Xẹp đốt sống là một trong những nguyên nhân phổ biến gây đau lưng và giảm khả năng vận động, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người bị loãng xương. Mặc dù vậy, nhiều người vẫn chưa hiểu rõ bản chất của tình trạng này. Bài viết dưới đây sẽ giải thích xẹp đốt sống là gì, nguyên nhân do đâu và cách điều trị hiệu quả.
- 1. Xẹp đốt sống là gì?
- 2. Dấu hiệu cho thấy người bệnh bị xẹp đốt sống
- 3. Đâu là nguyên nhân gây xẹp đốt sống?
- 4. Xẹp đốt sống có nguy hiểm không?
- 5. Phương pháp chẩn đoán bệnh
- 6. Xẹp đốt sống có chữa được không? Các phương pháp điều trị hiện nay
- 7. Làm thế nào để phòng ngừa xẹp đốt sống?
- 8. Câu hỏi thường gặp
1. Xẹp đốt sống là gì?
Xẹp đốt sống là tình trạng thân đốt sống bị xẹp, dẫn đến biến dạng và giảm chiều cao thân đốt sống, gây đau nhức dữ dội. Trong đó, các vị trí xẹp đốt sống thường gặp nhất là đốt sống cổ, đốt sống ngực và đặc biệt là xẹp đốt sống lưng do đây là vị trí phải chịu toàn bộ trọng lượng của cơ thể bên trên.
Xẹp đốt sống gồm có 4 giai đoạn:
- Giai đoạn 1: Xương sống mới mất đường cong sinh lý.
- Giai đoạn 2: Phần đĩa đệm bắt đầu bị lồi ra khỏi khớp xương.
- Giai đoạn 3: Đĩa đệm bắt đầu xẹp dần.
- Giai đoạn 4: Cuối cùng nặng nhất là khi hai đốt xương dính lại với nhau gây ra thoái hóa cột sống và thoái hóa đĩa đệm.
Cùng nghe Bác sĩ Wade Brackenbury – Phòng khám ACC chia sẻ rõ hơn về tình trạng này ngay sau đây:
2. Dấu hiệu cho thấy người bệnh bị xẹp đốt sống
Khi đốt sống bị xẹp, người bệnh sẽ có các dấu hiệu sau:
Biểu hiện xẹp đốt sống lưng:
- Đột ngột đau lưng, cơn đau có thể lan tỏa từ phần lưng đến dưới cơ đùi và cơ mông.
- Cơn đau có dấu hiệu tăng khi đứng, di chuyển và giảm khi nằm ngửa.
- Hạn chế khả năng di động cột sống.
- Có thể dẫn đến biến dạng như gù cột sống hoặc giảm chiều cao.
- Nếu xẹp đốt sống chèn ép dây thần kinh, người bệnh có thể bị tê chân, yếu chân, đau theo rễ thần kinh liên sườn, rối loạn cơ tròn…
Ngoài ra, với bệnh nhân bị xẹp đốt sống cổ sẽ có triệu chứng như:
- Các động tác xoay đầu, vặn cổ, leo cầu thang, cúi gập người… trở nên khó khăn và vô cùng khó chịu.
- Đứng không vững, dễ ngã nếu tình trạng lún đốt sống cổ nặng.
- Một số trường hợp kèm theo sốt nhẹ.
3. Đâu là nguyên nhân gây xẹp đốt sống?
Xẹp đốt sống nói chung hay xẹp đốt sống lưng D12 có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, chẳng hạn như loãng xương, chấn thương gây gãy xương, ung thư xương hoặc các tư thế sinh hoạt sai. Một số bệnh lý như viêm xương biến dạng Paget hay viêm tủy xương cũng có thể dẫn đến tình trạng này.
3.1. Loãng xương
Loãng xương làm cho xương mỏng, giòn và yếu hơn. Với những người bị loãng xương nặng, các hoạt động đơn giản hàng ngày như hắt hơi mạnh, nâng đồ vật nhẹ, di chuyển cũng có thể gây gãy xẹp đốt sống.
Cho đến nay, loãng xương là nguyên nhân phổ biến nhất gây xẹp đốt sống lưng, đặc biệt là ở phụ nữ trên 50 tuổi do sự thiếu hụt nội tiết tố Estrogen ở nữ sau khi mãn kinh.
