Hội chứng thắt lưng hông: Nhận biết dấu hiệu và cách chữa trị hiệu quả

Hội chứng thắt lưng hông là một trong những bệnh thường gặp ở xương khớp, xảy ra ở vùng thắt lưng cột sống. Đây là bệnh lý có ảnh hưởng rất lớn tới sinh hoạt của bệnh nhân. Tuy nhiên, người bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa hoặc phát hiện sớm, điều trị đúng cách giúp tránh được những biến chứng khó lường.

1. Hội chứng thắt lưng hông là gì?

Hội chứng thắt lưng hông (còn gọi là hội chứng rễ thần kinh thắt lưng cùng) là một tình trạng bệnh lý liên quan tới các rễ thần kinh thuộc đốt sống L1 – L5, dây thần kinh tủy sống tại vùng thắt lưng và vùng tủy cùng (đoạn cuối của tủy sống).

Cơn đau do hội chứng cột sống thắt lưng hông gây ra không chỉ khiến người bệnh có cảm giác đau nhức nghiêm trọng ở khu vực tổn thương mà còn lan tỏa đến những vị trí xung quanh, kèm theo hiện tượng yếu cơ, tê ở chân và tay.

2. Nhận biết các triệu chứng của hội chứng đau thắt lưng hông

Hội chứng thắt lưng hông là một tổn thương kết hợp giữa hội chứng cột sống và hội chứng rễ thần kinh. Do đó, bệnh nhân sẽ có nhiều triệu chứng khác nhau tại các cơ quan liên quan, điển hình như đau nhức vùng thắt lưng, mông, đùi, chân (lan dọc dây thần kinh tọa), kèm theo tê bì, yếu cơ, hạn chế vận động cột sống (cúi, ngửa)… Cụ thể là:

2.1. Hội chứng cột sống

Triệu chứng thường gặp ở hội chứng đau cột sống thắt lưng hông là:

• Đau cột sống thắt lưng đột ngột (sau một chấn thương) hoặc cũng có thể xuất hiện từ từ. Tính chất đau chủ yếu tập trung ở một số đốt sống nhất định, có thể đau dữ dội, hoặc chỉ đau âm ỉ.
• Cột sống bị biến dạng làm thay đổi đường cong sinh lý của cột sống. Tùy theo tình trạng tổn thương, người bệnh có thể giảm ưỡn hoặc mất ưỡn cột sống, lệch vẹo cột sống, gù…
• Giảm biên độ hoạt động của cột sống thắt lưng khiến các động tác cúi, ngửa, nghiêng người, xoay cột sống… đều bị hạn chế.

2.2. Hội chứng rễ dây thần kinh

Ở nhóm hội chứng thắt lưng hông này liên quan tới tổn thương rễ thần kinh cột sống nên các triệu chứng xuất hiện bao gồm:

• Tê bì tay chân, mất cảm giác.
• Giảm khả năng lao động, sinh hoạt, đi lại bị hạn chế và khó cầm nắm đồ vật.
• Đau rễ thần kinh, đau lan dọc theo đường đi của rễ thần kinh và nhức buốt như bị mưng mủ. Đau tăng khi đi, đứng, ho hoặc hắt hơi… Có khi người bệnh bị đau liên tục dù ở tư thế nào cũng vẫn đau.
• Có dấu hiệu căng rễ thần kinh khi ấn trên đường cạnh sống, ngang điểm giữa của khe gian đốt thì bệnh nhân thấy đau.

3. Nguyên nhân gây ra hội chứng thắt lưng hông là gì?

Hội chứng cột sống thắt lưng hông xảy ra chủ yếu do các vấn đề ở cột sống thắt lưng như thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống, thoái hóa cột sống gây chèn ép rễ thần kinh tọa, hoặc cũng có thể do chấn thương, viêm khớp, nhiễm trùng, u cột sống… Các nguyên nhân này làm tổn thương rễ thần kinh, dẫn đến đau, tê bì và ảnh hưởng vận động từ lưng xuống hông và chân.

