, đâu là dấu hiệu và làm thế nào để cải thiện võng lưng? Cùng ACC tìm hiểu qua bài viết dưới đây với sự tham vấn y khoa từ Bác sĩ Erik W. Waardenburg – Hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Trị liệu thần kinh cột sống!
1. Võng lưng là gì?
Võng lưng (hay còn gọi là ưỡn cột sống, tiếng Anh: Swayback) là một dạng rối loạn cột sống, xảy ra khi xương chậu dịch chuyển về phía trước so với trục cơ thể, trong khi phần thân trên có xu hướng ngả về phía sau. Những thay đổi này làm mất sự cân bằng trong tư thế đứng và có thể làm tăng áp lực lên các cấu trúc ở vùng thắt lưng. (1)
2. Làm thế nào để nhận biết dấu hiệu võng lưng?
Để nhận biết võng lưng, bạn có thể quan sát các dấu hiệu như phần lưng dưới cong bất thường, xương chậu nghiêng quá mức về phía trước, tạo đường cong rõ rệt ở vùng thắt lưng. Người mắc tình trạng này có thể thường xuyên bị đau lưng dưới, gặp khó khăn khi di chuyển và xuất hiện khoảng trống giữa lưng dưới với mặt sàn khi nằm ngửa.
2.1. Triệu chứng lưng võng là gì?
Người bị võng lưng rất dễ nhận thấy thông qua các dấu hiệu như:
- Phần lưng dưới ưỡn cong ra đằng trước rõ rệt so với mông.
- Thường xuyên bị đau lưng, đặc biệt là đau phần lưng dưới.
- Di chuyển khá khó khăn.
- Phần xương chậu bị nghiêng về phía trước quá nhiều, tạo thành tư thế võng lưng ngựa.
- Người bị võng lưng khi nằm ngửa sẽ tạo một khoảng trống giữa lưng dưới và sàn.
2.2. Cách kiểm tra dấu hiệu bị võng lưng tại nhà
Ngoài những dấu hiệu kể trên, để biết mình có bị võng lưng hay không, bạn có thể kiểm tra bằng cách:
- Đứng áp sát lưng vào tường: Nếu bạn luồn lọt cả bàn tay vào khoảng trống giữa thắt lưng và tường, có thể đã bị lưng võng.
- Nằm ngửa trên sàn cứng: Người bị võng lưng khi nằm sẽ thấy có khe hở lớn giữa lưng dưới và mặt sàn.
- Tư thế nhìn nghiêng: Bạn có thể nhìn qua gương hoặc nhờ người khác chụp ảnh nghiêng khi bạn đứng tự nhiên. Nếu lưng dưới cong sâu về phía trước, bụng ưỡn, mông đẩy ra sau – là dấu hiệu kinh điển của võng lưng.
Đau lưng dưới gần mông là tình trạng phổ biến ở mọi lứa tuổi. Bệnh có thể xảy ra ở bên phải, bên trái hay ở giữa cột sống lưng dưới, khiến người bệnh gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày. Để có được cách khắc phục phù…
3. Nguyên nhân gây võng lưng do đâu?
Có nhiều lý do dẫn đến chứng lưng võng như dị tật bẩm sinh, tư thế sai lặp đi lặp lại, thừa cân… khiến xương chậu bị nghiêng về phía trước, gây cong vẹo lưng dưới và đau nhức. Cụ thể:
3.1. Bẩm sinh
Nếu từ khi sinh ra, trẻ đã có sự khiếm khuyết ở bộ phận cột sống thì khi lớn lên, tỷ lệ bị võng lưng rất cao. Bởi theo thời gian, sự khiếm khuyết ở các đốt sống sẽ trượt dần về phía trước gây chèn ép lên dây thần kinh, làm tình trạng ưỡn cột sống nặng hơn.
2.2. Thói quen xấu ảnh hưởng tư thế
Một vài thói quen xấu trong sinh hoạt hàng ngày như tập gym không đúng tư thế, ngồi quá nhiều, ngồi sai cách một thời gian dài… cũng có thể gây nên tình trạng võng lưng. Còn với nữ giới, lưng bị võng khả năng cao là do đi giày cao gót thường xuyên hoặc hệ quả để lại sau sinh.
>> Bài viết liên quan: - Tư thế ngồi đúng để tránh bị đau lưng, cong vẹo cột sống - Các tác hại của giày cao gót không phải ai cũng biết - Đau lưng sau sinh mổ do nguyên nhân nào?
