Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ xảy ra khi nhân nhầy đĩa đệm lệch khỏi vị trí, chèn ép lên tủy sống hoặc rễ thần kinh. Bệnh gây ra các cơn đau nhức, tê bì lan từ cổ xuống vai tay và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt. Người bệnh cần nhận biết sớm các nguyên nhân, dấu hiệu cùng các phương pháp chẩn đoán và điều trị kịp thời để giúp ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.
Trong nhiều năm trở lại đây, thoát vị đĩa đệm cổ hay thoát vị đĩa đệm cột sống cổ đang trở thành một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến. Tuy nhiên, rất nhiều người chưa hiểu rõ về căn bệnh này, dẫn đến tình trạng điều trị chậm trễ, rủi ro phát sinh biến chứng tăng lên, bao gồm cả nguy cơ bại liệt. Cùng tham khảo bài viết với sự tham vấn y khoa từ Bác sĩ Rob Sleiman để hiểu rõ hơn về bệnh lý này.
1. Thoát vị đốt sống cổ là gì?
Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ (có tên tiếng Anh là Cervical Herniated Disc) là tình trạng nhân nhầy đĩa đệm cột sống cổ thoát khỏi bao xơ, từ đó gây nên bệnh lý chèn ép các rễ thần kinh hoặc tủy sống cổ. (2)
Trong cơ thể, “cầu nối” giữa đầu và xương sống chính là cột sống cổ. Bộ phận này được hình thành từ bảy đốt sống, được đánh số từ C1 – C7 và nối liền với nhau bằng đĩa đệm. Mặc dù thoát vị đĩa đệm cột sống cổ C5 C6 là phổ biến nhất, nhưng thực tế, bất kỳ vị trí đốt sống cổ nào cũng có thể chịu thương tổn.
2. Thoát vị đĩa đệm ở cổ do những nguyên nhân nào?
Có rất nhiều nguyên nhân gây ra thoát vị đốt sống cổ, trong đó phổ biến là các nguyên nhân như tuổi tác, di truyền, lối sống kém lành mạnh và tư thế sai. Chi tiết như sau:
2.1. Tuổi tác
Đĩa đệm sẽ dễ bị thoát vị hơn do hao mòn theo thời gian. Khi còn trẻ, đĩa đệm của chúng ta có rất nhiều nước. Nhưng khi chúng ta già đi, lượng nước trong đĩa đệm giảm dần khiến đĩa đệm kém linh hoạt hơn. Điều này nghĩa là khi bạn di chuyển hoặc vặn cổ, đĩa đệm có khả năng bị rách hoặc thoát vị.
2.2. Di truyền
Một trong những nguyên nhân thoát vị đĩa đệm cột sống cổ là di truyền. Cụ thể, nếu trong gia đình bạn có người bị thoát vị cột sống cổ, bạn cũng có thể mắc này.
2.3. Lối sống kém lành mạnh
Những thói quen kém lành mạnh như sử dụng thuốc lá, lười tập thể dục thường xuyên và dinh dưỡng không đầy đủ sẽ góp phần làm cho sức khỏe đĩa đệm dần kém đi. Vì thế, bạn cần tránh xa hoặc thay đổi những thói quen này.
2.4. Tư thế sai
Tư thế sai kết hợp với vận động không chính xác có thể gây thêm áp lực cho cột sống cổ. Bên cạnh đó, những người lao động bốc vác hay thường xuyên phải chịu lực nặng lên cột sống cổ cũng là đối tượng dễ mắc phải các tình trạng về đĩa đệm.
Bị thoát vị đĩa đệm có nên nằm nhiều không là câu hỏi mà nhiều người bệnh băn khoăn. Bởi ai cũng nghĩ rằng việc nghỉ ngơi nhiều sẽ giúp giảm áp lực lên cột sống, nhờ đó có thể giảm đau nhanh chóng. Vậy đáp án chính xác là…
3. Dấu hiệu thoát vị đĩa đệm cổ là gì?
Theo MSD Manual – tài liệu tham khảo y khoa kinh điển và uy tín toàn cầu, các triệu chứng bệnh đĩa đệm đốt sống cổ thường gặp bao gồm xuất hiện cơn đau ở vùng cổ, sau đó lan ra các vùng lân cận (3). Ngoài ra, các biểu hiện của bệnh cũng có sự khác biệt giữa các cấp độ.
