Đau cột sống lưng: Nguyên nhân, cách điều trị và phòng ngừa

Đau cột sống lưng là triệu chứng tưởng chừng chỉ gặp ở người lớn tuổi, thế nhưng trên thực tế, tỉ lệ người trẻ tuổi gặp tình trạng này cũng ngày càng nhiều. Đau cột sống thắt lưng bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân và để điều trị dứt điểm thì cần phải xác định được đúng nguyên nhân gây đau. Vậy nguyên nhân của đau thắt lưng cột sống là gì? Cách điều trị ra sao? Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ chi tiết các thông tin này, cùng tìm hiểu ngay.

1. Đau cột sống lưng là gì?

Đau nhức cột sống lưng là căn bệnh mãn tính xảy ra khi đĩa đệm và khớp bị thoái hoá, gai xương phát triển lên trên đốt của cột sống. Điều này dẫn đến các cơn đau và hạn chế vận động do các dây thần kinh và các chức năng khác bị ảnh hưởng.

Theo thống kê, có đến khoảng 80% trường hợp bị bệnh đau dọc sống lưng không rõ nguyên nhân. So với nam giới, nữ giới có nguy cơ mắc căn bệnh này cao hơn. Ngoài ra, đau lưng có thể là triệu chứng của nhiều bệnh khác nhau, vì vậy nếu không chẩn đoán và điều trị kịp thời có thể gây ra tổn thương cho hệ thống xương khớp, cột sống và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

2. Vì sao đau lưng cột sống? Nguyên nhân gây đau cột sống thắt lưng

Đau dọc sống lưng thường do các bệnh lý như viêm khớp, thoái hóa cột sống, gai cột sống, thoát vị đĩa đệm,… Ngoài ra, bệnh còn xảy ra do nhiều nguyên nhân khác như thay đổi nội tiết tố, chấn thương, làm việc nặng, ngồi lâu hoặc sai tư thế,… Cùng tìm hiểu chi tiết các nguyên nhân gây đau cột sống lưng ngay dưới đây:

2.1. Nguyên nhân bệnh lý

Cột sống bị đau có thể do các nguyên nhân bệnh lý bao gồm viêm khớp, thoái hóa cột sống, gai cột sống, thoát vị đĩa đệm, giãn dây chằng cột sống thắt lưng, ung thư, hẹp ống sống, gù vẹo cột sống. Các nguyên nhân bệnh lý khiến cột sống lưng bị đau bao gồm:

• Viêm khớp: Căn bệnh này gây ảnh hưởng đến bất kỳ vị trí nào của lưng, đặc biệt là phần thắt lưng do chịu áp lực nhiều hơn từ trọng lượng cơ thể. Đau lưng dữ dội hoặc âm ỉ, kèm theo sưng khớp, gù lưng, giảm chiều cao là những triệu chứng do viêm đốt sống lưng mang lại.
• Thoái hóa cột sống: Khi tuổi càng cao, cột sống càng mất đi độ cong sinh lý trở nên thẳng đứng, cả cơ thể có khuynh hướng gập cong về phía trước. Ăn uống thiếu dưỡng chất, lao động nặng, tư thế xấu theo thời gian góp phần đẩy nhanh quá trình thoái hóa cột sống thắt lưng. Cơn đau lưng kéo dài từng đợt (khoảng 6 tuần) rồi giảm nhưng lại tái phát tiếp tục nếu người bệnh hoạt động khớp cơ nhiều.
• Gai cột sống: Khi thoái hóa cột sống diễn ra trong thời gian dài, sụn bị mất nước, bị canxi hóa, lượng canxi tụ lại ở dây chằng sẽ tạo ra các gai xương ở lưng, gây đau đớn. Ngoài ra, gai xương còn được hình thành sau những chấn thương, va chạm mạnh tạo sức ép lên cột sống.
• Thoát vị đĩa đệm: Quá trình lão hóa tự nhiên hoặc khi có một lực mạnh tác động đột ngột, vòng sụn bên ngoài của đĩa đệm bị xơ hoặc rạn nứt, nhân nhầy nhanh chóng thoát ra ngoài thông qua chỗ rách, chui vào cột sống, chèn ép rễ thần kinh, gây đau lưng. Thường gặp nhất là thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, khiến cơn đau vùng thắt lưng diễn ra âm ỉ, cơn đau tăng mỗi khi vận động mạnh.

