Trẻ bị đau nhức chân về đêm: Nguyên nhân và cách điều trị

Trẻ em bị nhức chân về đêm là tình trạng khá phổ biến, nhất là trong giai đoạn phát triển nhanh. Tuy nhiên, cha mẹ không nên chủ quan vì một số trường hợp có thể liên quan đến các vấn đề cơ xương khớp. Việc nhận biết đúng nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ có hướng xử trí phù hợp và kịp thời phát hiện các bệnh lý tiềm ẩn. Mời cha mẹ cùng tìm hiểu chi tiết ngay sau đây.

1. Nguyên nhân trẻ em bị nhức chân về đêm và dấu hiệu kèm theo

Nguyên nhân trẻ bị đau nhức chân về đêm thường gặp nhất là đau xương tăng trưởng. Bên cạnh đó, tình trạng này cũng có thể liên quan đến một số bệnh lý cơ xương khớp như bàn chân bẹt, viêm khớp cùng chậu… hoặc xuất phát từ các yếu tố nguy cơ như căng cơ, chuột rút, thiếu vitamin D hay canxi. Cụ thể:

1.1. Do đau xương tăng trưởng

Đây là tình trạng phổ biến trong 2 giai đoạn tăng trưởng cao điểm ở trẻ là 3 – 5 tuổi và 8 – 12 tuổi. Trong đó, biểu hiện khi bị đau tăng trưởng để phụ huynh phân biệt với các bệnh lý khác gồm: trẻ bị mỏi chân về đêm kèm theo đau nhức ở mặt trước của bắp đùi, phía sau đầu gối và cả phần bắp chân. Cơn đau kéo dài trong vài ngày, ít lâu lại tái phát nhưng chỉ ảnh hưởng cơ mà không tác động đến khớp. 

Có thể bạn quan tâm:
> Cách tăng chiều cao cho trẻ an toàn và hiệu quả
> Những bài tập hỗ trợ tăng chiều cao ở trẻ

1.2. Vấn đề bệnh lý

Một số nguyên nhân khiến trẻ bị đau nhức chân về đêm còn có thể xuất phát từ một số bệnh lý như:

– Bàn chân bẹt:

Bàn chân bẹt là hiện tượng lòng bàn chân (vòm bàn chân) bằng phẳng, không có hõm cong tự nhiên khi đứng trên mặt sàn. Khi trẻ đến độ tuổi từ 2 đến 3 tuổi, vòm bàn chân sẽ bắt đầu phát triển hoàn thiện. Ở giai đoạn này, nếu hõm bàn chân của trẻ vẫn chưa phát triển thì trẻ đã mắc chứng bàn chân bẹt.

Thời gian đầu bàn chân bẹt không gây đau nên nhiều phụ huynh chủ quan bỏ qua. Nhưng đến một thời điểm nào đó, khi khung xương không đủ lực chịu đựng sự mất cân bằng thì trẻ sẽ đau mắt cá chân, đau đầu gối – kèm theo đau khớp háng, đau thắt lưng. Từ đó dẫn đến khả năng vận động của trẻ bị hạn chế, chạy nhảy dễ bị ngã do bàn chân không đủ linh động.

– Viêm khớp cùng chậu: 

Trẻ bị mỏi chân về đêm còn có thể là do viêm khớp cùng chậu. Đây là tình trạng viêm một hoặc nhiều khớp ở vị trí nối giữa xương cùng và khung xương chậu. Bệnh lý này thường xảy ra ở trẻ do bị chấn thương, té ngã làm tác động lên khớp xương cùng hoặc các dây chằng bao quanh dẫn đến viêm.

Cơn đau viêm khớp cùng chậu xuất hiện nhiều ở lưng dưới, hông, mông và chạy dọc xuống chân. Đặc biệt, đau nặng hơn mỗi khi trẻ di chuyển lên cầu thang, chạy bộ, đi bộ bước dài hoặc đứng im một chỗ quá lâu.

