Thoái hóa cột sống là bệnh lý xương khớp mãn tính xảy ra ở độ tuổi trung niên. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, tỷ lệ mắc bệnh thoái hóa cột sống ở người trẻ có xu hướng gia tăng và để lại  nhiều biến chứng khó lường. Vì thế, cần phát hiện và điều trị đúng cách để ngăn ngừa những nguy hại cho sức khỏe. 

1. Thoái hoá cột sống là gì?

Thoái hóa cột sống là thuật ngữ y khoa được sử dụng để mô tả tình trạng viêm xương khớp tại cột sống. Đây là một căn bệnh mãn tính, có thể xảy ra ở cột sống cổ, cột sống ngực (trên và giữa lưng) hoặc cột sống thắt lưng (phần lưng dưới). Trong đó, thoái hóa đốt sống cổthoái hóa cột sống thắt lưng là tình trạng phổ biến nhất.

thoái hóa cột sống là gì
Thoái hóa cột sống gây ra nhiều phiền toái cho người bệnh

2. Ai có nguy cơ cao bị thoái hóa cột sống?

Thoái hóa cột sống có nguy cơ xảy ra cao ở nhóm đối tượng sau:

  • Nghiên cứu từ Viện Phẫu thuật chỉnh hình Hoa Kỳ (American Academy of Orthopaedic Surgeon) cho biết, ước tính 85% người trên 60 tuổi bị thoái hóa cột sống.
  • Với người dưới 45 tuổi, thoái hóa cột sống xuất hiện nhiều ở nam giới. Ngược lại sau 45 tuổi, tình trạng bệnh xuất hiện nhiều ở nữ giới. 
  • Người thừa cân, béo phì là đối tượng có nguy cơ mắc thoái hóa cột sống do trọng lượng cơ thể lớn khiến sụn khớp, đĩa đệm và xương dưới sụn bị tổn thương.  
  • Người có tiền sử chấn thương hoặc viêm xương khớp. 
  • Những người làm công việc văn phòng hoặc hoạt động thể lực mạnh.
thoái hóa cột sống thường gặp ở nhân viên văn phòng
Người làm công việc văn phòng, ngồi một chỗ và ít vận động là đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh thoái hóa cột sống

Xem thêm:

3. Nguyên nhân thoái hóa cột sống

Bệnh thoái hóa cột sống xuất phát từ 2 nhóm nguyên nhân, đó là nguyên nhân nguyên phát và nguyên nhân thứ phát. 

3.1. Nguyên nhân nguyên phát

Quá trình lão hóa tự nhiên là một trong những tác nhân chính gây ra bệnh thoái hóa cột sống. Theo đó, tuổi tác càng cao thì cấu trúc cột sống càng suy yếu, với các biểu hiện như đĩa đệm bị mất nước, bao xơ đĩa đệm dễ bị rách vỡ, dây chằng bị xơ hóa hoặc các mô sụn bị hao mòn. 

Thông thường, bệnh diễn tiến nhanh hay chậm phụ thuộc vào lối sống sinh hoạt và chế độ ăn uống của mỗi người. 

Thói quen sinh hoạt: Tư thế ngồi gù lưng, gập cổ, nằm gối quá cao hoặc vận động thể thao không đúng cách là những yếu tố thúc đẩy nhanh quá trình thoái hóa ở cột sống. 

Ăn uống không lành mạnh: Chế độ dinh dưỡng thiếu Canxi, Magie, Glucosamine hoặc Collagen tuýp II khiến cột sống ngày càng hư hại, tăng nguy cơ mắc bệnh xương khớp. Song song đó, thoái hóa đốt sống còn xuất phát từ thói quen tiêu thụ thức ăn nhanh, nhiều dầu mỡ hoặc lạm dụng chất kích thích như rượu bia, thuốc lá. Đó cũng là lý do vì sao một số người từ 30 – 35 tuổi đã bị thoái hóa cột sống trong khi người già 50 – 60 tuổi xương khớp còn chắc chắn và khỏe mạnh.