3.1. Dấu hiệu lâm sàng
Khi bị bệnh, người bệnh sẽ xuất hiện các biểu hiện như:
- Cơn đau bắt đầu tại từ 1 đến 2 đốt sống cổ, sau đó dần lan ra vùng bả vai, cánh tay và cả sau đầu, hốc mắt.
- Cảm giác tê ngứa từ cổ lan ra toàn thân rồi đến chân tay (đĩa đệm bị thoát vị chèn ép vào tủy sống) hoặc cảm giác tê ngứa ở vùng cánh tay, bàn và ngón tay (đĩa đệm bị thoát vị chèn ép vào dây thần kinh)
- Khó gập ngửa hoặc xoay đầu. Đồng thời việc đưa tay ra sau lưng, giơ tay lên cao hoặc đi bộ cũng không thoải mái như trước.
- Dấu hiệu khác: Đau một bên lồng ngực, táo bón, khó tiểu, khó thở…
3.2. Biểu hiện cận lâm sàng của thoát vị đốt sống cổ
Các dấu hiệu này chỉ có thể nhận thấy khi chụp MRI như:
- Đĩa đệm thoát vị ra trước hoặc sau.
- Phát hiện khối nhân nhầy không ở vị trí bình thường.
- Cấu trúc cột sống, thân đốt sống bị thay đổi, chiều cao đốt sống giảm.
- Rễ dây thần kinh hoặc tủy sống có dấu hiệu bị chèn ép.
3.3. Dấu hiệu tăng theo cấp độ
Ở từng cấp độ, thoát vị đốt sống cổ còn có những biểu hiện khác nhau. Cụ thể như sau:
Cấp độ 1: Khi mới bắt đầu, người bệnh sẽ có cảm giác cổ hơi bị cứng, khó xoay và hơi đau mỗi lần cúi hoặc ngửa đầu. Thế nhưng, cơn đau sẽ xuất hiện và lan dần xuống vai, đau hơn khi làm việc nặng, mức độ tăng dần từng ngày.
Cấp độ 2: Cơn đau kéo dài từ gáy ra sau đầu và tai. Khi vận động liên quan đến cổ, thậm chí chỉ xoay nhẹ cổ cũng có thể bị vướng và đau, thậm chí bị vẹo cổ.
Cấp độ 3: Nhức ở vùng chẩm, vùng trán, gáy và lan xuống bả vai. Ngoài ra, người bệnh còn có thể bị đau, tê bì một bên hoặc cả hai bên cánh tay. Đôi khi có thể xuất hiện triệu chứng nấc cụt, ngáp chảy nước mắt và chóng mặt khi hoạt động.
Những triệu chứng của bệnh thoát vị đĩa đệm gây nên các cơn đau nhức khó chịu, làm người bệnh mệt mỏi và khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày. Bài viết sau đây sẽ giúp bạn nhận biết sớm các dấu hiệu thoát vị đĩa đệm để thăm khám…
4. Bệnh thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ có nguy hiểm không? Các biến chứng của thoát vị cổ
Có, thoát vị đốt sống cổ nguy hiểm bởi nguy cơ dẫn đến nhiều biến chứng khó lường như: thiếu máu não, hẹp ống sống cổ, hội chứng chèn ép tủy và thậm chí là liệt vĩnh viễn.
4.1. Thiếu máu não
Đôi khi, hệ động mạch đốt sống cũng sẽ chịu tác động tiêu cực từ tình trạng thoát vị đĩa đệm cột sống cổ. Đĩa đệm bị thoát vị có thể làm cho tuần hoàn máu lên não bị cản trở, dẫn đến tình trạng thiếu máu não.