– Bệnh nhược cơ: 

Nhược cơ là một bệnh lý tự miễn liên quan đến sự rối loạn dẫn truyền tại các điểm nối thần kinh – cơ, thường ảnh hưởng ở các nhóm cơ vận nhãn, cơ nhai, cơ hô hấp, cơ mặt, cơ tứ chi. Mặc dù không quá phổ biến nhưng bệnh nhược cơ có thể xảy ra ở bất kỳ đối tượng và độ tuổi nào.

Nếu nhận thấy trẻ em bị nhức chân về đêm kèm theo triệu chứng sụp mi mắt, mệt mỏi, có xu hướng rũ đầu xuống phía dưới, tay chân vận động nhanh mỏi, thậm chí có cảm giác khó thở thì có thể là dấu hiệu trẻ đã mắc bệnh nhược cơ.

– Viêm khớp phản ứng sau viêm họng: 

Viêm khớp phản ứng (còn gọi là hội chứng Reiter) là dạng bệnh lý viêm nhiễm ở nhiều khớp, có thể lan viêm đến da, mắt hoặc các cơ quan khác. Đối tượng mắc bệnh thường là người ở độ tuổi lao động từ 20 – 40 tuổi.

Tuy nhiên, cũng có nhiều trẻ em mắc phải tình trạng này do khớp bị nhiễm khuẩn sau các đợt viêm họng. Nếu cha mẹ không đưa trẻ đi khám mà tự ý mua thuốc điều trị hoặc để bệnh tự khỏi, thì viêm họng có thể chuyển biến chứng gây sưng, nóng các khớp, đặc biệt là sưng khớp gối, khớp khuỷu và chạy từ khớp này sang khớp khác khiến trẻ bị mỏi chân về đêm.

1.3 Một số yếu tố khác

Ngoài các nguyên nhân trên, trẻ em bị nhức chân về đêm còn có thể liên quan đến một số yếu tố sau:

• Căng cơ: Trẻ vận động nhiều, chạy nhảy quá mức trong ngày khiến cơ bắp bị quá tải, dẫn đến cảm giác đau nhức hoặc mỏi chân khi nghỉ ngơi vào ban đêm.
• Chuột rút cơ bắp: Là tình trạng co thắt cơ đột ngột, gây đau trong thời gian ngắn, thường xuất hiện sau khi trẻ vận động nhiều hoặc tham gia các hoạt động thể chất cường độ cao.
• Thiếu vitamin D hoặc canxi: Sự thiếu hụt các vi chất này có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển xương, làm tăng nguy cơ đau nhức xương và cơ, nhất là vào ban đêm.
• Trẻ bị cảm cúm: Khi mắc các bệnh nhiễm trùng như cảm cúm, cơ thể trẻ thường mệt mỏi, đau mỏi cơ toàn thân, trong đó có vùng chân, khiến trẻ dễ than đau vào ban đêm.

2. Nên làm gì khi trẻ bị đau mỏi chân về đêm? Cách giảm đau tại nhà

Với những trường hợp trẻ em bị nhức chân về đêm do đau xương tăng trưởng và không kèm dấu hiệu bất thường, cha mẹ có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc tại nhà như xoa bóp và massage, chườm ấm, bài tập kéo giãn, xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp,… nhằm giúp trẻ giảm đau, thư giãn cơ bắp và ngủ ngon hơn. Cụ thể:

– Xoa bóp và massage: Nếu bé bị nhức chân vào ban đêm không ngủ được, cha mẹ nên giúp trẻ giảm đau bằng cách xoa bóp, massage nhẹ nhàng để kéo giãn cơ chân. Thao tác massage không chỉ kích hoạt hệ thống thần kinh sản xuất nhiều Endorphin để làm dịu căng thẳng và xua tan cảm giác đau mỏi chân, mà còn giúp trẻ cải thiện tuần hoàn, góp phần giữ cho các cơ, mô khỏe mạnh.

– Chườm ấm: Cách chữa đau bàn chân ở trẻ đơn giản là sử dụng túi chườm hoặc chai nước ấm nóng (đã đậy nắp cẩn thận) đặt lên vùng chân bị đau. Lưu ý, cha mẹ nên chườm trước lúc đi ngủ hay khi trẻ kêu đau, không nên chườm trong lúc trẻ đang ngủ có thể sơ suất để quên gây bỏng da.