3.2. Nguyên nhân thứ phát

Ngoài nguyên nhân lão hóa thì còn nhiều nguyên nhân thứ phát khiến cột sống bị ảnh hưởng, bao gồm: 

  • Đặc thù của công việc: Làm việc văn phòng, ít vận động hoặc lao động nặng nhọc sai tư thế khiến cột sống mất đi đường cong sinh lý, cả cơ thể gập cong về phía trước. 
  • Thoái hóa cột sống do chấn thương: Các chấn thương trong quá trình sinh hoạt, vận động hoặc té ngã do tai nạn nếu không được điều trị dứt điểm, có thể khiến cột sống bị thoái hóa.
chấn thương có thể tăng nguy cơ thoái hóa cột sống
Các chấn thương cột sống có thể thúc đẩy nhanh quá trình thoái hóa ở cột sống

4. Triệu chứng thoái hóa cột sống phổ biến

4.1. Triệu chứng chung

  • Tình trạng đau nhức, cứng cơ lưng, cổ và vai gáy vào buổi sáng sớm. 
  • Sốt, mệt mỏi, khó thở kèm theo co thắt dạ dày. 
  • Đau cột sống âm ỉ, đồng thời cơn đau có tính chất cơ học (đau tăng khi vận động và giảm xuống khi nghỉ ngơi).
  • Yếu hoặc tê bì chân tay. Ở mức độ nghiêm trọng có thể ảnh hưởng tới dây thần kinh cột sống hoặc tủy sống. 
  • Đau đầu, chóng mặt hoặc đau ở vai.

4.2. Triệu chứng thoái hóa cột sống cổ

  • Đau nhức cổ, cứng cổ, khó khăn khi vận động cổ: cơn đau xuất hiện đột ngột với mức độ nặng, kéo dài trong vài giờ hoặc vài ngày. Triệu chứng đau có thể lan xuống một bên vai hoặc cánh tay.
  • Tình trạng tê, yếu liệt bả vai, cánh tay hoặc ngón tay.
  • Nấc ngáp, đau đầu, chóng mặt nếu bị thoái hóa đốt sống cổ C1 – C2.

Bài viết liên quan:

4.3. Triệu chứng thoái hóa cột sống lưng

  • Xuất hiện cơn đau thắt lưng âm ỉ, kéo dài trong nhiều tuần. 
  • Cơn đau có thể tăng lên khi người bệnh vận động, thực hiện tư thế cong, xoay người hoặc nâng vác đồ vật. 
  • Khi tình trạng chuyển biến nghiêm trọng, các cơn đau ở lưng có thể lan xuống chân, gây tê liệt và mất thăng bằng khi di chuyển. 
  • Thoái hóa đốt sống lưng gây mất kiểm soát bàng quang hoặc ruột, kèm theo cơn đau co thắt cơ bắp.
thoái hóa đốt sống thắt lưng gây ra những cơn đau nhức vùng thắt lưng
Thoái hóa cột sống thắt lưng gây ra những cơn đau âm ỉ trong nhiều tuần, ảnh hưởng tới chất lượng sinh hoạt của người bệnh

5. Biến chứng của thoái hóa cột sống

Cột sống bị thoái hóa nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời có thể gây ra nhiều nguy hại cho sức khỏe. Trong đó, tàn phế hoặc mất khả năng đi lại được xem là biến chứng nghiêm trọng nhất của bệnh thoái hóa đốt sống. 

5.1. Với thoái hóa đốt sống cổ, các biến chứng nguy hiểm nhất bao gồm:

  • Mất ngủ: Thoái hóa cột sống cổ khiến người bệnh mệt mỏi, mất ngủ kéo dài, thậm chí tăng nguy cơ đột quỵ. 
  • Hội chứng tăng – giảm huyết áp: Huyết áp tăng giảm bất thường, đôi lúc giảm mạnh hoặc đôi lúc tăng cao, ảnh hưởng tới sức khỏe của bệnh nhân. 
  • Rối loạn tiền đình: Cột sống cổ bị thoái hóa có thể cản trở lưu thông máu tới não, từ đó gây ra rối loạn tiền đình với các cơn đau đầu, chóng mặt hoặc chán ăn. 
Biến chứng rối loạn tiền đình do thoái hóa đốt sống cổ

Thoái hóa đốt sống cổ lâu ngày dẫn đến rất nhiều biến chứng, trong đó rối loạn tiền đình là một biến chứng thường gặp ở đối tượng nhân viên văn phòng và người cao tuổi. Để kiểm soát chứng rối loạn tiền đình do thoái hóa đốt sống cổ,…

  • Thoát vị đĩa đệm: Khi các dây thần kinh chèn ép tới rễ thần kinh, người bệnh có thể bị tê liệt một hoặc hai bên cánh tay. Dần dần, các bộ phận bị thoái hóa chuyển sang thoát vị đĩa đệm, gây mất kiểm soát vận động, khiến cơ thể teo cơ hoặc bại liệt. 
  • Hội chứng cổ – tim: Đốt sống cổ bị thoái hóa, lệch khỏi vị trí ban đầu khiến cấu trúc cột sống cổ bị thay đổi, chèn ép dây thần kinh chi phối hoạt động tim. Kết quả là xuất hiện các cơn đau tim đột ngột hoặc rối loạn nhịp tim kéo dài. 
  • Rối loạn dây thần kinh thực vật: Rối loạn dây thần kinh thực vật khiến người bệnh mất kiểm soát đại tiểu tiện. 

