Phồng đĩa đệm là gì? Mức độ nguy hiểm và cách điều trị

Khi ở giai đoạn đầu, các triệu chứng của phồng đĩa đệm rất dễ khiến người bệnh nhầm lẫn với các cơn đau nhức bình thường. Thế nhưng nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể diễn biến thành thoát vị đĩa đệm với nhiều biến chứng vô cùng nguy hiểm, có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động về sau.

1. Bệnh phồng đĩa đệm là gì?

Phồng lồi đĩa đệm (tên tiếng Anh: Bulging Disc) là tình trạng đĩa đệm bị phình lên và biến dạng. Theo đó, đĩa đệm là phần nằm giữa 2 đốt sống, có hình dạng tròn và dẹt. Với cấu tạo gồm lớp vỏ bao xơ bên ngoài và phần nhân nhầy dạng gel bên trong, đĩa đệm có vai trò như “tấm đệm” hấp thụ xung động, tránh các đốt sống bị ma sát nhau khi di chuyển, từ đó bảo vệ cột sống.

Mặc dù nhân nhầy của đĩa vẫn còn nằm trong bao xơ, thế nhưng sự phồng lên của đĩa đệm vẫn sẽ gây áp lực lên các rễ thần kinh xung quanh, từ đó khiến người bệnh xuất hiện các cảm giác đau nhức khó chịu.

2. Phình đĩa đệm và thoát vị đĩa đệm có gì khác biệt?

Sự khác biệt giữa phồng đĩa đệm và thoát vị đĩa đệm chính là bao xơ vẫn còn nguyên vẹn, còn của thoát vị đĩa đệm thì đã bị rách. Để giúp bạn đọc hiểu rõ hơn, dưới đây là sự khác nhau chi tiết giữa hai bệnh lý này:

• Phồng đĩa đệm: Đây là tình trạng nhân nhầy của đĩa vẫn còn nằm trong bao xơ. Do đó, tình trạng này còn được coi là thể nhẹ của thoát vị đĩa đệm. Nếu không được điều trị đúng cách tình trạng phồng sẽ diễn biến thành thoát vị đĩa đệm.
• Thoát vị đĩa đệm: Đây là tình trạng bao xơ đã bị rách, nhân nhầy của đĩa đệm bị trượt ra ngoài chèn ép lên dây thần kinh, tủy sống và gây ra những cơn đau nhức.

3. Dấu hiệu phồng vùng đĩa đệm là gì?

Khi bị đĩa đệm bị phồng, người bệnh có thể gặp nhiều triệu chứng khác nhau như đau âm ỉ, tê, ngứa ran,…. Các triệu chứng sẽ thay đổi tùy thuộc vào vị trí đĩa đệm bị ảnh hưởng. Nếu bạn nghi ngờ mình mắc bệnh, hãy tham khảo chi tiết các dấu hiệu thường gặp dưới đây:

• Đau nhức cột sống: Cảm giác đau âm ỉ hoặc nhói xuất hiện ở vùng cột sống, đặc biệt là thắt lưng, và có thể lan xuống mông, đùi gây ra cơn đau thần kinh tọa.
• Tê bì và ngứa ran: Xuất hiện cảm giác tê, đau, ngứa ran ở vùng cổ, vai, và có thể lan xuống cánh tay, cẳng tay, ngón tay hoặc cảm giác như kiến bò, tê bì ở các chi (chân, tay, ngón chân, ngón tay).
• Cơ yếu và khó vận động: Người bệnh có thể bị cơ yếu, gặp khó khăn khi thực hiện các động tác như vặn mình, đứng lên ngồi xuống. Đôi khi, người bệnh phình đĩa đệm cũng bị đi lại khó khăn, hạn chế vận động chi dưới.
• Các triệu chứng khác: Một số người có thể gặp chóng mặt, hoa mắt, ù tai. Trong trường hợp nặng, có thể xảy ra khó kiểm soát đại tiểu tiện, hoặc rối loạn cương dương (ở nam giới).