– Bài tập kéo giãn: Hướng dẫn trẻ thực hiện các động tác kéo giãn nhẹ nhàng cơ bắp chân và đùi giúp giảm căng cơ và hạn chế tình trạng đau tái diễn.

– Xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp: Song song thực hiện các cách trẻ em bị nhức chân về đêm, phụ huynh đừng quên lưu ý xây dựng chế độ dinh dưỡng cân bằng cho trẻ. Bổ sung nhiều rau xanh, hoa quả, sữa, các loại hạt… để trẻ hấp thu được nhiều dưỡng chất như chất đạm, canxi, vitamin D, vitamin C. Tránh tự ý bổ sung canxi cho con qua dược phẩm khi không có sự chỉ định của bác sĩ, vì có thể gây nhiều tác dụng phụ không mong muốn.

– Nghỉ ngơi, hạn chế vận động: Cha mẹ nên cho trẻ nghỉ ngơi hợp lý, tránh vận động quá sức trong ngày, đặc biệt là các hoạt động cường độ cao vào buổi chiều tối.

– Trấn an, động viên trẻ: Mẹ nên giải thích nhẹ nhàng để trẻ yên tâm, giúp giảm lo lắng và tạo cảm giác an toàn, từ đó hỗ trợ trẻ dễ đi vào giấc ngủ hơn.

3. Trẻ bị đau nhức chân về đêm kéo dài có sao không, khi nào cần đi khám?

Đa số trường hợp trẻ em bị nhức chân về đêm không quá đáng lo ngại nếu nguyên nhân là đau xương tăng trưởng hoặc mỏi cơ do vận động nhiều trong ngày. Những cơn đau này thường thoáng qua, không để lại di chứng và có thể cải thiện khi trẻ nghỉ ngơi hoặc được chăm sóc đúng cách.

Tuy nhiên, cha mẹ không nên chủ quan nếu tình trạng đau kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường dưới đây, cha mẹ cần đưa đi thăm khám sớm để loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn:

• Cơn đau chỉ xảy ra ở một bên chân, mức độ đau tăng dần theo thời gian.
• Đau dữ dội, không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi hoặc áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà.
• Trẻ đi khập khiễng, hạn chế vận động hoặc né tránh dùng chân đau.
• Đau kèm sốt, chán ăn, sụt cân, mệt mỏi bất thường.
• Trẻ ngủ không ngon giấc, mất ngủ hoặc thường xuyên tỉnh giấc vì đau.
• Xuất hiện sưng, nóng, đỏ tại vùng chân đau hoặc biến dạng chi.

4. Cách chữa chứng đau nhức chân ở trẻ nhỏ do bệnh lý

Các phương pháp chữa trị tình trạng trẻ bị đau nhức chân về đêm do bệnh lý có thể sẽ là dùng thuốc, vật lý trị liệu từ các thiết bị hiện đại, trường hợp đau nhức do bàn chân bẹt ở trẻ bằng đế chỉnh hình chuyên dụng.

4.1 Dùng thuốc

Nếu cơn đau xuất phát từ nguyên nhân bệnh lý, cha mẹ có thể cho trẻ sử dụng các loại thuốc giảm đau như paracetamol hoặc ibuprofen. Tuy nhiên, mẹ cần phải tham khảo ý kiến của bác sĩ về liều lượng và thời gian uống thuốc, tuyệt đối không cho trẻ dưới 12 tuổi dùng aspirin vì có nguy cơ gây ra hội chứng Reye.