5.2. Với thoái hóa cột sống thắt lưng, các biến chứng nghiêm trọng nhất bao gồm:

  • Biến dạng cột sống: Các cơn đau dữ dội ở thắt lưng khiến người bệnh không thể làm việc hoặc vận động bình thường. Thay vào đó, họ phải đứng trong tư thế nghiêng người hoặc cúi người xuống khi di chuyển. Về lâu dài, điều này khiến cột sống thắt lưng bị biến dạng (gù, vẹo hoặc cong), ảnh hưởng lớn đến đời sống sinh hoạt.
  • Chèn ép dây thần kinh: Thoái hóa cột sống lưng khiến các dây thần kinh bị chèn ép, dẫn tới các cơn đau lan tỏa vùng mông và tứ chi. Nếu không điều trị sớm có thể gây đau nhức, co cơ và tăng nguy cơ bại liệt.
  • Ảnh hưởng tới thị lực: Thị lực suy giảm, mắt sưng đau, sợ ánh sáng. Một số trường hợp tầm nhìn bị thu nhỏ và có thể bị mù.
  • Đau ngực: Xuất hiện các cơn đau bầu ngực và đau dai dẳng một bệnh cơ ngực do gốc thần kinh của cột sống cổ số 6 và số 7 bị chèn ép bởi các gai xương. 
thoái hóa cột sống thắt lưng có thể gây cong vẹo cột sống
Cột sống ở thắt lưng bị thoái hóa khiến người bệnh di chuyển khó khăn với tư thế cong vẹo hoặc gù lưng

6. Chẩn đoán thoái hóa cột sống bằng cách nào?

Ngoài dựa trên các triệu chứng lâm sàng, các bác sĩ có thể chẩn đoán bệnh thoái hóa cột sống bằng cách yêu cầu người bệnh thực hiện một số xét nghiệm hình ảnh như:

  • X – Quang: Chụp X – quang giúp bác sĩ kiểm tra liệu cột sống có bị tổn thương về xương, gai đốt xương, mất đĩa hoặc sụn hay không. 
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI): nhằm xác định những tổn thương ở đĩa đệm và vị trí dây thần kinh cột sống bị thoát vị. 
  • Một số xét nghiệm khác: điển hình như xét nghiệm máu nhằm loại trừ các bệnh lý gây đau cột sống như viêm cột sống dính khớp, lao cột sống.

7. Phương pháp điều trị bệnh thoái hóa cột sống

7.1. Điều trị nội khoa

Thoái hóa cột sống có thể điều trị theo triệu chứng lâm sàng bằng cách sử dụng một số loại thuốc như:

  • Thuốc giảm đau như Paracetamol, Paracetamol kết hợp Codein. 
  • Thuốc chống viêm không Steroid.
  • Thuốc giãn cơ.
  • Thuốc điều trị triệu chứng tác dụng chậm như Glucosamine Sulfate, thuốc ức chế IL1. 
  • Tiêm corticoid tại chỗ.
dùng thuốc chữa thoái hóa cột sống chỉ có tác dụng tạm thời
Các loại thuốc giảm đau chỉ hỗ trợ “lành bệnh” tạm thời, không thể giải quyết tận gốc rễ nguyên nhân gây đau

Về cơ bản, các loại thuốc chỉ hỗ trợ “khóa” cơn đau tạm thời, không thể phục hồi tác động tới các cấu trúc cột sống đã bị thoái hóa. Nếu ngưng sử dụng thuốc, các cơn đau trở nên nghiêm trọng hơn trước đây. Chưa kể, nhiều bệnh nhân vì mong muốn nhanh khỏi bệnh đã tự ý tăng liều lượng sử dụng thay vì dùng theo chỉ định của bác sĩ, dẫn đến hậu quả là suy giảm chức năng gan và thận, tăng nguy cơ loét thủng hoặc chảy máu dạ dày.