Loãng xương là một bệnh phổ biến nhưng rất khó phát hiện cho đến khi tình trạng gãy xương xảy ra. Bên cạnh chế độ sống lành mạnh và bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng, thực hiện các xét nghiệm để đo loãng xương thường xuyên cũng là cách…
3.2. Gãy xương
Chấn thương ở đốt sống do tai nạn xe, va chạm khi chơi thể thao, ngã từ trên cao… có thể gây gãy xương từ nhẹ đến nghiêm trọng và khiến cho đốt sống bị xẹp dù trước đó đốt sống vô cùng khỏe mạnh. Với những người bị loãng xương mức độ trung bình, nguy cơ bị gãy xẹp đốt sống rất lớn nếu bị té ngã hoặc cố gắng nâng một vật nặng.
Có thể bạn quan tâm: Cách phòng tránh chấn thương trong thể dục thể thao
3.3. Ung thư xương
Ở những người dưới 55 tuổi, không có tiền sử chấn thương hoặc chỉ chấn thương nhẹ, ung thư xương có thể là lý do khiến đốt sống bị xẹp. Xương cột sống là nơi phổ biến cho nhiều loại ung thư di căn. Ung thư có thể gây ra sự phá hủy một phần của đốt sống, làm xương yếu đi cho đến khi bị xẹp xuống.
3.4. Tư thế ngồi sai
Nguyên nhân xẹp đốt sống ngày càng phổ biến ở người trẻ là do sinh hoạt thường ngày thường có những tư thế sai, ảnh hưởng cột sống.
Những nhân viên văn phòng khi làm việc thường đặt màn hình quá thấp so với tầm mắt và ngồi quá nhiều, không đứng dậy giãn gân cốt. Ngoài ra, nguyên nhân khiến đốt sống bị xẹp còn do thói quen không vận động nhiều, không tập thể dục của nhiều người trẻ hiện nay.
Tư thế ngồi hằng ngày trong sinh hoạt và làm việc có thể là nguyên nhân khiến cho bạn thường xuyên đau mỏi vùng vai cổ, gia tăng nguy cơ mắc các bệnh xương khớp đặc biệt là thoái hóa đốt sống cổ. Tuy nhiên, không phải ai cũng nhận…
3.5. Các bệnh lý khác
Bên cạnh loãng xương và chấn thương, một số bệnh lý toàn thân hoặc tại xương cũng có thể làm tăng nguy cơ đốt sống bị xẹp. Các bệnh lý như ung thư di căn vào xương, u tủy, viêm tủy xương hay bệnh Paget khiến cấu trúc xương suy yếu, dễ gãy lún ngay cả khi không có chấn thương mạnh.
Ngoài các nguyên nhân gây xẹp đốt sống đã nêu, còn có một số yếu tố nguy cơ khác bao gồm:
- Phụ nữ trên 50 tuổi có nguy cơ xẹp đốt sống cao hơn và mức độ này tăng dần theo tuổi tác.
- Phụ nữ còi xương, suy dinh dưỡng hoặc mãn kinh trước 50 tuổi.
- Người thường xuyên hút thuốc lá.
4. Xẹp đốt sống có nguy hiểm không?
Xẹp đốt sống là tình trạng nguy hiểm nếu không được chẩn đoán và điều trị đúng. Cụ thể, bệnh có thể gây ra các biến chứng như:
- Mất vững từng đoạn cột sống: Các đốt sống gắn kết với nhau để giúp cơ thể chịu được sức nặng, di chuyển và nâng đỡ toàn bộ cột sống. Vì thế, khi bị xẹp hơn 50% thân đốt sống, nguy cơ mất vững từng đoạn cột sống có thể xảy ra. Về lâu dài, tình trạng này sẽ diễn biến thành thoát vị đĩa đệm.
- Gù cột sống: Xẹp đốt sống có thể khiến cho cột sống bị cong hơn bình thường. Cột sống ngày càng gù sẽ gây chèn ép tim, phổi, ruột hoặc khiến người bệnh mệt mỏi, khó thở và chán ăn.
- Chèn ép dây thần kinh và tủy sống: Khi bị xẹp đốt sống, khoảng trống giữa tủy sống và ống sống sẽ bị thu hẹp khiến dây thần kinh tủy sống bị chèn ép, đồng thời dẫn đến thiếu máu và oxy đến tủy sống. Lúc này, người bệnh sẽ cảm thấy đau liên tục ở vị trí đốt sống bị xẹp, thậm chí bị khuyết tật thần kinh nặng và vĩnh viễn nếu tủy sống bị ảnh hưởng.
- Chèn ép các cơ quan nội tạng: Khi đốt sống bị xẹp, cấu trúc cột sống có thể cong vẹo hoặc biến dạng, làm thay đổi không gian trong lồng ngực và ổ bụng. Điều này khiến các cơ quan như phổi, dạ dày hoặc tim bị chèn ép, dẫn đến khó thở, giảm dung tích phổi, khó tiêu hoặc rối loạn chức năng tim mạch.