Các loại thuốc đau nhức xương khớp và tác hại khôn lường

Uống thuốc đau nhức xương khớp bị tác dụng phụ là tình trạng khá phổ biến, nếu lạm dụng trong thời gian dài còn dẫn đến nhiều tác hại nguy hiểm cho sức khỏe. Nhiều bệnh nhân đi khám ở phòng khám ACC chia sẻ, cứ thấy đau nhức xương…

4.2 Vật lý trị liệu từ các thiết bị hiện đại

Việc luyện tập nhóm cơ bàn chân là điều thiết yếu để trẻ cải thiện cơn đau nhức mỏi. Trong đó, các chuyên gia đánh giá cao hiệu quả của phương pháp vật lý trị liệu sử dụng sóng âm, ánh sáng, nhiệt, vận động cơ học… Sự hỗ trợ của thiết bị hiện đại sẽ giúp giảm co thắt cơ, tê cứng chân, ngăn ngừa các biến dạng khớp và hỗ trợ vận động cho bệnh nhân mà không cần dùng thuốc hay phẫu thuật.

ACC tự hào là hệ thống phòng khám chuyên khoa Trị liệu Thần kinh Cột sống với hơn 20 năm kinh nghiệm, đồng thời là thành viên của Bệnh viện FV, trực thuộc Tập đoàn Y tế Thomson (Thomson Medical Group – Singapore). Phòng khám kết hợp Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng được nhiều bệnh nhân trong và ngoài nước tin tưởng lựa chọn. 

Không chỉ có đội ngũ bác sĩ, kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm, tất cả phòng khám ACC đều trang bị hệ thống vật lý trị liệu hiện đại với sự hỗ trợ của nhiều thiết bị tiên tiến như: Máy kéo giãn giảm áp cột sống DTS; máy vận động trị liệu tích cực ATM2; sóng xung kích Shockwave…

Đặc biệt, phòng khám ACC còn mang đến liệu trình phục hồi chức năng Pneumex PneuBack hiện đại. Với phác đồ điều trị gồm 7 bước cùng sự hỗ trợ của các trang thiết bị tiên tiến như thiết bị rung PneuVibe Pro, bàn giảm áp xung động PneuVibro, ghế tập phục hồi cơ bắp PneuBack Chair, liệu trình Pneumex PneuBack giúp tăng cường sức mạnh các nhóm cơ bị yếu, phục hồi chức năng vận động hiệu quả.

4.3 Chữa đau bàn chân bẹt ở trẻ bằng đế chỉnh hình chuyên dụng

Đế chỉnh hình có dạng như một miếng lót giày, có tác dụng tái tạo vòm, nâng đỡ bàn chân và ngăn ngừa các biến chứng do bàn chân bẹt gây ra. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả điều trị tối ưu, cha mẹ nên đưa trẻ đến các đơn vị chữa bàn chân bẹt uy tín để đo kích thước bàn chân và làm riêng cho bé một đế chỉnh hình phù hợp, thay vì lựa chọn các đế bán sẵn trên thị trường.

Tại phòng khám ACC, các bác sĩ giàu kinh nghiệm kiểm tra chính xác độ bẹt bàn chân của trẻ bằng công nghệ định vị và đo lòng bàn chân CAD-CAM hiện đại từ Thụy Sỹ. Từ các chỉ số đo được, bác sĩ sẽ đánh giá độ cong của chân và độ cao cần thiết cho lõm bàn chân, để thiết kế đế chỉnh hình có kích thước lẫn độ cứng phù hợp. Mặt khác, đế chỉnh hình ACC còn được chế tạo từ vật liệu cao cấp, đem lại sự mềm mại và linh hoạt cho bàn chân của trẻ khi di chuyển.

>> Tìm hiểu thêm về đế chỉnh hình bàn chân TẠI ĐÂY <<

Lời khuyên: Dù áp dụng phương pháp nào, để việc điều trị đạt hiệu quả và an toàn, cha mẹ nên sớm đưa trẻ đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và tư vấn đúng hướng. Phòng khám ACC với đội ngũ chuyên môn giàu kinh nghiệm và phương pháp can thiệp phù hợp theo từng độ tuổi sẽ đồng hành cùng cha mẹ trong việc chăm sóc và cải thiện sức khỏe vận động cho trẻ. Liên hệ ngay ACC để được tư vấn chi tiết và đặt lịch thăm khám cho trẻ!