• Giãn dây chằng cột sống thắt lưng: Cơn đau lưng đến đột ngột, đặc biệt là khi cơ thể bị sốc hay nhiễm lạnh. Hơn nữa, cơn đau lưng sẽ đi kèm với tình trạng co cơ xung quanh cột sống.
• Ung thư: Trong trường hợp đau lưng dữ dội, nghiêm trọng vào ban đêm, xuất hiện cùng các triệu chứng toàn thân như: sốt, sụt cân nhanh, nhiễm khuẩn… là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ mắc bệnh ung thư tủy sống.
• Hẹp ống sống: Thoái hóa có thể làm hình thành gai xương từ thân đốt sống. Các gai xương này phát triển trong ống sống và chèn ép tủy sống, gây nên đau cột sống thắt lưng. Thậm chí nếu tình trạng nặng hơn thì người bệnh có thể bị đau kéo dài kèm theo liệt hai chân.
• Gù vẹo cột sống: Cột sống bị gù vẹo khiến cơ thể khi đi bị khom về phía trước, lâu dần gây nên các cơn đau lưng và khiến người bệnh mệt mỏi hơn.

Ngoài những bệnh lý trên, cơn đau cột sống vùng thắt lưng còn có thể do các bệnh như phình động mạch, bệnh thận, lao phổi, lao cột sống, bệnh phụ khoa ở các chị em…

2.2. Nguyên nhân khác

Bên cạnh bệnh lý, tình trạng đau lưng cột sống có thể xảy ra do các nguyên nhân khác như sự thay đổi nội tiết tốt và cân nặng, chấn thương, làm việc nặng, ngồi lâu hoặc sai tư thế, thói quen sinh hoạt không lành mạnh. Dưới đây là chia sẻ chi tiết về các nguyên nhân có thể làm cột sống lưng bị đau nhức:

• Thay đổi nội tiết tố, cân nặng: Phụ nữ mang thai hoặc những người béo phì do cân nặng càng tăng sẽ gây áp lực lên cột sống. Đối với phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt hoặc khi mãn kinh cũng thường bị đau lưng.
• Chấn thương: Những tai nạn lao động, tai nạn giao thông hay va chạm do chơi thể thao đều làm chấn thương cột sống lưng và gây nên các cơn đau ở vùng lưng. Xem thêm cách phòng ngừa chấn thương thể thao TẠI ĐÂY.
• Làm việc nặng: Mang vác đồ đạc nặng hay lao động chân tay nặng nhọc đều làm tăng áp lực lên cột sống, sau một thời gian thì cột sống sẽ yếu đi và xuất hiện những cơn đau lưng.
• Ngồi lâu hoặc ngồi sai tư thế: Việc ngồi một chỗ quá lâu, ngồi không đúng tư thế (như ngồi xổm, khom lưng, vắt chéo chân,…) khiến các dây chằng, đĩa đệm bị chèn ép, khó lưu thông máu và dẫn đến cơn đau đau lưng không đứng thẳng được.
• Thói quen sinh hoạt không lành mạnh: Ăn uống thiếu chất, lười vận động, sử dụng nhiều chất kích thích, luôn lo lắng hay căng thẳng cũng có thể gây nên các cơn đau lưng.

Ngoài ra, khi xuất hiện chứng đau lưng không rõ nguyên nhân thì người bệnh cần đến bác sĩ để thăm khám, chẩn đoán nguyên nhân và điều trị sớm. Việc chậm trễ trong điều trị có thể gây nguy hiểm nếu chẳng may bạn mắc phải các bệnh nghiêm trọng. Tham khảo nơi khám đau lưng tốt, uy tín và nhanh khỏi TẠI ĐÂY.

>> Có thể bạn muốn biết: Bị đau lưng là biểu hiện của bệnh gì?

