• Hỏi đáp bác sĩ về phục hồi chức năng cho bệnh nhân sau tai biến

    Mục lục nội dung
    1. Đột quỵ là gì?
    2. Nguyên nhân nào dẫn đến đột quỵ?
    3. Biểu hiện của đột quỵ?
    4. Đối tượng nào dễ mắc đột quỵ?
    5. Phương pháp chẩn đoán đột quỵ?
    6. Mức độ nguy hiểm? Biến chứng sau đột quỵ?
    7. Phương pháp điều trị cho người sau đột quỵ?
    8. Lời khuyên phòng tránh đột quỵ?

    Đột quỵ là gì?

    Đột quỵ là hiện tượng xảy ra khi mạch máu não bị vỡ, hoặc tắc nghẽn. Khi đó, các tế bào não chết đi, và cơ thể người bệnh mất các chức năng do tế bào não đó điều khiển.  Ví dụ, nếu đó là tế bào đó điều khiển hoạt động tay, thì tay của bệnh nhân sẽ không hoạt động được nữa, tương tự như vậy với chân. Đột quỵ còn ảnh hưởng đến chức năng nói và di chuyển. Đây là bệnh phổ biến ở các nước Đông Nam Á, mà nguyên nhân thường là từ bệnh huyết áp cao, và cholesterol cao. Bệnh Đột Quỵ là một bệnh nặng và gây ảnh hưởng rất lớn đối với người bệnh.

    Nguyên nhân nào dẫn đến đột quỵ?

    Có 3 nguyên nhân chính dẫn đến đột quỵ. Một là bệnh cao huyết áp thường gặp ở người Đông Nam Á ảnh hưởng từ chế độ ăn uống và áp lực. Nguyên nhân thứ 2 là do nồng độ cholesterol trong máu cao, mà mạch máu lại hẹp, gây khó khăn cho máu lưu thông. Và nguyên nhân cuối cùng là do gien. Một số người có gien với mạch máu não yếu, nên dễ bị đột quỵ

    Biểu hiện của đột quỵ?

    Đột quỵ có rất nhiều biểu hiện, thường gặp nhất là bị Liệt. Bệnh nhân mất khả năng vận động tay, chân, hay thậm chí cả nửa người. Biểu hiện thứ hai mà mất khả năng Nói. Ngoài ra còn rất nhiều các triệu chứng khác nữa

    Đối tượng nào dễ mắc đột quỵ?

    ở Việt Nam người  dễ mắc bệnh đột quỵ là nhóm người có chế độ ăn nhiều chất béo, làm những công việc áp lực cao, nhóm người cao tuổi từ 50 trở lên, và người có tiền sử Huyết áp cao. Ở Việt Nam, tôi thường gặp những bệnh nhân vùng nông thôn như Buôn Ma Thuộc, Pleiku, hay các tỉnh miền Trung bị huyết áp và cholesterol trong máu cao, nhưng chưa được điều trị. Hoặc đã đi khám nhưng không chữa bệnh đúng cách, những bệnh nhân này bị đột quỵ vì bệnh đã ở trong người từ lâu rồi.

    Đột quỵ thường xảy ra khi người bệnh bị huyết áp cao trong một thời gian dài, hoặc mất cân bằng trong máu. Với bệnh này thì yếu tố phòng bệnh hơn chữa bệnh là rất quan trọng. Cần phát hiện kịp thời chứng cao huyết áp, máu nhiễm mỡ và cholesterol để đề phòng tai biến xảy ra.

    Phương pháp chẩn đoán đột quỵ?

    Rất không may là bệnh đột quỵ rất khó phát hiện sớm, cho dù là những người có tiền sử huyết áp và cholesterol cao nhưng vẫn cảm thấy bình thường

    Thật tệ là bệnh nhân thường bị đột quỵ một cách bất ngờ, diễn ra nhanh chóng. Khi đó, họ biết việc mình cần làm là phải đi ngay đến bệnh viện. Đột quỵ gây rất nhiều tổn thương cho cơ thể. Phát triển im lìm trong cơ thể, không có biểu hiện gì và đột nhiên phát tác. Vì thế, chúng ta cần kiểm tra huyết áp và máu thường xuyên để biết rằng mình luôn khỏe mạnh và không có nguy cơ bị đột quỵ, tai biến. Có rất ít người có biểu hiện bệnh đột quỵ mà chỉ đột nhiên phát bệnh ra thôi.

    Mức độ nguy hiểm? Biến chứng sau đột quỵ?

    Bệnh này phức tạp ở 3 yếu tố.  Đầu tiên là yếu tố thể chất. Bệnh nhân không thể di chuyển hay đi lại được, có thể ở 1 hoặc cả 2 chân. Đôi khi họ mất cảm giác ở 1 tay, cả 2 tay, hoặc không nói được. Mất chức năng vận động, cơ thể bệnh nhân yếu đi rất nhanh. Do đó dẫn đến yếu tố thứ 2, yếu tố tinh thần, bức bối áp lực. Bệnh nhân cảm thấy mất niềm tin vào cuộc sống. Thời gian phục hồi có thể kéo dài vài tháng, hay thậm chí vài năm để khỏi bệnh hoàn toàn. Để giảm bớt tác hại của bệnh đột quỵ thì cần khoảng 6 tháng phục hồi chậm rãi. Vậy nên bệnh nhân thường cảm thấy chán nản. Đặc biệt là người già, họ cảm thấy “đời mình thế là xong!”. Yếu tố tâm lý là yếu tố gây ảnh hưởng nhất, ngoài việc không di chuyển được, thì bệnh nhân phải kìm nén cảm xúc rất nhiều.