Thoát vị đĩa đệm: Theo thời gian, đĩa đệm bị lão hóa hoặc do yếu tố tác động khác, khiến bao xơ bị rách làm dịch từ đĩa đệm chảy ra ngoài. Điều này tạo áp lực gây chèn ép các rễ dây thần kinh, dẫn tới đau lưng – hông.

Rễ dây thần kinh cột sống có thể bị viêm nhiễm, tổn thương: Thường xảy ra do các bệnh lý như hẹp đốt sống, u đốt sống, nhiễm trùng hoặc chấn thương.

Bệnh lý cột sống: Một số bệnh về cột sống làm tăng nguy cơ mắc hội chứng thắt lưng hông như đau thắt lưng, thoái hóa cột sống thắt lưng cùng, thoái hóa khớp, viêm khớp, trượt đốt sống, dị dạng cột sống bẩm sinh…

Một số yếu tố nguy cơ khác:

• Tuổi tác: Càng lớn tuổi, đĩa đệm cột sống càng có nguy cơ lão hóa cao và dây thần kinh cột sống cũng bị ảnh hưởng.
• Tính chất công việc: Nguy cơ chứng thắt lưng hông thường xảy ra ở những người làm việc nặng, thường xuyên khuân vác vật nặng, ngồi sai tư thế, vận động viên tập các môn động tác lớn lên vùng cơ lưng…

4. Hội chứng thắt lưng hông có nguy hiểm không? 

Có thể thấy, hội chứng đau thắt lưng hông liên quan mật thiết đến dây thần kinh cột sống. Chính vì thế, các triệu chứng của bệnh có thể ảnh hưởng lớn đến khả năng đi lại, vận động và sinh hoạt.

Mặc dù vậy, cơn đau do hội chứng thắt lưng hông thường có tính chất đau cơ học, khi nghỉ ngơi thì hết đau hoặc giảm đau rõ rệt. Vì thế nhiều người thường chủ quan, không sớm thăm khám và điều trị, hệ quả là dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm:

• Yếu cơ.
• Mất hoặc giảm khả năng vận động, thậm chí là bại liệt hai chân.
• Rối loạn thần kinh thực vật.
• Rối loạn cảm giác.
• Hội chứng chùm đuôi ngựa.
• Mất kiểm soát bàng quang và ruột.

5. Chẩn đoán hội chứng đau thắt lưng hông

Để chẩn đoán hội chứng thắt lưng hông và đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh, các bác sĩ sẽ tiến hành các phương pháp sau:

• Chẩn đoán dựa trên tiền sử bệnh, triệu chứng lâm sàng và khám thực thể tủy sống, chân.
• Kiểm tra sức cơ và phản xạ của cơ.
• Thực hiện các xét nghiệm X-quang, chụp cắt lớp vi tính, chụp cộng hưởng từ cột sống,  khảo sát chẩn đoán điện hoặc tủy đồ.

6. Cách chữa trị hội chứng thắt lưng hông

Sau khi khám, chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây hội chứng đau thắt lưng hông, người bệnh sẽ được chỉ định điều trị phù hợp. Thông thường việc chữa trị hội chứng cột sống thắt lưng hông kết hợp nhiều phương pháp: nghỉ ngơi hợp lý, chườm nóng/lạnh, vật lý trị liệu (kéo giãn, nắn chỉnh, bài tập tăng cường sức mạnh cơ lưng/bụng), dùng thuốc giảm đau/chống viêm theo chỉ định, và trong trường hợp nặng có thể cần can thiệp ngoại khoa. Điều trị cần kiên trì, tuân thủ hướng dẫn bác sĩ để tình trạng sớm cải thiện.

