Trẹo cổ (nghẹo cổ) là tình trạng co thắt cơ khiến đầu nghiêng về một bên, gây đau nhức và hạn chế khả năng xoay, nghiêng cổ. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như chấn thương, nhiễm lạnh hoặc duy trì tư thế sai trong thời gian dài. Tùy vào nguyên nhân và mức độ triệu chứng, người bệnh có thể được hướng dẫn xoa bóp nhẹ nhàng, chườm nóng/lạnh, tập vật lý trị liệu hay áp dụng Trị liệu Thần kinh Cột sống (Chiropractic) khi có chỉ định phù hợp.
Trẹo cổ là tình trạng phổ biến ở mọi độ tuổi, đôi khi xuất hiện đột ngột vào buổi sáng sau khi thức dậy. Bệnh nếu ở mức độ nhẹ thì không quá nguy hiểm, nhưng về lâu dài thì có thể gây nhiều biến chứng nguy hại. Theo bác sĩ Timothy Gallivan – chuyên gia có hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Trị liệu Thần kinh Cột sống (Chiropractic) tại ACC, tình trạng trẹo cổ có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Vì vậy, việc điều trị cần dựa trên nguyên nhân và tình trạng cụ thể của mỗi người. Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau!
1. Chứng trẹo cổ là gì?
Trẹo cổ (nghẹo cổ hay vẹo cổ) có tên tiếng Anh là Torticollis (Wryneck) là tình trạng co thắt cơ trơn, dẫn đến rối loạn vận động ở cơ cổ và làm cho đầu bị nghiêng sang một bên. Người bị trẹo cổ thường cảm thấy đau khi xoay cổ hoặc ngẩng, cúi đầu. (1)
2. Phân loại và nguyên nhân gây trẹo cổ
Trẹo cổ được chia ra làm 2 loại là:
- Trẹo cổ cấp tính: Xảy ra đột ngột do chấn thương, nhiễm lạnh, ngủ hoặc ngồi không đúng tư thế, mang vác vật nặng khiến cho các hạch bạch huyết bị viêm và các khớp của cổ sưng lên.
- Trẹo cổ mãn tính: Tiến triển theo thời gian do thói quen xấu hoặc những nguyên nhân khác như chấn thương chưa được điều trị tận gốc. Loại trẹo cổ này khiến đầu bị nghiêng và đau đớn nhiều hơn, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. (2)
Ngoài ra, vẹo cổ cũng có thể là tình trạng xảy ra do những nguyên nhân như thoát vị đĩa đệm, nhiễm trùng do vi-rút hoặc vi khuẩn,…

3. Dấu hiệu nhận biết khi bị trẹo cổ
Dưới đây một số dấu hiệu điển hình nhận biết chứng trẹo cổ mà người bệnh cần lưu ý như: (1), (3)
- Cứng cổ, đau nhức gây khó chịu.
- Sưng cơ cổ, đau vùng họng.
- Phạm vi vận động của cổ bị hạn chế, khiến người bệnh khó xoay đầu sang hai bên hoặc cúi lên xuống.
- Tư thế đầu bất thường: đầu bị cúi ra trước, đầu bị ngửa ra sau, đầu bị nghiêng một bên.
- Đau đầu, đau lưng, khó nuốt thức ăn, khi nuốt có cảm giác nóng ở cổ.
- Tê hoặc ngứa ran ở các chi trên.
4. Trẹo cổ bao lâu thì khỏi? Có nguy hiểm không?
Tùy từng tình trạng trẹo cổ mà thời gian hồi phục sẽ khác nhau:
- Đối với trẹo cổ cấp tính: Có thể cải thiện trong vòng 24 – 48 giờ. Tuy nhiên, có thể mất đến một tuần để các triệu chứng chấm dứt hoàn toàn. Đôi khi, các triệu chứng kéo dài hơn hoặc tái phát sau đó mà không rõ lý do.
- Đối với tình trạng mãn tính: Bệnh sẽ khó điều trị và có thể gây biến chứng nghiêm trọng như các triệu chứng thần kinh, đau nhiều hơn, không thể lái xe, nói chuyện và giao tiếp khó khăn, các hoạt động sinh hoạt bị cản trở.
5. Bị trẹo cổ khi nào cần thăm khám?
Mặc dù đa số trường hợp trẹo cổ sẽ cải thiện sau vài ngày, nhưng một số dấu hiệu nguy hiểm có thể cho thấy tổn thương nghiêm trọng hơn và cần được kiểm tra y tế ngay lập tức. Bạn nên đi thăm khám ngay nếu xuất hiện các triệu chứng sau:
- Nhức đầu dữ dội.
- Lệch trục cổ bất thường.
- Thay đổi thị lực, ý thức hoặc mức độ tỉnh táo như ngất xỉu hoặc bất tỉnh.
- Khó thở hoặc khó nuốt.
- Đau họng kéo dài hoặc tăng dần.
- Mất kiểm soát bàng quang hoặc ruột.
- Tê liệt hoặc yếu ở bất kỳ vùng nào của cơ thể.
6. Nghẹo cổ được chẩn đoán như thế nào?
Chẩn đoán trẹo cổ (nghẹo cổ) thường bắt đầu bằng việc bác sĩ khai thác kỹ tiền sử bệnh, thời điểm xuất hiện triệu chứng và các yếu tố có thể gây ra tình trạng này. Tiếp theo, bác sĩ sẽ khám sức khỏe để đánh giá mức độ hạn chế vận động, vị trí đau và dấu hiệu co cứng cơ.
Trong những trường hợp nghi ngờ tổn thương xương, dây chằng hoặc có triệu chứng nặng, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang để kiểm tra cấu trúc đốt sống cổ hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) để đánh giá mô mềm, dây thần kinh và loại trừ các bệnh lý nguy hiểm khác.