    Yếu tố thứ 3 là một yếu tố phụ, đó là ảnh hưởng đến cuộc sống gia đình. Khi người cha bị đột quỵ, người mẹ cũng sẽ cảm thấy chán nản, ăn ít, ngủ ít, không chăm sóc bản thân. Người nhà phải tiếp nhận công việc của người cha, cân bằng vấn đề tài chính. Vậy nên tác động xã hội của bệnh Đột quỵ cũng rất là lớn. Khi người cha hay người mẹ trong gia đình bị bệnh này thì đó là điều tồi tệ nhất có thể xảy ra, không chỉ với người bệnh mà còn đối với các thành viên trong gia đình.

    Chữa trị cho người bị tai biến cần nhìn nhận 3 vấn đề: Khía cạnh thể chất, khía cạnh tâm lý, và khía cạnh gia đình, nếu không sẽ không đem lại kết quả tốt. Chỉ chữa bệnh về thể chất mà không quan tâm đến tinh thần người bệnh hay vấn đề gia đình thì không thể được, vì 3 yếu tố này có ảnh hưởng lẫn nhau.

    Phương pháp điều trị cho người sau đột quỵ?

    Về phương pháp điều trị đột quỵ, ta cần xác định được mục tiêu là gì vì trường hợp mỗi người bệnh là khác nhau. Có người liệt chân, có người liệt tay,…Hoặc có người không thể nói nhưng lại vận động được. Do đó ta cần đánh giá đúng tình trạng bệnh cho từng người

    Chúng tôi hiểu rằng người bệnh đột quỵ đã trải qua một thời gian không vận động đi lại được, vì vậy nên chúng tôi có một số thiết bị có tác dụng cố định thân thể, nhấc người lên từ ghế, giữ họ đứng thẳng dễ dàng hơn. Người bệnh đứng dậy và đi lại được càng nhanh thì các bước tiến triển càng tốt, như vậy cũng rất cổ vũ tinh thần cho bệnh nhân. Phương pháp  thông thường ở Mỹ là bệnh nhân được giúp đỡ đứng lên đi lại giữa hai tay vịn. Nhưng phương pháp này đem lại hiệu quả rất chậm. Chúng tôi nghiên cứu được rằng, nếu khoác thiết bị lên người bệnh nhân và nâng họ dậy, giảm bớt trọng lượng cơ thể để có thể dần dần di chuyển bình thường, thì tình trạng sẽ cải thiện nhanh hơn.

    Ngày nay, chúng ta phát triển nhiều công nghệ để chữa trị cho bệnh nhân đột quỵ, như thảm đi kích thích điện, thiết bị rung để hệ thần kinh được chữa lành nhanh, và các thiết bị hỗ trợ đi lại nhanh chóng hơn trước đây rất nhiều.

    20 năm trở lại đây, công nghệ đã thay đổi rất nhiều, nhưng tiếc rằng ở Đông Nam Á, chúng mới bắt đầu được sử dụng. Các phòng khám ở Trung Quốc và một vài nơi ở Đông Nam Á còn chưa áp dụng các công nghệ mới này là Pnuemex PnueBack. Đó là lí do hằng năm tôi thường trở về Mỹ, học tập các công nghệ mới và mang chúng về Việt Nam với hi vọng có thể áp dụng chữa trị cho bệnh nhân người Việt. Các công nghệ đến từ California, New York, và khắp nơi trên nước Mỹ.

    Lời khuyên phòng tránh đột quỵ?

    Lời khuyên của tôi về cách phòng tránh Đột quỵ, tai biến với những người trên 45 tuổi, mắc bệnh cao huyết áp, đó là nên làm xét nghiệm máu ít nhất 2-3 lần/năm. Thậm chí nếu không bị huyết áp cao thì càng nên làm xét nghiệm thường xuyên hơn. Đồng thời kiểm tra chỉ số máu để đảm bảo công thức máu  duy trì ổn định.

    Đặc biệt với người huyết áp cao, nếu ngày nào cũng kiểm tra huyết áp  là tốt nhất. Ở Mỹ, đôi khi bệnh nhân gặp bác sĩ thì sợ đến nỗi tăng huyết áp. Khi tâm trạng sợ hãi và lo lắng thì huyết áp sẽ duy trì ở chỉ số cao. Vì thế chúng tôi khuyến khích người bệnh tự kiểm tra tại nhà. Các thiết bị đo huyết áp tại nhà có giá thành khá rẻ và dễ sử dụng nên mỗi người đều có thể trang bị ở nhà.

    Khi bị cao huyết áp, bệnh nhân phải tự theo dõi thường xuyên, cố gắng duy trì ở mức dưới ngưỡng gây nên tai biến. Phải sử dụng thuốc nếu cần, cố gắng giảm bớt căng thẳng bằng bài tập thiền, yoga. Các bài tập tự nhiên này có tác dụng giảm huyết áp hiệu quả. Ngoài ra, nên áp dụng chế độ ăn uống hợp lý. Chế độ ăn ít đường, ít béo, giàu protein, nhiều rau và hoa quả sẽ giúp cân bằng thành phần trong máu và ngăn ngừa tai biến ngay từ đầu.

    Bác sĩ Wade Brackenbury