Thuốc trị thoái hóa cột sống - lợi bất cập hại

Ngày nay, không ít người vẫn giữ quan điểm sử dụng thuốc để xoa dịu cơn đau do cột sống bị thoái hóa. Tuy nhiên, ít ai biết rằng thuốc trị thoái hóa cột sống không thật sự đem lại hiệu quả như mong muốn. Thoái hóa cột sống phát…

7.2. Điều trị ngoại khoa

Điều trị ngoại khoa, điển hình như phẫu thuật cột sống là phương pháp được nhiều bệnh nhân nghĩ đến khi điều trị nội khoa không đạt kết quả, hoặc tình trạng thoát vị đĩa đệm, trượt đốt sống và hẹp ống sống kéo dài, gây ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống. 

Theo nhận định của chuyên gia, phẫu thuật cột sống tương đối nguy hiểm và tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người bệnh. Điển hình như rủi ro từ quá trình gây mê toàn thân, có thể gây đau tim, đột quỵ, tổn thương não, buồn nôn, đau họng, khô miệng hoặc ớn lạnh. Ngoài ra, sau khi trải qua cuộc phẫu thuật liên quan tới cột sống, bệnh nhân có thể gặp phải tình trạng rối loạn đông máu, đau nhức hoặc thậm chí là nhiễm trùng. 

Như vậy, phẫu thuật cột sống mang lại nhiều rủi ro nhất định và có thể không hoàn toàn làm giảm hoặc giải quyết cơn đau tận gốc. Với các bệnh lý về cột sống, cách điều trị hiệu quả nhất là người bệnh hãy gặp bác sĩ chuyên khoa để thực hiện xét nghiệm kiểm tra, chẩn đoán chính xác vị trí đốt sống bị thoái hóa và dây thần kinh bị chèn ép, từ đó điều trị với liệu trình tác động trực tiếp tới nguyên nhân gây đau.

7.3. Trị liệu thần kinh cột sống kết hợp vật lý trị liệu

Hiện nay, các quốc gia tiên tiến trên thế giới không áp dụng biện pháp dùng thuốc hay phẫu thuật để điều trị các vấn đề cơ xương khớp. Thay vào đó, với tính chất không xâm lấn, Trị liệu Thần kinh Cột sống – Chiropractic là lựa chọn được ưa chuộng nhất. Đây là phương pháp nắn chỉnh cấu trúc cột sống bị sai lệch vào đúng vị trí, giải phóng các chèn ép lên dây thần kinh cột sống, từ đó kích thích quá trình tự chữa lành của cơ thể, đảm bảo điều trị bệnh tận gốc, an toàn và không có tác dụng phụ.

Ở Việt Nam, ACC là đơn vị phòng khám chuyên khoa xương khớp tiên phong trong phương pháp Trị liệu Thần kinh Cột sống (Chiropractic). Ưu điểm nổi bật của phòng khám ACC là phương pháp điều trị an toàn, không phẫu thuật và không dùng thuốc. Không chỉ vậy, ACC còn sở hữu đội ngũ bác sĩ nước ngoài chuyên môn cao, giúp đánh giá kỹ lưỡng tình trạng hiện tại của bệnh nhân, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp với từng trường hợp.

bệnh nhân thoái hóa cột sống được điều trị bằng trị liêu thần kinh cột sống
Phương pháp Trị liệu Thần kinh cột sống tại ACC giúp chữa bệnh thoái hóa cột sống tự nhiên và tận gốc mà không cần phải dùng thuốc hay can thiệp phẫu thuật

Sau khi điều trị thoái hóa cột sống bằng phương pháp Chiropractic, nhằm giúp người bệnh nhanh chóng khỏi bệnh và sớm quay về cuộc sống ngày thường, các chuyên gia còn kết hợp các chương trình vật lý trị liệuphục hồi chức năng, với sự trợ giúp từ trang thiết bị hiện đại như Sóng xung kích Shockwave, Tia laser cường độ cao thế hệ IV, Thiết bị kéo giãn giảm áp cột sống DTS.

phục hồi chức năng cho bệnh nhân thoái hóa cột sống
Bệnh nhân được điều trị phục hồi chức năng với thiết bị DTS kéo giãn giảm áp cột sống

8. Những lưu ý khi điều trị thoái hóa đốt sống

Do mang tâm lý nóng vội, mong muốn nhanh chóng khỏi bệnh nên nhiều bệnh nhân đã áp dụng cùng lúc nhiều phương pháp chữa bệnh ở nhiều nơi. Đó cũng là lý do vì sao mặc dù điều trị thoái hóa cột sống ngay từ giai đoạn đầu song bệnh không hề tiến triển rõ rệt. 