2.3. Chấn thương
Nếu bất cứ ai gặp phải chấn thương xảy ra ở phần cột sống thắt lưng (như té ngã từ trên cao, chấn thương thể thao…), làm gãy phần nối các đốt sống và làm cong vẹo vùng thắt lưng thì có nguy cơ cao để lại di chứng võng lưng sau này. Điều này vẫn có thể xảy ra với trẻ nhỏ vì dù còn đang trong quá trình hoàn thiện xương khớp, nhưng việc bị chấn thương đã khiến xương vùng này bị tổn thương và không thể phát triển lành lặn.
2.4. Các yếu tố nguy cơ
Ngoài ra, còn một vài yếu tố khác cũng có thể gây ra nguy cơ bị võng lưng như béo phì, loãng xương, nghiện chất kích thích, rối loạn thần kinh – cơ, bị cứng khớp háng hoặc ảnh hưởng hậu phẫu thuật cắt cung sau cột sống cổ.
>> Xem thêm: Căng cơ háng: Nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa hiệu quả
4. Võng lưng có nguy hiểm không? Ảnh hưởng như thế nào đến chuyển động của cơ thể?
Võng lưng không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng nếu tình trạng sai lệch tư thế kéo dài hoặc gây triệu chứng, nó có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống. Sự thay đổi trong tư thế cột sống và xương chậu có thể làm mất cân bằng cơ, gây đau vùng thắt lưng, hông hoặc đùi, khiến người bệnh khó cúi, đứng lâu, đi lại hoặc thực hiện các hoạt động thường ngày.
Ngoài ra, tư thế sai lệch có thể làm giảm hiệu quả phối hợp giữa các nhóm cơ, khiến cơ thể nhanh mỏi khi vận động. Nếu đi kèm với các bất thường khác của cột sống, tình trạng này có thể làm tăng áp lực lên một số cấu trúc cơ xương khớp và góp phần khiến cơn đau kéo dài. Vì vậy, người có dấu hiệu võng lưng kèm đau hoặc hạn chế vận động nên được chuyên gia y tế đánh giá để xác định nguyên nhân và hướng điều chỉnh phù hợp.
5. Võng lưng có chữa được không?
Bị võng lưng có thể chữa được, nhưng còn tùy thuộc vào triệu chứng, mức độ nghiêm trọng, tuổi tác và sức khỏe tổng thể mà sẽ có các phương pháp chữa trị phù hợp. Quan trọng là bệnh nhân cần thăm khám sớm ở cơ sở chuyên sâu về cơ xương khớp để được thăm khám toàn diện, xây dựng phác đồ cá nhân hóa phù hợp để đảm bảo an toàn, hiệu quả.
6. Có những phương pháp nào để điều trị võng lưng?
Các cách chữa võng lưng hiệu quả có thể kể đến như Nắn chỉnh cột sống Chiropractic, Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng, mặc áo chỉnh hình cột sống, các bài tập hỗ trợ hoặc phẫu thuật trong trường hợp nghiêm trọng.
6.1. Nắn chỉnh cột sống Chiropractic
Nắn chỉnh cột sống hay trị liệu thần kinh cột sống (Chiropractic) là phương pháp dùng lực nhẹ nhàng để nắn chỉnh cấu trúc cột sống sai lệch về đúng vị trí, từ đó giải phóng sự chèn ép của các dây thần kinh, khôi phục chức năng vận động của cột sống, nhờ đó tình trạng võng lưng cũng dần được cải thiện theo hướng tích cực.
6.2. Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng với máy ATM2
Vật lý trị liệu – phục hồi chức năng là phương pháp điều trị lưng võng thông qua các bài tập chuyên biệt nhằm tăng cường sức mạnh cơ bụng, cơ mông và nhóm cơ hỗ trợ cột sống, kết hợp kéo giãn các nhóm cơ bị căng để cải thiện độ linh hoạt và cân bằng cơ thể. Bên cạnh đó, phương pháp này còn thông qua việc hướng dẫn điều chỉnh tư thế khi đứng, ngồi, đi lại và thực hiện các hoạt động hằng ngày để giảm áp lực lên vùng thắt lưng.