4. Vì sao đĩa đệm bị phồng? Nguyên nhân phồng đĩa đệm

Nguyên nhân làm đĩa đệm bị phồng rất đa dạng, bao gồm các yếu tố về sinh học, thói quen sinh hoạt và chấn thương. Dưới đây là các yếu tố chính khiến đĩa đệm của bạn có thể bị phồng lên:

• Tuổi tác: Khi tuổi càng cao, đĩa đệm mất dần nước và độ đàn hồi, trở nên khô và kém dẻo dai hơn. Sự thoái hóa tự nhiên này khiến bao xơ bên ngoài dễ bị yếu đi và nhân nhầy dễ bị phình ra, gây ra tình trạng phình đĩa đệm.
• Chấn thương: Các tai nạn đột ngột như té ngã, va chạm khi chơi thể thao, hoặc các chấn thương lặp đi lặp lại do công việc nặng nhọc có thể tạo áp lực lớn lên cột sống. Điều này khiến bao xơ bị tổn thương và khiến đĩa đệm bị phồng.
• Di truyền: Một số người sinh ra đã thừa hưởng khuynh hướng hoặc cấu trúc cột sống dễ mắc các bệnh lý như thoát vị hay phồng lồi đĩa đệm. Yếu tố di truyền này có thể làm cho bao xơ dễ bị suy yếu hơn.
• Vận động sai tư thế: Việc thường xuyên ngồi làm việc sai tư thế (còng lưng, nghiêng người), cúi gập người không đúng cách, hoặc mang vác vật nặng không cân xứng sẽ gây căng thẳng quá mức lên cột sống. Lâu dần, những áp lực này làm hỏng đĩa đệm.
• Thừa cân, béo phì: Cân nặng dư thừa gây thêm áp lực kéo dài lên các đĩa đệm ở vùng lưng dưới, đặc biệt là đĩa đệm thắt lưng. Điều này thúc đẩy quá trình thoái hóa và làm tăng nguy cơ đĩa đệm bị phình.
• Thuốc lá và rượu bia: Hút thuốc làm giảm lượng oxy cung cấp cho đĩa đệm, khiến chúng bị hư hỏng và thoái hóa nhanh hơn. Rượu bia cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe xương khớp tổng thể.

5. Bị phồng đĩa đệm có nguy hiểm không?

Tình trạng đĩa đệm bị phồng thường không gây nguy hiểm đến tính mạng, nhưng gây ra một số khó chịu, đau nhức và ảnh hưởng đến sinh hoạt của người bệnh. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan, vì lâu dài tình trạng này có thể diễn tiến và dẫn đến thoát vị đĩa đệm. Khi bị thoát vị, khả năng vận động của người bệnh sẽ giảm sút nghiêm trọng, kèm theo đó là những cơn đau nhức dữ dội hơn, khiến cho chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng đáng kể.

>> Nếu bạn nghi ngờ đĩa đệm bị phồng hoặc có các dấu hiệu đau nhức bất thường, hãy liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay!

6. Phồng lồi đĩa đệm dẫn tới thoát vị đĩa đệm như thế nào?

Phình đĩa đệm được coi là giai đoạn tiền thân của thoát vị đĩa đệm. Tình trạng này xảy ra khi áp lực từ nhân đĩa đệm phình ra tiếp tục đè lên lớp vỏ bao xơ đã yếu đi. Lớp vỏ này sẽ bị kéo căng và trở nên mỏng hơn cho đến khi nó nứt hoặc rách hoàn toàn. Nhân nhầy bên trong sau đó rò rỉ ra ngoài qua vết rách này, chèn ép trực tiếp lên rễ thần kinh và tủy sống. Khi nhân nhầy thoát ra ngoài, đây chính là tình trạng thoát vị đĩa đệm.

7. Phồng đĩa đệm có chữa được không? Các cách điều trị đĩa đệm bị phồng

Đĩa đệm bị phồng có thể thuyên giảm và khỏi nếu được chẩn đoán và điều trị đúng cách ngay từ giai đoạn sớm. Có nhiều cách chữa trị tình trạng này bao gồm các phương pháp bảo tồn và can thiệp y tế. Bạn đọc có thể tham khảo chi tiết các cách điều trị bên dưới:

7.1. Chườm nóng hoặc chườm lạnh

Đây là cách chữa phồng vùng đĩa đệm tại nhà đơn giản, giúp giảm đau tạm thời. Ban đầu, bạn có thể dùng túi chườm lạnh để làm tê liệt các dây thần kinh, từ đó giúp giảm đau và sưng tấy. Sau vài ngày, khi cơn đau cấp tính đã giảm, bạn có thể chuyển sang chườm nóng nhẹ để giúp thư giãn cơ bắp, tăng lưu thông máu và tạo cảm giác dễ chịu.

