Chân vòng kiềng là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách khắc phục

Nhiều người cho rằng dáng đi chân vòng kiềng chỉ là vấn đề thẩm mỹ, nhưng thực tế tình trạng này còn tiềm ẩn nhiều tác động đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn làm rõ nguyên nhân, nhận biết sớm dấu hiệu chân bị vòng kiềng và tìm ra giải pháp cải thiện hiệu quả.

1. Dáng đi chân vòng kiềng là gì?

Chân bị vòng kiềng (hay chân khuỳnh) là tình trạng một hoặc hai chân bị cong vòng ra ngoài. Khi hai chân khép lại, hai đầu gối sẽ cách xa, hai mắt cá chân bên trong chạm vào nhau và trục 2 chi dưới cong lại tạo thành hình chữ O như vòng kiềng.

2. Nguyên nhân nào gây nên chân vòng kiềng?

Nguyên nhân chân có dáng vòng kiềng có thể do bẩm sinh/sinh lý. Ngoài ra, tình trạng này cũng có thể là hệ quả của những bệnh lý như bàn chân bẹt, còi xương, bệnh Blount,… Cụ thể: 

2.1. Do bẩm sinh/sinh lý

Nguyên nhân phổ biến nhất gây nên chân vòng kiềng đó là yếu tố bẩm sinh/ sinh lý. Theo đó, do những tháng đầu đời ở tư thế chật hẹp trong tử cung nên gây ra tình trạng chân vòng kiềng. Đến khi giai đoạn trẻ mới biết đi, đôi chân của trẻ phát triển không đều nên dễ xuất hiện chân bị vòng kiềng nhẹ. Đây là tình trạng sinh lý phát triển bình thường của trẻ và thường trở về tư thế tự nhiên theo thời gian.

2.2. Bệnh lý

Bên cạnh yếu tố bẩm sinh/ sinh lý, chân bị vòng kiềng còn có thể xuất phát từ các bệnh lý khác nhau. Vậy chân vòng kiềng là bệnh gì? Tìm hiểu ngay sau đây:

2.2.1. Bàn chân bẹt

Bàn chân bẹt có thể góp phần gây ra dáng đi chân vòng kiềng. Theo đó, bàn chân bẹt xảy ra khi vòm chân không phát triển đầy đủ, dẫn đến lòng bàn chân tiếp xúc hoàn toàn với mặt đất. Tình trạng này có thể làm thay đổi trọng lực phân bố trên chân khi di chuyển, từ đó gây ra áp lực không đồng đều lên các khớp và xương. Khi trẻ có bàn chân bẹt, khả năng nâng đỡ cơ thể của bàn chân giảm, dẫn đến sự lệch hướng của chân và gây ra tình trạng chân vòng kiềng.

2.2.2. Còi xương

Tình trạng còi xương cũng có thể là nguyên nhân bệnh lý gây ra dáng đi chân vòng kiềng. Còi xương là do các bé thiếu hụt vitamin D, Canxi, Phốt pho và các dưỡng chất cần thiết khác có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của xương. Vì thế, khi trẻ bị còi xương sẽ có xương yếu hơn bình thường và không thể chịu được trọng lượng của cơ thể trong các hoạt động hằng ngày. Điều này dẫn tới xương bị cong và gây ra dáng đi chân vòng kiềng.

2.2.3. Bệnh Blount

Ngoài hai bệnh lý trên, chân vòng kiềng cũng có thể là dấu hiệu của bệnh Blount (bệnh xương chày vara). Theo đó, bệnh Blount là tình trạng ống chân của trẻ phát triển bất thường, khiến cho xương ống chân bị bẻ cong ra ngoài. Từ đó gây ra sự lệch hướng của xương, dẫn đến chân vòng kiềng. 

Ở trẻ dưới 2 tuổi, có thể không phân biệt bệnh Blount trẻ sơ sinh với bệnh chân vòng kiềng sinh lý. Tuy nhiên, khi trẻ 3 tuổi, tình trạng cong vòng kiềng sẽ biểu hiện rõ ràng hơn.

2.2.4. Bệnh Paget

Nguyên nhân chân vòng kiềng cũng có thể là do bệnh Paget. Đây là một bệnh lý chuyển hóa thường gặp ở người lớn tuổi. Bệnh ảnh hưởng đến xấu đến quá trình liền xương, khiến cho xương được tái tạo yếu hơn bình thường. Theo thời gian, tình trạng này có thể dẫn đến dáng đi chân vòng kiềng.