4.2. Hẹp ống sống cổ
Người bị thoát vị đốt sống cổ còn có nguy cơ đối mặt với chứng hẹp ống sống cổ. Cơ thể sẽ cảnh báo tình trạng này bằng những dấu hiệu như đau mỏi vùng vai gáy, tê yếu tay chân…
>> Bài viết liên quan: - Biến chứng hẹp ống sống do thoát vị đĩa đệm - Đau vai gáy: Nguyên nhân và cách chữa trị
Theo bác sĩ, cơn đau có xu hướng thuyên giảm khi bạn phân tán bớt áp lực ở vùng cổ – vai khi nằm hoặc thả lỏng cơ thể. Ngược lại, cường độ đau sẽ dữ dội hơn khi bạn duy trì tư thế thẳng lưng trong thời gian dài.
4.3. Hội chứng chèn ép tủy
Thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ là một trong các nguyên nhân phổ biến của hội chứng chèn ép tủy. Nếu không sớm được điều trị, bạn có nguy cơ tàn tật vĩnh vĩnh viễn hoặc thậm chí là tử vong.
4.4. Liệt vĩnh viễn
Nếu tình trạng đĩa đệm đè lên tủy sống cổ tiếp tục kéo dài, các biểu hiện như đau nhức, tê ngứa tứ chi hay suy yếu cơ không những không biến mất mà còn có thể trở nặng, từ đó dẫn đến liệt vĩnh viễn.
5. Chẩn đoán thoát vị đốt sống cổ như thế nào?
Để chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cổ, đầu tiên các bác sĩ sẽ khai thác bệnh sử. Sau đó, tùy theo tình trạng mà bác sĩ sẽ chỉ định các kiểm tra khác phù hợp:
5.1. Khai thác bệnh sử
Bác sĩ sẽ kiểm tra lưng hoặc cổ của bạn xem có chỗ nào bị đau hay khó chịu không. Bác sĩ cũng có thể yêu cầu bạn nằm ngửa và nâng hoặc di chuyển chân hoặc cổ theo nhiều hướng khác nhau, từ đó xác định chính xác vị trí xuất hiện cơn đau.
5.2. Chẩn đoán hình ảnh
Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh cột sống cổ gồm chụp X-quang, chụp tủy đồ, chụp CT và chụp MRI. X-quang thường không phát hiện trực tiếp thoát vị đĩa đệm nhưng giúp đánh giá hình dạng cột sống và loại trừ các nguyên nhân khác như gãy xương hay khối u. Chụp tủy đồ sử dụng thuốc cản quang tiêm vào dịch tủy sống kết hợp với tia X để xác định vị trí chèn ép lên tủy sống. Chụp CT tạo hình ảnh chi tiết từ nhiều góc độ nhằm quan sát tủy sống và các cấu trúc xung quanh. Trong khi đó, MRI là phương pháp hiện đại cho hình ảnh 3D rõ nét, giúp xác định chính xác vị trí đĩa đệm thoát vị và các dây thần kinh bị ảnh hưởng.
5.3. Các xét nghiệm khác
Điện cơ đồ (EMG) và xét nghiệm dẫn truyền thần kinh (NCS) là các phương pháp đánh giá chức năng thần kinh – cơ nhằm phát hiện tổn thương hoặc chèn ép dây thần kinh ở cổ. EMG sử dụng điện cực kim đặt vào cơ để ghi lại hoạt động điện của cơ khi được dây thần kinh kích thích, từ đó phát hiện các bất thường. NCS thường được thực hiện cùng EMG, trong đó các xung điện nhỏ được truyền qua dây thần kinh và thời gian dẫn truyền giữa các điện cực được đo để xác định mức độ và sự tồn tại của tổn thương thần kinh.
6. Khi nào cần liên hệ với bác sĩ?
Ngay khi xuất hiện các dấu hiệu thoát vị đốt sống cổ sau, bạn nên đến gặp bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị đúng cách:
- Cơn đau ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
- Các triệu chứng không thuyên giảm sau 4 đến 6 tuần, thậm chí có xu hướng trầm trọng hơn.
- Bạn bị mất khả năng kiểm soát bàng quang hoặc ruột.
- Bạn nhận thấy cảm giác tê bì, ngứa ran hoặc mất sức ở cánh tay, bàn tay, chân hoặc bàn chân.