3. Làm sao để nhận biết triệu chứng đau cột sống thắt lưng? Các dấu hiệu đau cột sống lưng thường gặp

Nhận biết đau lưng cột sống qua các triệu chứng phổ biến là cơn đau nhẹ hoặc nặng khởi phát từ lưng trên đến cột sống giữa lưng và phần lưng dưới. Ngoài ra, khi bị bệnh bạn còn bị hạn chế khả năng vận động, ngủ không ngon giấc,… Cùng tìm hiểu chi tiết ngay:

• Đau lưng có thể xảy ra ở bất kỳ đối tượng nào, bao gồm cả người trẻ tuổi.
• Cơn đau khởi phát từ các vị trí: Phần lưng trên (lưng vùng ngực, phần lưng có các xương sườn gắn vào), cột sống giữa lưng và phần lưng dưới (vùng thắt lưng).
• Đau ở nhiều mức độ từ nhẹ đến nặng, đau vài ngày đến vài tuần được xem là cấp tính, đau lưng kéo dài trên 3 tháng là mãn tính.
• Thường đau lưng vào buổi sáng hoặc ban đêm, ảnh hưởng đến giấc ngủ và có thể gây rối loạn giấc ngủ.
• Cơn đau có thể lan dọc theo cột sống, lan xuống vùng hông, vùng chậu và cả 2 chân gây tê bì và mất cảm giác.
• Khi ngồi lâu hoặc vận động mạnh khiến cơn đau nghiêm trọng hơn.
• Hạn chế tính linh hoạt và khả năng vận động hằng ngày, cơ thể không đứng thẳng được.
• Đau lưng dai dẳng, không có dấu hiệu cải thiện dù đã nghỉ ngơi.
• Có khối viêm hoặc sưng ở lưng.
• Đau lưng kèm theo triệu chứng khác như sốt, ớn lạnh, mất kiểm soát bàng quang và ruột… đều là những dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý nghiêm trọng.

> Xem thêm: Đau lưng khó thở có nguy hiểm không?

4. Có bao nhiêu loại đau đốt sống lưng?

Tình trạng đau sống lưng được chia thành 2 loại bao gồm đau sống lưng trên và dưới, đau cột sống thắt lưng (lưng dưới). Dưới đây là giới thiệu chi tiết về 2 loại đau đốt sống cho bạn nắm rõ:

• Đau cột sống lưng trên và giữa: Các triệu chứng có thể bao gồm đau âm ỉ hoặc đau nhói ở cổ hoặc giữa hai bả vai, có thể lan xuống cánh tay, bàn tay hoặc ngón tay. Người bệnh cũng có thể cảm thấy tê hoặc ngứa ran ở vai, cánh tay. Cơn đau thường tăng lên khi thay đổi tư thế hoặc cử động cổ. Trong một số trường hợp, bệnh nhân có thể đau ngực sau lan tỏa quanh lồng ngực.
• Đau cột sống thắt lưng (lưng dưới): Đau thắt lưng cột sống thường liên quan đến các vấn đề rễ thần kinh. Áp lực lên rễ thần kinh có thể gây đau, nóng rát, ngứa ran và tê bì lan từ mông xuống chân và đôi khi xuống bàn chân, thường ảnh hưởng đến một bên (trái hoặc phải). Cơn đau này thường được mô tả là nhói và như điện giật. Cơn đau có thể dữ dội hơn khi đứng, đi bộ hoặc ngồi.

5. Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Bạn nên đến gặp bác sĩ thăm khám khi cơn đau cột sống không cải thiện sau 2 tuần. Ngoài ra, nếu cơn đau lan ra tứ chi hoặc quanh ngực bạn cũng nên đến gặp bác sĩ để được chẩn đoán xác định nguyên nhân và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.