5. Cách phòng ngừa trẻ bị đau nhức chân về đêm

Để phòng ngừa tình trạng trẻ em bị nhức chân về đêm, cha mẹ nên cho trẻ vận động ở mức độ vừa phải, tránh chạy nhảy quá sức, lựa chọn giày dép phù hợp, duy trì cân nặng hợp lý và khuyến khích trẻ nghỉ ngơi đầy đủ sau các hoạt động thể chất. Cụ thể, cha mẹ có thể thực hiện một số biện pháp sau:

• Khuyến khích trẻ vận động, tập luyện thể dục thể thao vừa sức và tránh chạy nhảy quá mức trong ngày.
• Đảm bảo trẻ mang giày dép vừa chân, có đế và độ nâng vòm phù hợp.
• Duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế thừa cân – béo phì.
• Khuyến khích trẻ nghỉ ngơi, thư giãn sau các hoạt động thể chất.
• Xây dựng thói quen sinh hoạt điều độ, giúp trẻ ngủ đủ giấc và phục hồi tốt hơn.

6. Câu hỏi thường gặp

Sau đây là một số băn khoăn khác về tình trạng trẻ em bị nhức chân về đêm:

6.1 Trẻ bị đau nhức chân về đêm do tăng trưởng có ảnh hưởng gì không?

Đau nhức chân về đêm do tăng trưởng nhìn chung không nguy hiểm và không gây tổn thương xương khớp lâu dài cho trẻ. Tuy nhiên, nếu các cơn đau xảy ra thường xuyên, chúng có thể khiến trẻ khó ngủ, ngủ không sâu giấc, từ đó ảnh hưởng đến tinh thần, khả năng tập trung và sinh hoạt ban ngày.

6.2 Trẻ nhỏ bị đau mỏi chân do tăng trưởng kéo dài bao lâu?

Đau nhức chân do tăng trưởng có thể xuất hiện theo từng đợt, kéo dài từ vài tháng đến vài năm. Phần lớn trẻ sẽ giảm dần và hết hẳn các cơn đau khi bước vào khoảng 12 tuổi. Tuy nhiên, một số trẻ lớn hoặc thanh thiếu niên vẫn có thể tiếp tục gặp tình trạng đau mỏi chân về đêm, đặc biệt khi vận động nhiều trong ngày.

6.3 Trẻ em bị nhức chân về đêm có thể tập luyện gì để cải thiện?

Với những trường hợp trẻ bị nhức chân về đêm do đau tăng trưởng hoặc mỏi cơ, các bài tập giãn cơ nhẹ nhàng có thể giúp giảm căng cứng cơ, tăng tuần hoàn máu và hạn chế cơn đau xuất hiện vào ban đêm. Cha mẹ nên hướng dẫn trẻ tập luyện vào buổi chiều hoặc trước khi đi ngủ, tránh tập quá sức. Một số bài tập như:

• Giãn cơ bắp chân: Cho trẻ đứng đối diện tường, một chân bước lên trước, chân còn lại đưa ra sau và giữ gót chân sau chạm sàn để kéo giãn cơ bắp chân.
• Tư thế bướm: Cho trẻ ngồi trên sàn, hai lòng bàn chân áp vào nhau, sau đó nhẹ nhàng ấn đầu gối xuống để giúp thư giãn cơ đùi và hông.

Trẻ em bị nhức chân về đêm cần được thăm khám và xác định chính xác nguyên nhân để có hướng điều trị phù hợp. Khi tình trạng này được đánh giá đúng ngay từ đầu, những cơn đau sẽ không còn làm gián đoạn giấc ngủ và sinh hoạt của trẻ. Tuy nhiên, cha mẹ cần lựa chọn cơ sở y tế uy tín để yên tâm hơn trong quá trình theo dõi, chăm sóc sức khỏe xương khớp của con.

Bài viết liên quan:
> Trẻ đi nhón chân có bình thường không? Cần lưu ý gì?
> Đau nhức xương khớp ở người trẻ nguyên nhân do đâu?
> Đau nhức xương khớp bàn chân là dấu hiệu bệnh gì?