- Bạn gặp khó khăn khi đứng hoặc đi lại.
7. Thoát vị đĩa đệm cổ có chữa được không? Các phương pháp điều trị thoát vị cổ
Hiện nay có nhiều phương pháp điều trị thoát vị đĩa đệm cổ như dùng thuốc, phẫu thuật, vật lý trị liệu và trị liệu thần kinh cột sống. Chi tiết các phương pháp như sau:
7.1. Thuốc giảm đau
Nhóm thuốc kháng viêm không chứa steroid (NSAID) như naproxen, ibuprofen… hay thuốc ức chế men COX-2 thường được bác sĩ chỉ định với mục đích giúp người bệnh xoa dịu cơn đau khó tả ở cổ, vai gáy, đầu…
Nhiều bệnh nhân quan tâm đến các loại thuốc chữa thoát vị đĩa đệm hiện nay. Vậy đâu là sản phẩm thuốc đáng tin cậy và nên dùng khi nào? Bài viết sau đây sẽ giúp bạn giải đáp băn khoăn này, tìm hiểu ngay nhé! 1. Thuốc điều trị…
7.2. Phẫu thuật
Nếu bệnh tiến triển nghiêm trọng, bạn có thể cần dùng đến phương án phẫu thuật để chấm dứt tình trạng trên. Đặc biệt, cách chữa trị thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ này thường áp dụng đối với trường hợp triệu chứng đau nhức kéo dài từ 6-12 tuần.
Tuy nhiên, theo thống kê, chỉ 5% trường hợp người bệnh thực sự cần đến phẫu thuật để điều trị thoát vị đĩa đệm cổ.
>> Bài viết xem nhiều: Thoát vị đĩa đệm có nhất thiết phải mổ?
7.3. Vật lý trị liệu
Vật lý trị liệu là phương pháp điều trị thoát vị đốt sống cổ bảo tồn. Theo đó, chuyên viên vật lý trị liệu sẽ hướng dẫn bệnh nhân chương trình tập luyện giúp giảm áp lực lên các dây thần kinh, nhờ đó giúp làm giãn các cơ bị căng cứng và cải thiện tuần hoàn máu.
7.4. Trị liệu Thần kinh Cột sống
Trị liệu Thần kinh Cột sống (Chiropractic) là một trong những cách điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống cổ được đánh giá cao hiện nay. Theo đó, các bác sĩ với chuyên môn cao sẽ dùng tay tác động một lực vừa phải để điều chỉnh nắn lại cấu trúc sai lệch của khớp xương và đĩa đệm, từ đó giảm tình trạng chèn ép ở dây thần kinh. Đồng thời, chỉnh nắn cột sống còn có tác dụng tái thiết lập sự cân bằng và kích hoạt khả năng tự phục hồi của cơ thể.
Ngày nay, vật lý trị liệu phục hồi chức năng được sử dụng phổ biến trong điều trị nhiều bệnh lý nhờ tính an toàn và hiệu quả mang lại. Tuy nhiên, rất ít ai hiểu rõ vật lý trị liệu, phục hồi chức năng là gì và khi nào…
8. Điều trị thoát vị đĩa đệm cổ ở đâu?
Thoát vị đĩa đệm không chỉ gây đau tại vùng cột sống mà còn có thể ảnh hưởng đến dây thần kinh, biên độ vận động và khả năng thực hiện các hoạt động thường ngày. Vì vậy, thay vì chỉ tập trung làm dịu cơn đau, người bệnh cần được đánh giá đầy đủ tình trạng cột sống và khả năng vận động để xác định vấn đề đang gặp phải, từ đó lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Tại Hệ thống Phòng khám Chuyên khoa Trị liệu Thần kinh Cột sống Hoa Kỳ (ACC) – thành viên Tập đoàn FV, đội ngũ 100% bác sĩ chuyên khoa nước ngoài được đào tạo bài bản tại Mỹ sẽ trực tiếp thăm khám, đánh giá toàn diện tình trạng sai lệch tại cột sống cổ, mức độ chèn ép dây thần kinh cũng như tầm vận động cổ – vai – tay của từng người bệnh.