6. Chẩn đoán đau lưng cột sống như thế nào? 

Với tình trạng cột sống bị đau, bác sĩ có thể áp dụng các phương pháp chẩn đoán như chụp X-quang, chụp cộng hưởng từ (MRI), chụp CT, kiểm tra điện cơ và tốc độ dẫn truyền thần kinh. Bạn có thể hiểu hơn về các phương pháp này ngay dưới đây:

• Chụp X-quang: Đây là phương pháp sử dụng bức xạ để tạo ra hình ảnh cấu trúc cột sống và hình dạng của các khớp. Thông qua đó, bác sĩ có thể xác định các nguyên nhân tiềm ẩn gây đau như lệch cột sống, khối u, hoặc nhiễm trùng.

• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Phương pháp này sử dụng nam châm mạnh và công nghệ hiện đại để tạo ra hình ảnh chi tiết ba chiều của tủy sống, rễ thần kinh và các vùng xung quanh cột sống. Qua đó, bác sĩ có thể phát hiện tình trạng thoát vị đĩa đệm, chèn ép thần kinh, nhiễm trùng, viêm, hoặc khối u.

• Chụp CT: Kết quả chụp CT cung cấp hình ảnh chi tiết về xương, mô mềm và dây thần kinh tại khu vực cột sống lưng. Hình ảnh này rất hữu ích cho bác sĩ khi đánh giá chi tiết về xương, đặc biệt khi nghi ngờ u cột sống.

• Kiểm tra điện cơ (EMG) và tốc độ dẫn truyền thần kinh (NCV): Đây là các kiểm tra sinh lý thần kinh nhằm giúp bác sĩ xác định chính xác vị trí chèn ép hoặc các bệnh lý thần kinh khác gây ra cơn đau.

7. Bị đau dọc sống lưng phải làm sao? Cách giảm đau cột sống lưng tại nhà 

Tình trạng đau đốt sống lưng ở mức độ nhẹ thể được điều trị bằng cách giảm hoạt động và thậm chí nghỉ ngơi trên giường trong thời gian ngắn; thường là từ 1 – 3 ngày. Bên cạnh đó, người bệnh có thể áp dụng các cách dưới đây để giảm đau cột sống hiệu quả.

• Ngồi dậy đúng tư thế khi rời giường: Trước khi ngồi dậy, nên vươn vai, giãn cơ 1–2 phút. Sau đó nghiêng người sang bên, chống tay và từ từ ngồi lên để tránh co rút cơ và giảm đau lưng.
• Tắm nước ấm buổi sáng: Giúp lưu thông máu, thư giãn cơ và làm dịu cơn đau lưng.
• Nằm ngửa khi ngủ: Hạn chế nằm nghiêng hoặc nằm sấp vì dễ làm cong cột sống và tăng áp lực lên lưng.
• Chườm nóng hoặc lạnh: Chườm vùng lưng đau khoảng 15–20 phút giúp giảm đau và giãn cơ hiệu quả.

8. Những cách điều trị đau đốt sống lưng phổ biến hiện nay

Tùy vào tình trạng đau lưng cột sống của bạn mà bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp điều trị phù hợp như uống thuốc, vật lý trị liệu, trị liệu Thần kinh Cột sống hoặc phẫu thuật. Cùng tìm hiểu chi tiết các phương pháp điều trị ngay dưới đây:

• Dùng thuốc: Để giảm đau cột sống, bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) nếu cơn đau từ nhẹ đến trung bình. Trong trường hợp đau cột sống nặng, bác sĩ có thể kê thêm thuốc giãn cơ để kiểm soát tình trạng.

• Vật lý trị liệu: Bác sĩ có thể thiết kế phác đồ vật lý trị liệu phù hợp để kiểm soát và cải thiện cơn đau của bệnh nhân. Các bài tập vật lý trị liệu có thể gồm kéo giãn xương chậu, massage nhẹ nhàng, chườm đá và chườm nóng, kích thích cơ bằng điện.

• Trị liệu Thần kinh Cột sống: Bác sĩ sẽ nắn chỉnh cột sống bằng tay, điều chỉnh các sai lệch trên hệ xương cột sống, giúp các đốt sống về đúng vị trí ban đầu, bảo tồn các dây thần kinh cột sống đi ngang qua các đốt sống. Sau khi điều trị, người bệnh có thể quay lại trạng thái tự cân bằng ban đầu, giảm đau hiệu quả và tận gốc mà không cần can thiệp thuốc hay phẫu thuật.