6.3. Mặc áo chỉnh hình cột sống
Phương pháp này phù hợp với trẻ nhỏ và trẻ vị thành viên vì xương vẫn đang trong quá trình phát triển. Vì vậy, thông qua áo chỉnh hình, các bác sĩ sẽ giúp định hình và uốn nắn xương về đúng đường cong sinh lý, từ đó ngừa nguy cơ bị võng lưng khi lớn lên.
6.4. Các bài tập chữa võng lưng
Để cải thiện phần nào tình trạng bị võng lưng, bạn cũng có thể tập các bài hỗ trợ chữa võng lưng như dưới đây:
6.4.1. Plank
Bài tập này tập trung vào các nhóm cơ trọng tâm, giúp giữ cân bằng cơ thể cũng như định hình lại cột sống.
Cách thực hiện
- Nằm sấp trên mặt phẳng, hai khuỷu tay và cánh tay chống xuống sàn nhà, hai mũi chân chạm đất.
- Khóa phần bả vai và giữ sao cho lưng thẳng, song song với mặt đất.
- Hít thở đều đặn và siết chặt phần cơ đùi.
- Giữ nguyên động tác này khoảng 4 – 5 giây rồi về tư thế ban đầu. Lặp lại khoảng 10 lần thể thấy rõ hiệu quả.
6.4.2. Arm – Leg Raise
Bài tập Arm – Leg Raise là bài tập nâng chân trong khi lưng nằm thẳng trên sàn, từ đó tác động đến vùng bụng, lưng, cải thiện tình trạng lưng bị võng hiệu quả.
Cách thực hiện
- Nằm ngửa trên sàn, duỗi thẳng chân, hai tay buông thẳng theo thân người, lòng bàn tay úp xuống sàn sao cho toàn bộ thân người tạo thành đường thẳng.
- Nhấc nhẹ gót chân khỏi mặt đất, từ từ giơ chân lên cao đến khi chân thẳng đứng.
- Giữ nguyên tư thế, ép chặt cơ bụng rồi từ từ hạ chân xuống và về lại tư thế ban đầu. Lặp lại động tác khoảng 10 – 20 lần.
6.4.3. Lunge
Bài tập chữa võng lưng Lunge buộc người tập phải có tư thế thẳng lưng, không được khom hay cong vẹo, từ đó tác động lên các khớp cơ thắt lưng, mông, đùi, không chỉ giúp cơ thể bạn khỏe khoắn hơn mà còn cải thiện tình trạng ưỡn cột sống rất tốt.
Cách thực hiện
- Đứng thẳng người, mở khoảng cách hai chân rộng bằng hông, mũi chân hướng thẳng phía trước.
- Hai tay thả lỏng dọc theo thân người, chống hông hoặc đan vào nhau và đặt ở trước ngực.
- Bước chân trái lên trước khoảng 60 – 90cm sao cho bắp chân và đầu gối tạo với nhau một góc vuông 90 độ.
- Kiễng gót chân lên, ngón chân tiếp xúc mặt sàn. Đồng thời siết chặt phần cơ bụng để giữ thăng bằng khoảng 5 giây.
- Trở về tư thế ban đầu và lặp lại tương tự với bên còn lại.
6.5. Phẫu thuật
Phẫu thuật cột sống là lựa chọn cuối cùng nếu bệnh nhân được nhận định là trường hợp nặng, gây ảnh hưởng đến cuộc sống thường nhật và các phương pháp bảo tồn khác không còn mang lại hiệu quả. Việc mổ cột sống cần thực hiện ở nơi uy tín, có bác sĩ được đào tạo bài bản và có nhiều kinh nghiệm để tránh nguy cơ biến chứng hậu phẫu cột sống.
7. Điều trị tình trạng võng lưng ở đâu?
Tại Hệ thống Phòng khám Chuyên khoa Trị liệu Thần kinh Cột sống Hoa Kỳ (ACC), thành viên Tập đoàn FV, người bệnh được bác sĩ thăm khám và đánh giá toàn diện tình trạng cột sống, tư thế, khả năng vận động và các yếu tố có thể liên quan đến võng lưng. Thay vì chỉ tập trung vào độ cong của vùng thắt lưng, ACC hướng đến đánh giá tổng thể chức năng cơ xương khớp để xác định những vấn đề cần ưu tiên trong quá trình điều trị.