6.1. Hội chứng thắt lưng hông cấp tính

Với trường hợp cấp tính, các cơn đau thường tự biến mất sau một khoảng thời gian. Vì thế, người bệnh có thể áp dụng các biện pháp điều trị tại nhà để giảm đau:

• Chườm lạnh, chườm nóng: Trước tiên, bạn nên thực hiện chườm lạnh trước nhằm xoa dịu cảm giác đau nhức, giảm sưng, viêm. Sau đó là chườm ấm để giúp thư giãn dây thần kinh bị tổn thương, cải thiện co cơ, tê bì, cứng khớp và tăng khả năng vận động vùng thắt lưng.
• Sử dụng thuốc giảm đau, chống viêm không kê toa: Một số loại thuốc như Paracetamol, thuốc chống viêm không steroid (NSAID) có tác dụng hỗ trợ giảm đau từ nhẹ đến trung bình.
• Áp dụng các bài tập giãn cơ: Như bài tập tư thế rắn hổ mang, gập người cúi xuống… với cường độ nhẹ giúp giảm đau, tăng khả năng vận động cho người bệnh. Xem thêm TẠI ĐÂY.
• Tập luyện thể dục vừa phải: Vận động đúng cách có thể giúp thư giãn cơ, dây chằng, hỗ trợ giải nén dây thần kinh, tăng cường sức khỏe xương khớp và giảm đau hiệu quả.

6.2. Hội chứng thắt lưng hông mãn tính

Nếu lơ là không thăm khám sớm, hội chứng đau thắt lưng hông có thể tiến triển sang mãn tính. Các cơn đau diễn ra dai dẳng và khó điều trị dứt điểm.

Ở trường hợp này, bệnh nhân cần áp dụng các biện pháp điều trị sau:

• Sử dụng thuốc giảm đau Opioid, thuốc giãn cơ hoặc thuốc tiêm steroid: Chúng có tác dụng giảm đau và khó chịu nhanh hơn ở những vị trí bị tổn thương hoặc vùng cơ co. Thế nhưng, việc sử dụng thuốc về lâu dài có thể khiến người bệnh bị “nghiện” thuốc, rối loạn chức năng tâm thần, gây hại đến gan, thận, dạ dày… 
• Phẫu thuật: Nếu người bệnh không đáp ứng với điều trị nội khoa; chèn ép nhiều rễ thần kinh và dây thần kinh tủy sống; xuất hiện biến chứng bại liệt hoặc có nguy cơ… thì có thể phải phẫu thuật giải nén hoặc phẫu thuật thay đĩa đệm, đốt sống. Tuy nhiên, khi phẫu thuật bệnh nhân có thể gặp phải một số biến chứng nhất định như nhiễm trùng, tổn thương thần kinh, thoái hóa cột sống, xuất huyết trong mô, bại liệt, thậm chí tử vong.

7. Hội chứng thắt lưng hông: Chữa đúng cách – Lành cơn đau tự nhiên

Như đề cập, nguyên nhân gây hội chứng đau thắt lưng hông xuất phát từ tổn thương cột sống, đĩa đệm trong các bệnh lý. Vì thế khi thăm khám, người bệnh nên đến bệnh viện lớn hoặc cơ sở y tế chuyên điều trị các bệnh lý xương khớp cấp và mãn tính. Việc khám và điều trị tại cơ sở y tế chuyên sâu sẽ đảm bảo:

• Đội ngũ bác sĩ chuyên môn rõ ràng, dày dặn kinh nghiệm điều trị và thấu hiểu cấu trúc xương khớp của người Việt. Từ đó đưa ra liệu trình điều trị phù hợp, tối ưu, thay vì áp dụng những phác đồ chung chung.
• Cơ sở y tế có bề dày hoạt động lâu năm (khoảng 20 năm) và liên kết hoặc trực thuộc các tập đoàn y tế nổi tiếng (như Bệnh viện FV, thuộc tập đoàn y tế Thomson Singapore). Những cơ sở này thường áp dụng quy trình thăm khám toàn diện, khai thác bệnh sử, kiểm tra chức năng vận động và sàng lọc nguy cơ bệnh lý chi tiết, giúp xác định chính xác mức độ tổn thương, nguyên nhân gốc rễ.
• Phác đồ điều trị bảo tồn cá nhân hóa phù hợp với đặc điểm của từng bệnh nhân như tuổi tác, thể trạng, khả năng vận động… Tùy tình trạng, bác sĩ kết hợp các phương pháp điều trị bảo tồn phù hợp như Trị liệu Thần kinh Cột sống, vật lý trị liệu – phục hồi chức năng, can thiệp giảm đau khi cần thiết… giúp tăng hiệu quả chữa bệnh, ngăn ngừa biến chứng và giảm nguy cơ tái phát trong tương lai.
• Đầu tư nhiều thiết bị chuyên dụng hiện đại như máy kéo giãn cột sống DTS, sóng xung kích, laser công suất cao, thiết bị lập chỉnh tư thế, hệ thống Phục hồi chức năng Pneumex Pneuback… Qua đó hỗ trợ hiệu quả cho quá trình điều trị và thúc đẩy tốc độ hồi phục của bệnh nhân.