7.2. Uống thuốc giảm đau

Nếu cơn đau của bạn ở mức độ nhẹ đến trung bình, bác sĩ có thể khuyên dùng thuốc giảm đau không kê đơn như acetaminophen (Tylenol, các loại khác), ibuprofen (Advil, Motrin IB, các loại khác) hoặc naproxen sodium (Aleve). Trong một số trường hợp khác, bác sĩ có thể kê đơn một số loại thuốc giãn cơ hoặc nhóm giảm đau opioid,… để kiểm soát cơn đau hiệu quả.

7.3. Vật lý trị liệu

Vật lý trị liệu là phương pháp quan trọng trong cách chữa phình đĩa đệm. Bác sĩ hoặc chuyên gia sẽ hướng dẫn bạn một chương trình tập luyện được thiết kế riêng, giúp giảm áp lực lên các dây thần kinh bị chèn ép. Hoạt động thể chất giúp làm giãn các cơ bị căng cứng, cải thiện sự linh hoạt của cột sống và tăng tuần hoàn máu.

7.4. Trị liệu thần kinh cột sống

Trị liệu thần kinh cột sống (Chiropractic) ra đời tại Mỹ năm 1895, được đánh giá cao về hiệu quả điều trị phình đĩa đệm tích cực trong ngành cơ xương khớp. Cụ thể, bằng các thao tác nắn chỉnh cột sống nhẹ nhàng, phương pháp này giúp điều chỉnh lại cấu trúc của cột sống thắt lưng, giải phóng sự chèn ép của các đốt sống bị sai vị trí hoặc đĩa đệm bị biến dạng lên dây thần kinh hay tủy sống, khuyến khích cơ chế tự phục hồi của cơ thể. Sau một thời gian, chức năng của hệ cơ xương khớp hoạt động tốt hơn và các cơn đau cũng tự động biến mất.
>> Cùng bác sĩ Wade Brackenbury, Tổng giám đốc của Phòng khám ACC – chuyên gia Trị liệu thần kinh cột sống tìm hiểu thêm về phồng lồi đĩa đệm qua video:

7.5. Phẫu thuật

Phẫu thuật chỉ được chỉ định với trường hợp đĩa đệm phồng nặng, không thuyên giảm khi đã áp dụng tất cả các phương pháp bảo tồn khác. Các phương pháp phổ biến gồm vi phẫu, nội soi, hoặc thay đĩa đệm nhân tạo. Tuy nhiên, phẫu thuật tiềm ẩn nhiều rủi ro như nhiễm trùng vết mổ, tổn thương dây thần kinh, rách màng cứng,… và tốn nhiều thời gian hồi phục cùng chi phí cao, do đó bệnh nhân cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi thực hiện.

7.6. Các phương pháp khác

Bên cạnh các phương pháp trên, bệnh nhân có thể áp dụng thêm các cách điều trị phồng đĩa đệm khác như: nghỉ ngơi ở tư thế thoải mái trong 30 phút, sau đó đi bộ ngắn hoặc làm một số việc nhẹ nhàng. Cố gắng tránh các hoạt động làm tăng cơn đau, và đảm bảo các chuyển động của bạn chậm rãi, có kiểm soát, đặc biệt là khi cúi người về phía trước và nâng vật nặng.
Lời khuyên:

Khi lựa chọn nơi điều trị, người bệnh nên ưu tiên các cơ sở có chuyên môn rõ ràng, kinh nghiệm lâm sàng phong phú. Một đơn vị thăm khám toàn diện bao gồm khai thác bệnh sử, đánh giá dáng đi, tư thế, biên độ vận động và sàng lọc các nguy cơ tiềm ẩn giúp xác định chính xác mức độ tổn thương, nguyên nhân gốc rễ và đảm bảo bệnh nhân được CHỮA ĐÚNG CÁCH. Dưới đây là tiêu chí để lựa chọn cơ sở y tế điều trị phồng lồi đĩa đệm đúng cách bạn có thể tham khảo:

• Thăm khám toàn diện và chẩn đoán chính xác: Quy trình khám chuyên sâu (khai thác bệnh sử, đánh giá dáng đi, tư thế, biên độ vận động) giúp xác định chính xác mức độ tổn thương và nguyên nhân gốc rễ.
• Chất lượng chuẩn quốc tế: Đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, áp dụng tiêu chuẩn y khoa nghiêm ngặt, chuyên sâu về Cơ Xương Khớp – Cột Sống – Phục hồi chức năng, giúp phát hiện chính xác nguyên nhân thay vì chỉ xử lý triệu chứng.
• Phác đồ điều trị cá nhân hóa: Kết hợp linh hoạt các phương pháp như nắn chỉnh, vật lý trị liệu, tập vận động chuyên biệt và can thiệp giảm đau. Phác đồ được tùy chỉnh dựa trên tình trạng cụ thể của từng người (mức độ tổn thương, tuổi tác, nhu cầu…), giúp rút ngắn thời gian hồi phục và giảm nguy cơ tái phát.
• Chăm sóc và hỗ trợ dài hạn: Người bệnh được theo dõi tiến triển định kỳ, đánh giá trước/sau điều trị, và được hướng dẫn chi tiết về bài tập duy trì, tư thế sinh hoạt, dinh dưỡng để đảm bảo phục hồi bền vững và phòng ngừa tái phát.

8. Phòng ngừa phồng đĩa đệm như thế nào?

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh phình đĩa đệm. Việc thay đổi lối sống và thói quen sinh hoạt đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ đĩa đệm khỏi bị thoái hóa. Tham khảo chi tiết các biện pháp phòng ngừa dưới đây:

• Duy trì trọng lượng cơ thể vừa phải để giảm áp lực lên cột sống, đặc biệt là khu vực thắt lưng.
• Vận động nhẹ nhàng và đứng dậy đi lại sau mỗi 30 – 60 phút nếu bạn làm công việc văn phòng, tránh ngồi một chỗ quá lâu.
• Luôn thực hành tư thế tốt khi đứng, ngồi và ngủ để giảm căng thẳng cho cột sống.
• Bạn nên tránh gập người ở thắt lưng. Thay vào đó, bạn hãy gập đầu gối trong khi giữ thẳng lưng và sử dụng cơ bắp chân khỏe để hỗ trợ nâng vật nặng.
• Tránh mang giày cao gót thường xuyên vì loại giày này làm lệch cột sống, tăng áp lực lên đĩa đệm thắt lưng.
• Hạn chế hút thuốc vì có thể làm suy yếu các đĩa đệm, khiến chúng dễ phồng lồi ra ngoài.
• Tập luyện thể thao vừa sức thường xuyên để tăng cường các cơ xung quanh cột sống và duy trì sự linh hoạt.

9. Câu hỏi thường gặp

Để giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về bệnh lý này, dưới đây là giải đáp một số câu hỏi thường gặp liên quan đến phồng lồi đĩa đệm:

9.1. Phình đĩa đệm L4 L5 có triệu chứng như thế nào?

Phồng đĩa đệm l4/5 thường gây ra các triệu chứng như đau lưng dưới, đau thần kinh tọa (đau lan xuống chân), tê hoặc ngứa ran ở lưng dưới, chân hoặc bàn chân, và yếu ở chân hoặc bàn chân. Các triệu chứng này có thể trở nên trầm trọng hơn khi thực hiện các hoạt động như đi bộ, cúi người hoặc hắt hơi.

9.2. Phình đĩa đệm cột sống thắt lưng có cần phẫu thuật không?

Không, tình trạng này không nhất thiết phải phẫu thuật. Trên thực tế, phần lớn các trường hợp có thể được chữa đĩa đệm bị phình bằng các phương pháp điều trị bảo tồn không xâm lấn như vật lý trị liệu, dùng thuốc và Trị liệu thần kinh cột sống. Phẫu thuật chỉ là lựa chọn cuối cùng khi các phương pháp bảo tồn không mang lại hiệu quả sau một thời gian điều trị.

Phồng đĩa đệm có thể xảy ra với bất kỳ ai và có thể phát triển thành thoát vị đĩa đệm. Do đó khi phát hiện cơn đau bất thường ở cột sống, người bệnh cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác nguyên nhân và điều trị kịp thời.

Xem thêm:
> Xẹp đĩa đệm nguy hiểm như thế nào?
> Lồi đĩa đệm là gì? Có thể tự lành không?