• Phẫu thuật: Đối với trường hợp đau lưng nặng, không cải thiện sau khi áp dụng các phương pháp bảo tồn thì phương án phẫu thuật có thể cần thiết. Tuy nhiên, phẫu thuật là lựa chọn điều trị có nhiều rủi ro chẳng hạn như nhiễm trùng. Ngoài ra, sau phẫu thuật cần dành thời gian nghỉ ngơi, tuân thủ liệu trình phục hồi chức năng để khôi phục khả năng vận động. Do đó, người bệnh nên cân nhắc trước khi phẫu thuật, ưu tiên các phương pháp bảo tồn an toàn.

* Lời khuyên cho bệnh nhân đau cột sống thắt lưng:

Tình trạng đau cột sống lưng có thể được cải thiện thông qua nhiều phương pháp khác nhau. Tuy nhiên, điều cốt yếu là cần thực hiện việc điều trị ĐÚNG CÁCH để đạt được kết quả rõ rệt. Điều này không chỉ giúp bạn nhanh chóng hồi phục sức khỏe mà còn tiết kiệm đáng kể thời gian, tiền bạc và công sức. Để đảm bảo hiệu quả tối ưu, bạn nên ưu tiên tìm kiếm điều trị tại một cơ sở y tế chuyên sâu về cơ xương khớp.

Việc giải quyết các vấn đề cột sống lưng tại một đơn vị chuyên khoa mang lại những lợi ích vượt trội:

• Bạn được thăm khám và điều trị trực tiếp bởi các bác sĩ chuyên khoa có trình độ chuyên môn cao và kinh nghiệm sâu rộng trong việc xử lý các bệnh lý cột sống. Đội ngũ bác sĩ luôn cập nhật các phác đồ và kỹ thuật điều trị mới nhất trên thế giới, đảm bảo bạn nhận được sự chăm sóc y tế tiên tiến nhất.
• Quy trình chẩn đoán được thực hiện tỉ mỉ, không chỉ tập trung vào việc giảm đau tạm thời mà còn đánh giá chi tiết chức năng vận động của cột sống và phân tích chính xác nguyên nhân cốt lõi gây ra cơn đau (ví dụ: thoái hóa, thoát vị đĩa đệm, sai lệch tư thế…).
• Phác đồ điều trị được xây dựng khoa học, cá nhân hóa và kết hợp nhiều phương pháp để phù hợp với mức độ tổn thương, tình trạng sức khỏe và lối sống riêng của bạn, mang lại hiệu quả lâu dài.
• Sau khi cơn đau được kiểm soát, bạn sẽ được cung cấp các chương trình phục hồi chức năng (bài tập, thay đổi thói quen, chế độ dinh dưỡng,…) và cách phòng ngừa. Điều này giúp tăng cường sức mạnh cơ lưng, cải thiện tư thế và giảm thiểu tối đa nguy cơ đau cột sống tái phát.

Chủ động thăm khám và tư vấn chuyên sâu về cột sống không chỉ giúp xác định chính xác mức độ tổn thương và nguyên nhân gốc rễ của cơn đau, mà còn tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí điều trị. Quan trọng hơn, áp dụng PHÁC ĐỒ KHOA HỌC ngay từ đầu sẽ mang lại lợi ích như cải thiện nhanh chóng khả năng vận động, giảm đau bền vững và ngăn ngừa các biến chứng cũng như nguy cơ tái phát trong tương lai.