8. Cách phòng ngừa và cải thiện hội chứng thắt lưng hông

Bên cạnh việc thăm khám sớm để điều trị kịp thời, mỗi người có thể tự phòng ngừa và cải thiện được những cơn đau do hội chứng thắt lưng hông gây ra bằng các biện pháp sau:

• Khi nâng, bê vật nặng cần chú ý thao tác: trước khi khiêng phải ngồi thấp xuống, chỉnh cho lưng thẳng, sau đó mới từ từ nhấc vật nặng lên.
• Hạn chế ngồi nhiều hoặc thực hiện các tư thế sai trong thời gian dài. 
• Người làm văn phòng hoặc công việc đặc thù phải ngồi nhiều thì sau khoảng 30 – 45 phút, nên đứng dậy đi lại hoặc vận động nhẹ nhàng.
• Chị em phụ nữ nên hạn chế đi giày cao gót nhằm giảm áp lực lên cột sống thắt lưng.
• Thường xuyên luyện tập thể dục thể thao để cải thiện sự dẻo dai của các cơ thắt lưng.
• Xây dựng chế độ ăn uống khoa học, bổ sung thêm thực phẩm giàu vitamin D và canxi.
• Có thể lựa chọn dùng sản phẩm bổ sung Glucosamine tốt cho xương khớp.
• Không nên sử dụng nhiều đồ uống có cồn hoặc các chất kích thích.
• Nên nằm giường cứng, tránh ngồi ghế xích đu, nằm võng hoặc giường có độ lún sâu nếu đang mắc hội chứng thắt lưng hông.

Hội chứng thắt lưng hông nhiều khả năng phát sinh biến chứng trong giai đoạn tiến triển bệnh. Do đó, ngay khi thấy có dấu hiệu đau tại vùng thắt lưng xuống hông, tê bì chân tay xuất hiện với tần suất lớn, người bệnh nên đi khám ngay để được bác sĩ tư vấn hướng điều trị kịp thời. Ngoài ra, để phòng ngừa bệnh từ sớm, mỗi người nên tầm soát sức khỏe cột sống định kỳ 6 tháng 1 lần.

Có thể bạn quan tâm: Nguyên nhân và phương pháp chữa trị đau lưng lan xuống hông

9. Các thắc mắc khác về hội chứng cột sống

9.1 Có phải trời càng rét thì hội chứng thắt lưng hông càng đau nhiều không?

Có thể, những ngày trời rét độ ẩm cao thường làm bệnh trở nặng gây đau nhức nhiều, do thời tiết lạnh làm các mạch máu co lại, tăng kích thích dây thần kinh và làm cơ bắp căng cứng. Vì thế người bệnh nên giữ ấm cơ thể trong những ngày trời gió rét để cơn đau không tăng nặng.

9.2 Cải thiện cơn đau do hội chứng cột sống tại nhà bằng cách nào?

Để cải thiện cơn đau do hội chứng cột sống tại nhà, bạn có thể áp dụng các biện pháp như chườm nóng/lạnh, tập các bài tập nhẹ nhàng (yoga, plank, giãn cơ) để tăng cường sức mạnh và sự linh hoạt, điều chỉnh tư thế vận động (ngồi thẳng lưng, tựa lưng dưới). Đồng thời, hãy nghỉ ngơi hợp lý và tránh các hoạt động gây áp lực lên cột sống.

>> Có thể bạn quan tâm: Nguyên nhân và phương pháp chữa trị đau lưng lan xuống hông