2.2.5. Rối loạn tăng trưởng xương – Loạn sản sụn

Loạn sản sụn (achondroplasia) hay còn gọi là bệnh lùn, là một dạng rối loạn tăng trưởng xương, dẫn đến xương không thể phát triển. Điều này có thể là nguyên nhân gây ra dáng đi chân vòng kiềng.

2.2.6. Các nguyên nhân khác

Bên cạnh đó, nguyên nhân chân vòng kiềng có thể là do các yếu tố khác như:

• Loạn sản xương hoặc xương phát triển bất thường.
• Ngộ độc chì.
• Ngộ độc flo.
• Gãy xương nhưng không được điều trị đúng cách.

3. Dáng đi chân vòng kiềng như thế nào? Cách nhận biết chân vòng kiềng ở người lớn và trẻ em

Chân bị vòng kiềng thường đầu gối không chạm vào nhau khi đứng, cả hai chân đều có đường cong, hay bị vấp ngã,… Nắm rõ cách nhận biết chân vòng kiềng không chỉ giúp trẻ có cơ hội cải thiện tình trạng mà còn hỗ trợ sự phát triển khỏe mạnh của hệ xương tốt nhất. Dưới đây là những dấu hiệu điển hình về tình trạng chân vòng kiềng mà bạn nên biết:

• Đầu gối không chạm vào nhau khi đứng với bàn chân và mắt cá chân khép lại. 
• Cả hai chân đều có đường cong tương tự (đối xứng).
• Khi quan sát từ phía trước hoặc phía sau, sẽ thấy chân có dạng vòng cung và cong ra ngoài.
• Dáng đi khập khiễng và thường hay vấp ngã. 
• Người bệnh thường bị đau khi đứng thẳng hoặc đi lại.
• Chân cong nhanh chóng chỉ trong thời gian ngắn.

4. Chân vòng kiềng có nguy hiểm không?

Chân bị vòng kiềng không gây nguy hiểm đến tính mạng. Ở trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi, tình trạng chân vòng kiềng thường không gây đau hay ảnh hưởng đến khả năng bò, đi hoặc chạy. Nếu chân trẻ chỉ bị cong nhẹ thì không ảnh hưởng nhiều khi trưởng thành. Tuy nhiên, nếu bị nặng và trì hoãn điều trị, tác hại của dáng đi chân vòng kiềng sẽ gây các biến chứng như:

• Khớp hông bị xoay và vẹo cột sống. 
• Cản trở hoạt động thể thao và chạy nhảy của trẻ.
• Gây biến dạng chân trong trường hợp chỉ có một chân bị vòng kiềng.
• Đau vùng khớp gối và dẫn đến nhiều bệnh lý viêm khớp khác.
• Gây lỏng khớp gối.

5. Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu nghi ngờ bản thân hoặc con em của mình có chân vòng kiềng, bạn có thể thực hiện một vài cách để kiểm tra như sau:

• Nằm ngửa để hai chân duỗi thẳng và dùng tay xếp cho hai mắt cá vào nhau.
• Đo khoảng cách giữa hai đầu gối, bắt đầu từ vị trí lồi cầu trong xương đùi.

Nếu chân chỉ hơi cong ra phía ngoài, khoảng cách giữa hai đầu gối nhỏ hơn 10cm thi bạn chỉ cần theo dõi thêm. Tuy nhiên, nếu khoảng cách này lớn hơn 10cm hoặc khi trẻ biết đi rồi mà cổ chân còn cong 45 độ so với mặt sàn, đầu gối hướng ra ngoài cộng với dấu hiệu của bàn chân bẹt khiến trẻ đi khập khiễng, đau nhức khó chịu. 

Đây là biểu hiện của chân vòng kiềng, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để có hướng điều trị phù hợp càng sớm càng tốt. Vì nếu chần chừ không điều trị, tình trạng có thể tiến triển thành bệnh lý xương khớp nguy hiểm.

6. Phương pháp chẩn đoán chân bị vòng kiềng

Để có thể can thiệp kịp thời và lựa chọn phương pháp khắc phục phù hợp, chẩn đoán chính xác dáng đi chân vòng kiềng đóng vai trò vô cùng quan trọng. Việc đánh giá sớm giúp bác sĩ xác định đây là tình trạng sinh lý bình thường hay dấu hiệu bệnh lý cần điều trị.