5. Phương pháp chẩn đoán bệnh
Để chẩn đoán tình trạng xẹp đốt sống, bác sĩ có thể áp dụng các phương pháp sau:
- Chụp X-quang: Để xác định tình trạng các đốt sống và nguyên nhân khác gây kích thích rễ thần kinh (nếu có) như gãy xương, thoái hóa đĩa đệm hoặc gai cột sống.
- Chụp CT hoặc CAT kết hợp chụp tủy đồ của cột sống: Để hiển thị chi tiết tình trạng xương của người bệnh.
- Chụp cộng hưởng từ (MRI): Phương pháp này có thể cho thấy tủy sống, rễ thần kinh và các vùng xung quanh, cũng như nguy cơ xuất hiện của phì đại, thoái hóa và các khối u.
- Phương pháp đo hấp thụ tia X năng lượng kép (DXA hoặc DEXA) hoặc đo mật độ xương: Nhằm đo mật độ khoáng chất của xương và xác định xem có bị loãng xương hay không.
6. Xẹp đốt sống có chữa được không? Các phương pháp điều trị hiện nay
Xẹp đốt sống là bệnh lý có thể chữa khỏi nếu thăm khám sớm tại cơ sở uy tín, để được chẩn đoán đúng, tìm đúng bệnh và có phác đồ điều trị khoa học. Vì thế, ngay khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở cột sống, người bệnh nên chủ động đến khám tại các cơ sở y tế chuyên sâu điều trị bệnh lý cơ xương khớp.
Một cơ sở y tế chuyên sâu sẽ đảm bảo có:
- Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa vững chuyên môn, giàu kinh nghiệm lâm sàng lâu năm.
- Quy trình thăm khám toàn diện, đánh giá chức năng vận động và phân tích nguyên nhân gốc rễ.
- Phác đồ điều trị dựa trên bằng chứng, kết hợp đa mô thức và cá thể hóa theo từng bệnh nhân.
- Hướng dẫn phục hồi chức năng và phòng ngừa tái phát lâu dài.
Việc chủ động thăm khám và tư vấn chuyên sâu sẽ giúp:
- Xác định chính xác mức độ tổn thương và nguyên nhân bệnh lý gây xẹp đốt sống, nhờ bác sĩ giỏi thăm khám kỹ lưỡng, giảm nguy cơ chẩn đoán sai, đảm bảo phác đồ điều trị khoa học.
- Tiết kiệm thời gian và chi phí điều trị tối đa, nhờ cơ sở y tế chuyên sâu có quy trình thăm khám toàn diện và điều trị theo chuẩn y khoa bảo chứng bởi tập đoàn Y tế. Qua đó giúp phát hiện chính xác nguyên nhân gốc rễ (thay vì chỉ điều trị triệu chứng).
- Người bệnh cải thiện nhanh chóng khả năng vận động và rút ngắn thời gian hồi phục. Bởi phác đồ điều trị kết hợp các phương pháp nắn chỉnh cột sống, vật lý trị liệu – phục hồi chức năng, tập vận động chuyên biệt… và được cá nhân hóa dựa trên mức độ tổn thương, tuổi tác, nhu cầu vận động và bệnh lý nền của từng người.
- Đảm bảo phục hồi bền vững và phòng ngừa tái phát, vì người bệnh sẽ được theo dõi tiến triển định kỳ, đánh giá trước và sau điều trị. Đồng thời được hướng dẫn các bài tập duy trì, tư thế sinh hoạt, chế độ dinh dưỡng và lối sống khoa học.
6.1. Nghỉ ngơi
Nghỉ ngơi đúng cách là một trong những bước quan trọng giúp giảm áp lực lên đốt sống bị tổn thương và hỗ trợ quá trình hồi phục. Người bệnh nên hạn chế các hoạt động gây đau, tránh cúi gập hoặc mang vác nặng để không làm tình trạng xẹp đốt sống trầm trọng hơn.
6.2. Sử dụng thuốc
Tùy theo nguyên nhân và tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định người bệnh dùng thuốc giảm đau, giảm đau chống viêm non-steroid, giãn cơ… hoặc thuốc chống loãng xương như các thuốc chứa canxi, vitamin; thuốc ức chế hủy cốt bào (Bisphosphonate), Calcitonin,…
6.3. Dùng nẹp lưng
Nẹp lưng có tác dụng nâng đỡ cơ thể nhằm hạn chế cử động tại chỗ bị gãy xương (tương tự như tác dụng của phương pháp bó bột). Tuy nhiên, thời gian phục hồi bệnh bằng phương pháp này khá lâu và gây bất tiện trong sinh hoạt hàng ngày.