9. Phòng ngừa đau cột sống lưng như thế nào?

Để phòng ngừa đau nhức cột sống lưng, bạn cần kết hợp duy trì tư thế đúng (khi ngồi, đứng, nâng đồ), tập thể dục đều đặn, kiểm soát cân nặng, duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ,… Tìm hiểu chi tiết các cách phòng ngừa đau lưng cột sống:

• Thay đổi tư thế xấu: Tư thế xấu như ngồi có thể gây áp lực lớn lên lưng khiến cơn đau trầm trọng hơn. Để bảo vệ đường cong cột sống tự nhiên, khi ngồi làm việc bạn nên giữ lưng thẳng, đầu gối để cao hơn xương chậu. Cứ sau 1 tiếng ngồi làm, bạn nên đứng lên đi lại xung quanh để giúp các cơ được thư giãn.
• Kiểm soát cân nặng, tránh tăng cân quá nhanh: Cân nặng vượt quá mức cho phép sẽ gây ra các căng thẳng ở cột sống, đẩy nhanh tốc độ thoái hóa. Vì vậy, bạn nên thường xuyên theo dõi trọng lượng cơ thể, cân bằng chế độ dinh dưỡng và luyện tập để tránh bị thừa cân, béo phì.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Cứ 6 tháng/lần bạn nên đi kiểm tra sức khỏe để phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường và có hướng điều trị kịp thời.
• Bổ sung đủ vitamin D, canxi và sử dụng thực phẩm an toàn: Canxi và vitamin D sẽ giúp xương chắc khỏe, ngăn ngừa loãng xương. Bạn có thể tìm thấy Canxi và vitamin D trong các loại thực phẩm tự nhiên như: sữa và các chế phẩm từ sữa như phô – mai, sữa chua,… dầu cá, lòng đỏ trứng gà, gan bò,…
• Hạn chế những thói quen sinh hoạt không tốt: Chất kích thích, rượu, bia, thuốc lá, trầm cảm, lo âu, mệt mỏi đều là những điều nên tránh để ngăn ngừa bệnh đau cột sống lưng.
• Thường xuyên vận động: Duy trì tập luyện thể thao đều đặn, đặc biệt môn bơi lội hoặc đi bộ, ít nhất 30 phút mỗi ngày. Các bài tập thể dục có tác dụng gia tăng sức mạnh của các nhóm cơ chính, hỗ trợ và tránh các chấn thương vùng cột sống lưng.

>> Thông tin thêm: Những thực phẩm bổ sung Canxi cho người lớn tuổi không thể bỏ qua

10. Câu hỏi thường gặp về đau cột sống lưng

Để giúp bệnh nhân hiểu rõ hơn, ACC tổng hợp một số câu hỏi thường gặp về tình trạng đau cột sống và giải đáp chi tiết:

10.1 Đau đốt sống lưng có cần phải phẫu thuật không?

Không, đau lưng cột sống không nhất thiết phải phẫu thuật, mà sẽ tùy thuộc vào từng tình trạng bệnh. Tốt nhất, bạn nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa để thăm khám, xác định chính xác nguyên nhân và mức độ bệnh. Sau đó, bác sĩ sẽ ưu tiên áp dụng các phương pháp bảo tồn an toàn và hiệu quả như chườm ấm, Trị liệu Thần kinh Cột sống hoặc vật lý trị liệu.

10.2 Đau đốt sống lưng uống thuốc gì để nhanh khỏi?

Bạn không nên tự ý dùng thuốc giảm đau khi chưa có sự chỉ định của bác sĩ. Việc sử dụng thuốc không đúng cách có thể gây ra tác dụng phụ và không điều trị được tận gốc nguyên nhân gây đau. Vì vậy, nếu bị đau sống lưng, bạn nên đi khám để được chẩn đoán đúng nguyên nhân và bác sĩ sẽ kê đơn thuốc cùng phác đồ điều trị phù hợp nhất.

Nhận biết sớm triệu chứng đau cột sống lưng và điều trị kịp thời sẽ giúp người bệnh tránh được các biến chứng nguy hiểm. Vì vậy, khi thấy các cơn đau bất thường, người bệnh nên theo dõi và đến các chi nhánh gần nhất của phòng khám để được tư vấn và điều trị kịp thời.

>> Xem thêm:

• Các cách chữa đau lưng nhanh, hiệu quả, dễ thực hiện
• Đau lưng về đêm: Nguyên nhân & cách khắc phục hiệu quả
• Nỗi khổ ‘đau lưng do ngồi nhiều’ của dân văn phòng và cách khắc phục