6.1. Chẩn đoán ở trẻ dưới 2 tuổi

Với trẻ nhỏ dưới 2 tuổi, bác sĩ chủ yếu quan sát mức độ cong của chân và theo dõi quá trình tự điều chỉnh khi trẻ lớn dần. Đồng thời, khả năng vận động và di chuyển của trẻ cũng được đánh giá để xác định sự phát triển xương khớp có diễn ra bình thường hay không.

6.2. Chẩn đoán ở trẻ trên 2 tuổi và người lớn

Khi trẻ trên 2 tuổi mà dáng đi chân vòng kiềng không có dấu hiệu cải thiện, bác sĩ sẽ tiến hành đo khoảng cách giữa các vòng chân, quan sát dáng đi và tư thế vận động. Những đánh giá này giúp xác định mức độ nghiêm trọng và nguy cơ liên quan đến bệnh lý xương khớp.

6.3. Cận lâm sàng hỗ trợ chẩn đoán

Trong một số trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang hoặc xét nghiệm máu để phát hiện các bất thường ở xương, khớp gối hoặc rối loạn chuyển hóa, từ đó đưa ra chẩn đoán chính xác và phác đồ điều trị phù hợp.

7. Dáng đi chân vòng kiềng có khắc phục được không? 

Chân bị vòng kiềng có thể khắc phục, nhưng mức độ hiệu quả phụ thuộc vào nguyên nhân, độ tuổi và sự kiên trì; trẻ nhỏ có khả năng tự cải thiện cao, còn ở người lớn cần can thiệp vật lý trị liệu, chế độ dinh dưỡng hoặc trong trường hợp nặng có thể cần phẫu thuật để chỉnh sửa xương. 

8. Những cách khắc phục chân vòng kiềng

Trường hợp trẻ bị chân vòng kiềng bẩm sinh thường sẽ tự hết khi trẻ lớn lên. Trường hợp chân của trẻ hoặc người lớn bị vòng kiềng do bệnh lý sẽ cân can thiệp bằng phẫu thuật, thuốc hoặc các phương pháp bảo tồn.

8.1. Do bẩm sinh/sinh lý

Trường hợp chân vòng kiềng ở trẻ em do các nguyên nhân bẩm sinh/ sinh lý thường sẽ tự hết mà không cần biện pháp can thiệp. Theo sự phát triển sinh lý cơ thể, trục chân sẽ điều chỉnh lại bình thường sau khi bé biết đi. Do đó, bố mẹ nên theo dõi thường xuyên và tái khám mỗi 6 tháng để kiểm tra sự cải thiện về mức độ cong của chân trẻ.

8.2. Bệnh lý

Trường hợp bị chân vòng kiềng bệnh lý sẽ tùy thuộc vào loại bệnh mà bác sĩ có hướng điều trị thích hợp. Thông thường cách chữa chân vòng kiềng sẽ có các phương pháp chính bao gồm: Đeo nẹp, dùng thuốc (cho bệnh còi xương), chỉnh sửa bằng phẫu thuật (chỉ khi không thể cải thiện bằng các phương pháp bảo tồn).

Tại ACC cung cấp phương pháp điều trị chân vòng kiềng không phẫu thuật. Nếu chân cong do bàn chân bẹt thì sẽ mang đế giày chỉnh hình được đóng theo tình trạng bẹt của chân sau khi đã được quét lòng bàn chân bởi máy Cad – Cam đến từ Thụy Sĩ. Sau đó người bệnh sẽ được phân tích lại dáng đi trên máy treadmill sau khi đã mang đế. Ngoài ra còn kết hợp với vật lý trị liệu chân vòng kiềng và thiết bị đặc biệt để đẩy khớp gối vào trong và rèn luyện cơ chân để chân có tư thế đúng. Nếu trường hợp bị cong chân do còi xương, thiếu chất thì nên bổ sung những chất như vitamin D và canxi vào chế độ ăn.

Hơn nữa, bạn an tâm khi điều trị tại ACC bởi:

• ACC là thành viên của bệnh viện FV, thuộc Tập đoàn Y tế Thomson (TMG) từ Singapore với quy trình thăm khám – chẩn đoán – điều trị chuẩn y khoa, hạn chế sai sót và điều trị theo cảm tính.
• Đội ngũ 100% bác sĩ Trị liệu Thần kinh cột sống nước ngoài với hơn 20 năm kinh nghiệm, ưu tiên điều trị bảo tồn không dùng thuốc – không phẫu thuật, an toàn tối đa.
• Phác đồ điều trị khoa học cá nhân hóa, được xây dựng dựa trên mức độ tổn thương và giai đoạn bệnh. Đồng thời cân nhắc tuổi tác, thể trạng, nhu cầu vận động cũng như các bệnh lý nền và tiền sử điều trị của từng người.
• Với liệu trình Vật lý trị liệu, bệnh nhân được bác sĩ và đội ngũ chuyên viên theo sát quá trình tập luyện. Qua đó điều chỉnh kịp thời, góp phần hỗ trợ các cách làm thẳng chân vòng kiềng đạt hiệu quả tối ưu.