6.4. Phẫu thuật
Có 2 loại phẫu thuật để điều trị tình trạng xẹp đốt sống là tạo hình đốt sống và tạo hình vùng gù. Tuy nhiên, phẫu thuật có nguy cơ để lại nhiều di chứng cho người bệnh cũng như không phải tình trạng đốt sống bị xẹp nào cũng cần phẫu thuật.
6.5 Vật lý trị liệu
Vật lý trị liệu cũng là phương pháp hiệu quả trong việc điều trị xẹp đốt sống giúp người bệnh cải thiện khả năng vận động và giảm triệu chứng đau, cứng hay khó chịu khi di chuyển.
Chuyên gia vật lý trị liệu sẽ đánh giá tình trạng cột sống và hướng dẫn các bài tập phù hợp nhằm tăng cường sức mạnh cho nhóm cơ hỗ trợ quanh cột sống, cải thiện độ linh hoạt và phục hồi chức năng vận động.
6.6. Trị liệu thần kinh cột sống
Trị liệu thần kinh cột sống (chiropractic) là phương pháp can thiệp không xâm lấn giúp cải thiện sự lệch, sai khớp hoặc mất cân bằng của cột sống. Bằng các kỹ thuật nắn chỉnh chuyên biệt, bác sĩ sẽ giúp giảm áp lực lên đốt sống tổn thương, giải phóng chèn ép lên rễ thần kinh và cải thiện khả năng vận động.
Phương pháp này mang lại lợi ích rõ rệt như giảm đau, giảm co cứng cơ, thúc đẩy tuần hoàn và tăng khả năng tự phục hồi của cơ thể, đồng thời hạn chế phụ thuộc thuốc và hỗ trợ người bệnh trở lại sinh hoạt bình thường nhanh hơn.
7. Làm thế nào để phòng ngừa xẹp đốt sống?
Để phòng ngừa nguy cơ bị xẹp đốt sống, bạn cần:
- Thay đổi lối sống theo hướng lành mạnh, hạn chế rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích để bảo vệ sức khỏe xương khớp.
- Cẩn trọng trong sinh hoạt hàng ngày, khi di chuyển, làm việc hay điều khiển phương tiện để tránh té ngã và chấn thương.
- Luôn sử dụng thiết bị bảo hộ phù hợp trong mọi hoạt động và môn thể thao có nguy cơ va chạm.
- Bổ sung đầy đủ dưỡng chất trong bữa ăn thường ngày.
- Luyện tập thể thao đều độ, đặc biệt là những động tác tăng cường độ dẻo dai cho cơ thể.
- Nên đi khám sức khỏe định kỳ để phát hiện tình trạng xẹp đốt sống kịp thời.
Đến đây mong rằng đã giúp bạn hiểu được tình trạng xẹp đốt sống là gì. Cột sống là “trụ cột” nâng đỡ toàn bộ cơ thể, vì vậy đừng xem nhẹ bất kỳ dấu hiệu đau nhức hay biến dạng nào.
Xẹp đốt sống nếu được phát hiện sớm thì việc điều trị sẽ dễ dàng hơn và mang lại hiệu quả cao. Hãy lắng nghe cơ thể mình, tìm đến bác sĩ chuyên khoa khi có triệu chứng nghi ngờ để được tư vấn và điều trị phù hợp, tránh những biến chứng không mong muốn.
8. Câu hỏi thường gặp
Xoay quanh vấn đề liên quan đến tình trạng xẹp đốt sống, nhiều người có những băn khoăn như:
8.1. Xẹp đốt sống có tự khỏi không?
Xẹp đốt sống thường không thể tự hồi phục hoàn toàn mà cần có sự can thiệp điều trị. Khả năng hồi phục tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương, nhưng nếu được chữa trị đúng cách kết hợp với vật lý trị liệu và điều chỉnh lối sống, tình trạng này có thể cải thiện rõ rệt.
8.2. Người bị xẹp đốt sống nên kiêng gì?
Người bị xẹp đốt sống nên tránh mang vác nặng, cúi gập người đột ngột hoặc xoay vặn cột sống quá mức. Đồng thời, hạn chế việc ngồi hoặc đứng quá lâu một tư thế vì dễ làm tăng áp lực lên vùng đốt sống tổn thương.
Ngoài ra, nên tránh ngồi xổm, leo cầu thang nhiều, chạy nhảy mạnh và không nằm trên nệm quá mềm hay ghế thiếu tựa lưng để bảo vệ cột sống.
Đặt lịch hẹn