Dưới đây là những ưu điểm vượt trội của phòng khám ACC đó là:
– Đội ngũ bác sĩ chuyên môn Chiropractic: Phòng khám ACC tự hào vì có 100% đội ngũ bác sĩ đều được đào tạo chuyên ngành Trị liệu Thần kinh Cột sống (Chiropractic) tại Mỹ, có nền tảng chuyên môn trong đánh giá và điều trị các vấn đề cơ xương khớp, hỗ trợ cải thiện chức năng cột sống và khả năng vận động cho người bệnh.
– Xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa: Dựa trên kết quả thăm khám, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ phù hợp với mức độ võng lưng, nguyên nhân, tình trạng cơ xương khớp và nhu cầu vận động của từng người bệnh.
– Kết hợp các phương pháp trị liệu và phục hồi chức năng: Tùy trường hợp, kế hoạch điều trị có thể kết hợp các phương pháp bảo tồn như Trị liệu Thần kinh Cột sống (Chiropractic), Vật lý trị liệu và Phục hồi chức năng nhằm hỗ trợ cải thiện chức năng cột sống, khả năng vận động và sự cân bằng của hệ cơ xương khớp.
- Trị liệu Thần kinh Cột sống (Chiropractic): Có thể được cân nhắc cho người bệnh phù hợp nhằm hỗ trợ cải thiện chức năng cột sống và khả năng vận động. Việc áp dụng cần dựa trên kết quả đánh giá chuyên môn và tình trạng cụ thể của từng người.
- Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng: Kết hợp các bài tập vận động, bài tập tăng cường sức mạnh cơ và hướng dẫn điều chỉnh tư thế trong sinh hoạt. Mục tiêu là cải thiện chức năng các nhóm cơ hỗ trợ cột sống, tăng khả năng kiểm soát tư thế và giúp người bệnh vận động thuận lợi hơn.
- Thiết bị hỗ trợ trị liệu: Trong một số trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc các thiết bị như ATM2, máy kéo giãn giảm áp cột sống DTS, laser cường độ cao hoặc sóng xung kích, tùy theo tình trạng và mục tiêu điều trị.
Việc lựa chọn phương pháp và thiết bị cần dựa trên chỉ định chuyên môn, không áp dụng đồng nhất cho tất cả người bệnh. Thông qua kế hoạch điều trị phù hợp và quá trình theo dõi định kỳ, người bệnh có thể từng bước cải thiện chức năng vận động, kiểm soát tư thế và nâng cao chất lượng cuộc sống.
8. Phòng ngừa tình trạng võng lưng thế nào?
Để hạn chế nguy cơ võng lưng và duy trì tư thế cột sống khỏe mạnh, bạn nên hình thành các thói quen sinh hoạt và vận động khoa học như sau:
- Duy trì tư thế đúng: Giữ lưng ở tư thế tự nhiên khi đứng, ngồi và đi lại; tránh ưỡn bụng, đẩy hông quá mức về phía trước.
- Tập thể dục thường xuyên: Tăng cường cơ bụng, cơ mông và các nhóm cơ hỗ trợ cột sống; kết hợp bài tập kéo giãn để cải thiện độ linh hoạt.
- Hạn chế ngồi lâu: Thường xuyên đứng dậy, đi lại và thay đổi tư thế sau thời gian dài ngồi làm việc.
- Nâng vật nặng đúng cách: Gập gối, giữ vật gần cơ thể và tránh cúi hoặc xoay vặn lưng đột ngột.
- Duy trì cân nặng hợp lý: Kết hợp chế độ ăn uống cân bằng với vận động đều đặn để giảm áp lực lên hệ cơ xương khớp.
- Sử dụng bàn ghế phù hợp: Điều chỉnh chiều cao bàn ghế và màn hình để duy trì tư thế thoải mái, hạn chế sai lệch tư thế kéo dài.
- Thăm khám khi có dấu hiệu bất thường: Nếu thường xuyên đau lưng, tư thế thay đổi rõ rệt hoặc gặp khó khăn khi vận động, bạn nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và hướng dẫn phù hợp.
Trên đây là những thông tin xoay quanh tình trạng võng lưng cũng như cách điều trị giúp bạn khôi phục lại một cột sống khỏe mạnh và một chiếc lưng thẳng thẩm mỹ. Để đảm bảo hiệu quả cũng như tiết kiệm thời gian chữa trị, bạn có thể tìm hiểu thêm về phương pháp Trị liệu thần kinh cột sống kết hợp Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng tại ACC nhé!
>> Xem thêm:
Đặt lịch hẹn