7. Bị trẹo cổ nên làm gì? Các cách điều trị trẹo cổ hiệu quả
Khi bị trẹo cổ, bạn có thể áp dụng một số biện pháp tại nhà như xoa bóp nhẹ, chườm nóng hoặc lạnh, điều chỉnh tư thế ngủ – ngồi – làm việc và thực hiện các bài tập vận động cổ. Nếu triệu chứng nặng hoặc kéo dài, bạn nên đến bác sĩ để được điều trị bằng thuốc giảm đau, vật lý trị liệu hoặc trị liệu thần kinh cột sống,…
7.1. Mẹo chữa vẹo cổ nhanh tại nhà
Trong một số trường hợp nhẹ người bị nghẹo cổ có thể áp dụng một số các cách như:
- Xoa bóp: Đây là một trong những mẹo chữa vẹo cổ nhanh, đơn giản bạn có thể áp dụng. Theo đó, bạn dùng tay để xoa xát vùng cổ, dùng ngón tay ấn nhẹ nhàng vào cổ, vai trong vài phút để các cơ được thư giãn và giảm đau nhức khó chịu.
- Chườm nóng/lạnh: Dùng túi chườm đá hoặc khăn nóng để chườm lên chỗ bị đau nhằm giảm sưng viêm, giãn cơ và dịu cơn đau.
- Điều chỉnh tư thế ngủ/ ngồi/ làm việc: Bạn nên ngồi thẳng lưng, đầu không cúi về phía trước, đặc biệt là khi xem điện thoại hoặc ngồi máy tính, ngủ gối cao vừa phải,…
- Vận động các bài tập cổ: Tập các bài tập nhẹ nhàng để kéo giãn vùng cổ, cải thiện sự chuyển động ở các cơ và giảm đau nhức.

7.2. Dùng thuốc giảm đau
Khi bị trẹo cổ, bác sĩ sẽ kê cho bạn một số loại thuốc như thuốc giãn cơ diazepam, thuốc giảm đau paracetamol, thuốc giảm đau chống viêm ibuprofen, thuốc giảm đau mạnh codein.
Ngoài ra, người bệnh còn có thể tiêm một lượng nhỏ botulinum toxin vào cơ để giảm đau hiệu quả hơn. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc chỉ nên dùng khi có sự chỉ định của bác sĩ, tránh tự ý sử dụng mà ảnh hưởng đến sức khỏe và thuốc cũng chỉ mang tính chất giảm đau tạm thời.
Khi gặp đau, giải pháp đầu tiên nhiều người thường nghĩ tới thuốc giảm đau. Tuy nhiên không mấy ai nhận thức được những tác hại khôn lường của thuốc. Khi dùng thuốc nhiều sẽ dẫn tới: Hệ quả của việc uống thuốc giảm đau quá nhiều Viêm loét, xuất…
7.3. Tập vật lý trị liệu
Các bài tập vật lý trị liệu cũng là phương pháp chữa trẹo cổ hiệu quả, an toàn, không xâm lấn.
Bác sĩ sẽ tùy vào từng tình trạng bệnh mà xây dựng bài tập phù hợp, kết hợp sử dụng thêm máy móc thiết bị hỗ trợ để giảm sưng đau và cải thiện khả năng vận động cổ nhanh chóng cho người bệnh. Nếu luyện tập tại nhà, người bệnh cần tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ.
7.4. Phẫu thuật
Trường hợp nếu chứng vẹo cổ quá nghiêm trọng, những cách điều trị khác không mang lại kết quả tốt thì bác sĩ sẽ cân nhắc đến phương pháp phẫu thuật. Cụ thể, phẫu thuật trẹo cổ sẽ gồm kéo dài cơ cổ, cắt dây thần kinh/cơ, hợp nhất các đốt sống cổ bất thường hoặc kích thích não làm cản trở các tín hiệu thần kinh.
Lưu ý rằng phương pháp phẫu thuật cần nhiều chi phí, nhưng lại tiềm ẩn khá nhiều rủi ro cho sức khỏe như nhiễm trùng, bệnh tái phát, cơn đau nặng hơn,… Đây chỉ được khuyến khích là biện pháp cuối cùng khi điều trị nội khoa đều thất bại.
7.5. Cách chữa nghẹo cổ bằng Trị liệu Thần kinh Cột sống
Trị liệu Thần kinh Cột sống (Chiropractic) cũng được xem là cách trị trẹo cổ tối ưu, không cần dùng đến thuốc hay phẫu thuật. Để điều trị các bác sĩ dùng một lực tay phù hợp giúp điều chỉnh các khớp xương sai lệch về vị trí ban đầu, từ đó giải phóng cơn đau, giảm chèn ép thần kinh cột sống.