Tầm soát và điều trị sớm chính là ‘chìa khóa’ giúp ngăn chặn các biến chứng xương khớp do bàn chân bẹt gây ra. Phòng khám ACC với gần 20 năm đồng hành và điều trị cùng nhiều trẻ có bàn chân bẹt. Đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm sẽ theo sát quá trình chữa trị, đảm bảo mang lại kết quả tối ưu. Hơn hết, bác sĩ thấu hiểu tâm lý trẻ em, luôn nhẹ nhàng giúp bé dễ dàng hợp tác, không còn lo sợ mỗi khi thăm khám.

Hơn nữa tại ACC, chương trình tầm soát được thiết kế toàn diện. Khi bé đến khám bàn chân bẹt sẽ được bác sĩ khám cột sống MIỄN PHÍ và ngược lại. Từ đó sớm phát hiện các bất thường và có cách điều trị hiệu quả để con phát triển khỏe mạnh.

Dưới đây là quy trình tầm soát bàn chân bẹt tại ACC mà cha mẹ có thể tham khảo:

>> Đặt lịch hẹn ACC ngay hôm nay để tầm soát bàn chân bẹt và vẹo cột sống cho bé cha mẹ nhé.

9. Làm thế nào để ngăn ngừa tình trạng chân vòng kiềng?

Việc phòng ngừa chân bị vòng kiềng nên được thực hiện từ sớm, ngay khi trẻ còn nhỏ thông qua chế độ ăn uống khoa học, duy trì cân nặng ổn định, chọn giày dép phù hợp,… Cụ thể:

• Ngăn ngừa còi xương bằng cách bổ sung đầy đủ vitamin D, thông qua chế độ ăn và việc tiếp xúc ánh nắng mặt trời. 
• Duy trì cân nặng cơ thể khỏe mạnh để tránh áp lực lên đầu gối.
• Khuyến khích vận động hợp lý với các bài tập nhẹ nhàng như bơi lội, đạp xe để phát triển cơ và xương.
• Không ép trẻ tập đứng hoặc đi quá sớm để tránh áp lực lên xương chân chưa phát triển hoàn thiện.
• Chọn giày dép vừa vặn và hỗ trợ tốt cho sự phát triển của chân.

10. Câu hỏi thường gặp

Về vấn đề chân bị vòng kiềng, nhiều người có thắc mắc như:

10.1. Chân vòng kiềng chữ X là gì?

Chân chữ X là tình trạng hai đầu gối cong vào trong, chụm vào nhau khi đứng thẳng, trong khi hai mắt cá chân lại cách xa nhau, tạo hình dáng giống chữ X. Tình trạng này có thể xuất hiện ở cả người lớn và trẻ em. 

10.2. Mẹo chữa chân vòng kiềng tại nhà có hiệu quả không?

Các bài tập cải thiện dáng chân vòng kiềng có thể hỗ trợ cải thiện, nhưng để nhận được kết quả tốt nhất thì bệnh nhân nên đến gặp bác sĩ để được ĐIỀU TRỊ ĐÚNG CÁCH, ĐÚNG PHÁC ĐỒ KHOA HỌC. 

10.3. Chân vòng kiềng có ảnh hưởng đến chiều cao không?

Chân vòng kiềng sinh lý sẽ không ảnh hưởng đến chiều cao. Tuy nhiên, trường hợp trẻ bị cong chân do bệnh lý thì có thể ảnh hưởng đến quá trình tăng trưởng chiều cao. Do đó, nêu nhận thấy trẻ có dấu hiệu chân bị vòng kiềng, ba mẹ nên đưa con đi thăm khám sớm để khắc phục kịp thời, tránh ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất của trẻ.

Dáng đi chân vòng kiềng không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn có thể gây ra nhiều vấn đề về vận động và sức khỏe xương khớp nếu không được can thiệp đúng cách. Việc thăm khám sớm, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và duy trì chăm sóc sẽ giúp cải thiện dáng chân, giảm nguy cơ biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.