Việc đánh giá không chỉ tập trung vào vị trí đang đau mà còn xem xét các yếu tố có thể liên quan đến tình trạng vận động, từ đó giúp bác sĩ xác định vấn đề cần ưu tiên và xây dựng hướng điều trị phù hợp với từng trường hợp. Hiểu rõ mỗi bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cổ có mức độ chèn ép, vị trí tổn thương (C5, C6…) và biên độ vận động khác nhau, bác sĩ ACC xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa, được điều chỉnh linh hoạt dựa trên tình trạng lâm sàng và khả năng đáp ứng thực tế.
Tùy từng trường hợp, phác đồ có thể kết hợp Trị liệu Thần kinh Cột sống – Chiropractic, Vật lý trị liệu và Phục hồi chức năng nhằm hỗ trợ cải thiện triệu chứng, phục hồi khả năng vận động và hạn chế nguy cơ tái phát.
Với hơn 20 năm tiên phong Chiropractic tại Việt Nam, ACC ứng dụng Trị liệu Thần kinh Cột sống nhằm hỗ trợ đưa các đốt sống cổ sai lệch về vị trí phù hợp, giảm áp lực lên các cấu trúc thần kinh và cải thiện triệu chứng vùng cổ – vai – cánh tay mà không dùng thuốc hay phẫu thuật. Song song đó, còn kết hợp với Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng cùng hệ thống thiết bị chuyên dụng như máy kéo giãn giảm áp cột sống DTS, laser thế hệ IV… nhằm đẩy nhanh quá trình phục hồi.
Điển hình là cô Hương (57 tuổi), thường xuyên đau cổ lan xuống vai, đau lưng lan xuống chân và đôi khi ảnh hưởng đến giấc ngủ do tính chất công việc văn phòng phải ngồi nhiều. Đến với ACC, cô được Bác sĩ Rob Sleiman thăm khám và xây dựng phác đồ kết hợp Trị liệu Thần kinh Cột sống, Vật lý trị liệu và Phục hồi chức năng. Sau 12 buổi điều trị, cô chia sẻ tình trạng đã cải thiện khoảng 70%. Xem chi tiết chia sẻ của cô Hương trong video dưới đây:
Với vai trò là những “chuyên gia chuyển động”, bác sĩ ACC không chỉ tập trung kiểm soát cơn đau mà còn hướng đến khôi phục chức năng vận động linh hoạt vùng cổ – vai – tay, giúp người bệnh duy trì tư thế phù hợp và chủ động phòng ngừa tái phát.
9. Phòng ngừa thoát vị đĩa đệm cột sống cổ như thế nào?
Để đảm bảo sức khỏe của bản thân, bạn nên chủ động phòng ngừa bệnh thoát vị đốt sống cổ ngay từ đầu bằng một số thói quen sống lành mạnh, ví dụ như: tập thể thao đều đặn, xây dựng chế độ ăn uống khoa học, cố gắng bỏ thuốc lá,…
- Thường xuyên rèn luyện thể chất với cường độ vừa phải.
- Duy trì trọng lượng cơ thể khỏe mạnh
- Cẩn thận tư thế ngồi, nằm cũng như đi lại
- Chú trọng chế độ ăn uống khoa học
- Bỏ thuốc lá và hạn chế dùng thức uống chứa cồn như bia, rượu…
- Đừng quên các buổi khám sức khỏe định kỳ
Trên đây là những điều cần biết về thoát vị đĩa đệm cột sống cổ. Bệnh hoàn toàn có thể khắc phục nếu người bệnh được tiếp cận phương pháp điều trị phù hợp. Vì thế, nếu nhận thấy các cơn đau bất thường ở cổ, bạn nên nhanh chóng đến các cơ sở y tế chuyên khoa xương khớp để được thăm khám và điều trị đúng cách.
>> Có thể bạn quan tâm: - Top 10 bài tập cho người thoát vị đĩa đệm - Bài tập thoát vị đĩa đệm cột sống cổ không nên bỏ qua - Người bệnh thoát vị đĩa đệm nên tập môn thể thao nào?
Đặt lịch hẹn