Theo bác sĩ Timothy Gallivan (Phòng khám ACC), với bệnh lý cơ xương khớp, để phục hồi hiệu quả không thể chỉ trong ngày một, ngày hai mà đòi hỏi người bệnh trước hết phải tuân theo các hướng dẫn điều trị của bác sĩ, không được tự ý ngưng liệu trình hay chữa bệnh cùng lúc tại 2 – 3 nơi vì điều này gây ảnh hưởng tới hiệu quả hồi phục và thậm chí để lại những biến chứng nguy hiểm. 

Cô Trần Thị Lệ (64 tuổi) chia sẻ: “Sau 2 đợt điều trị tại ACC, kết hợp với luyện tập điều độ và ăn uống khoa học, giờ đây căn bệnh đau lưng do thoái hóa cột sống của tôi đã hoàn toàn thuyên giảm, các cơn đau nhức trước đây khi “trái gió trở trời” đã không còn tái phát nữa. Tôi rất cảm ơn ACC vì đã mang đến hành trình phục hồi đầy diệu kỳ.”

9. Cách phòng ngừa bệnh thoái hóa cột sống

Thoái hóa cột sống là một quá trình diễn biến tự nhiên theo tuổi tác mà không có yếu tố nào có thể ngăn chặn. Song, chúng ta có thể làm chậm quá trình này bằng cách thay đổi lối sống, ăn uống khoa học và luyện tập thể dục thường xuyên.

Bệnh nhân thoái hóa cột sống nên tập thể dục thế nào?

Thoái hóa cột sống là bệnh lý không thể tránh khỏi khi tuổi tác càng cao. Đặc trưng với các cơn đau nhức xuất hiện đột ngột hoặc kéo dài dai dẳng, thoái hóa cột sống gây cản trở nghiêm trọng đến các hoạt động đi đứng, sinh hoạt hằng…

9.1. Chế độ dinh dưỡng phòng ngừa thoái hóa cột sống

  • Bổ sung các thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất tốt cho xương khớp vào bữa ăn hằng ngày như vitamin D, vitamin C, Canxi hoặc Magie. 
  • Bổ sung Glucosamine từ các loại thực phẩm chức năng.
  • Uống nhiều nước lọc, tối thiểu 1,5 lít – 2 lít/ngày
  • Không dùng các chất kích như thuốc lá, rượu bia, cà phê.
bổ sung thực phẩm giàu vitamin và uống đủ nước là cách phòng ngừa thoái hóa cột sống
Ăn uống khoa học và uống nhiều nước mỗi ngày giúp củng cố độ chắc khỏe của xương khớp và ngăn ngừa nguy cơ thoái hóa

9.2. Thói quen sinh hoạt và luyện tập lành mạnh

  • Hạn chế các công việc nặng nhọc, dùng sức nhiều, chú ý điều chỉnh tư thế, giảm các áp lực dồn lên cột sống.
  • Thường xuyên thay đổi tư thế khi ngồi nhiều, khoảng 60 phút nên đứng lên đi lại để cột sống và xương khớp được thư giãn.
  • Giữ cho tinh thần thoải mái, kiểm soát căng thẳng và áp lực bằng cách đọc sách, nghe nhạc, dạo phố, đi du lịch. 
  • Tập luyện thường xuyên và đúng cách các bài tập như bơi lội, đi bộ, thể dục nhịp điệu để tăng năng lượng, tăng cường cơ bắp và cải thiện độ linh hoạt của các khớp xương. 
  • Kiểm soát cân nặng ở mức hợp lý.
  • Thực hiện các bài tập giúp chữa thoái hóa cột sống, tăng cường độ dẻo dai của cơ thể.

Có thể bạn quan tâm:

Thoái hóa cột sống là căn bệnh xương khớp mãn tính phổ biến hiện nay. Mặc dù không ảnh hưởng tới tính mạng song các đốt sống bị tổn hại khiến người bệnh gặp khó khăn trong sinh hoạt và vận động hằng ngày. Do đó, khi phát hiện các dấu hiệu của bệnh, bạn cần gặp bác sĩ ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, ngăn ngừa những biến chứng nguy hiểm xảy ra.

Nguồn tham khảo:

Spinal Osteoarthritis (Degenerative Arthritis of the Spine)

https://www.webmd.com/osteoarthritis/spinal-osteoarthritis-degenerative-arthritis-of-the-spine#1

Spondylosis

https://www.emedicinehealth.com/spondylosis/article_em.htm

Đặt hẹn tại phòng khám ACC để được các bác sĩ nước ngoài thăm khám và chữa trị kịp thời!