8. Điều trị chứng trẹo cổ ở đâu để đảm bảo an toàn, hiệu quả cao?
Cổ phối hợp liên tục với vai, lưng trên và tư thế tổng thể của cơ thể. Vì vậy, những thay đổi trong tư thế hoặc cách vận động có thể ảnh hưởng đến hoạt động của vùng cổ, góp phần gây ra hoặc kéo dài tình trạng trẹo cổ. Để cải thiện hiệu quả, người bệnh nên thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa để được đánh giá toàn diện, xác định nguyên nhân và lựa chọn cách trị trẹo cổ phù hợp.
Điển hình như Phòng khám Chuyên khoa Trị liệu Thần kinh Cột sống Hoa Kỳ (ACC) – thành viên Tập đoàn FV, người bệnh được thăm khám và đánh giá toàn diện tư thế, biên độ vận động cùng các dấu hiệu liên quan đến vùng cổ – vai nhằm xác định những yếu tố có thể gây đau hoặc hạn chế vận động. Với 100% bác sĩ được đào tạo chuyên môn Chiropractic tại Mỹ và có hơn 10 – 20 năm kinh nghiệm, ACC xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa dựa trên tình trạng sức khỏe và khả năng phục hồi của từng người bệnh.

Tùy trường hợp, phác đồ có thể kết hợp Trị liệu Thần kinh Cột sống (Chiropractic), Vật lý trị liệu, Trị liệu vận động và Phục hồi chức năng. Các phương pháp cùng trang thiết bị hỗ trợ được lựa chọn phù hợp với tình trạng thực tế, đồng thời điều chỉnh theo tiến triển trong quá trình điều trị. Với hơn 20 năm tiên phong phát triển Chiropractic tại Việt Nam, ACC với vai trò “những chuyên gia chuyển động” hướng đến cách tiếp cận toàn diện, không chỉ hỗ trợ cải thiện triệu chứng đau mà còn nâng cao độ linh hoạt, phục hồi chức năng vận động và giúp người bệnh từng bước trở lại các hoạt động thường ngày.
9. Làm thế nào để phòng ngừa tình trạng trẹo cổ?
Trẹo cổ có thể phòng tránh nếu bạn duy trì thói quen sinh hoạt đúng cách và bảo vệ vùng cổ trong các hoạt động hàng ngày. Cụ thể như:
- Giữ tư thế ngồi, đứng và làm việc đúng, tránh cúi gập cổ quá lâu.
- Sử dụng gối có độ cao và độ cứng phù hợp để nâng đỡ cổ khi ngủ.
- Tránh nằm nghiêng một bên quá lâu hoặc nằm sấp gây xoay vặn cổ.
- Khởi động kỹ trước khi chơi thể thao hoặc vận động mạnh.
- Tránh mang vác vật nặng hoặc xoay cổ đột ngột.
- Điều chỉnh vị trí màn hình máy tính, điện thoại ngang tầm mắt để giảm áp lực lên cổ.
- Tập các bài giãn cơ và tăng cường cơ cổ – vai thường xuyên.
- Giữ ấm cổ vai khi thời tiết lạnh, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột.
- Nghỉ ngơi giữa giờ nếu phải làm việc lâu với máy tính hoặc lái xe.

Nhìn chung, người bị trẹo cổ không chỉ đau đớn khó chịu mà còn gặp nhiều bất tiện trong cuộc sống sinh hoạt, nếu tìm được phương pháp chữa trị phù hợp sẽ mang lại tỷ lệ hồi phục cao. Do vậy, nếu bạn nhận thấy mình hoặc người thân có dấu hiệu trẹo cổ thì hãy đến gặp bác sĩ ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời nhé!
Mẹ cần lưu ý khi thực hiện các bài tập chữa vẹo cổ cho bé hãy tham khảo ý kiến chuyên gia, thao tác thật nhẹ nhàng và đúng kỹ thuật, đồng thời kiên trì theo dõi tiến triển. Luôn quan sát phản ứng của bé, tránh tập khi bé quấy khóc và đảm bảo không gian tập luyện an toàn, thoải mái để đạt hiệu quả tốt.
>> Xem thêm:
- Gợi ý tư thế ngủ cho người đau vai gáy & mẹo giảm đau hiệu quả
- Gợi ý các tư thế ngủ tốt cho người bị đau cổ
- Những tư thế ngồi sai gây đau cổ




