Ngủ dậy bị đau cổ là tình trạng khá phổ biến, thường liên quan đến tư thế ngủ, gối kê chưa phù hợp, chấn thương hoặc thói quen sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài hoặc tái diễn, đây có thể là dấu hiệu của một số vấn đề ở cột sống cổ như thoái hóa đốt sống hay thoát vị đĩa đệm. Vì vậy, bạn nên theo dõi triệu chứng và chủ động thăm khám tại cơ sở y tế uy tín khi cơn đau ảnh hưởng đến vận động hoặc sinh hoạt hàng ngày.
Sáng ngủ dậy bị đau cổ vai gáy là tình trạng thường gặp ở nhiều người gây khó chịu và ảnh hưởng đến các sinh hoạt hàng ngày. Những biểu hiện này có thể xuất phát từ thói quen ngủ sai tư thế hoặc căng thẳng quá mức, nhưng cũng có thể là triệu chứng của căn bệnh thoát vị đĩa đệm hoặc thoái hóa đốt sống cổ.
Theo bác sĩ Rob Sleiman tại Phòng khám ACC, việc phát hiện và điều trị những căn bệnh này càng sớm thì cơ hội phục hồi càng cao, tránh biến chứng nguy hiểm.
1. Tổng quan về tình trạng ngủ dậy đau cổ
Đau cổ khi ngủ dậy khiến việc bắt đầu ngày mới trở nên khó chịu. Bởi tình trạng có thể khiến những chuyển động đơn giản như cúi người hoặc xoay đầu khó khăn và đau đớn. Đau cổ cũng có thể cản trở các hoạt động hàng ngày, chẳng hạn như lái xe, dọn dẹp hoặc làm việc trên máy tính.
Bạn có thể bị đau cổ bên trái, đau cổ vai gáy bên phải sau khi ngủ dậy và đôi khi tình trạng này có thể xuất hiện ở cả hai bên. Điều quan trọng là cần tìm đúng nguyên nhân để được điều trị đúng cách, tránh để tình trạng trở nên trầm trọng.
2. Nguyên nhân gây đau cứng cổ sau khi ngủ dậy là gì?
Nguyên nhân ngủ dậy bị đau cổ là do ngủ sai tư thế đau cổ, chấn thương cổ, dấu hiệu của những bệnh xương khớp ở cổ,… Chi tiết các nguyên nhân ngủ dậy đau cổ như sau: (1), (2)
– Ngủ sai tư thế bị đau cổ: Đau cổ do nằm sai tư thế xảy ra khá phổ biến. Nằm sấp, quay đầu sang một bên… khiến các mạch máu ở vùng cổ bị chèn ép, quá trình cung cấp oxy cho các tế bào cơ kém hẳn đi, axit lactic từ đó được giải phóng nhiều hơn – “thủ phạm” gây đau mỏi cơ. Hơn nữa, các chuyển động cổ diễn ra đột ngột trong khi ngủ cũng có thể gây sức ép khiến các cơ bị căng thẳng, dẫn đến đau.
– Gối kê đầu: Một số người sử dụng gối quá cao khi ngủ, về lâu dài có thể dẫn đến bệnh thoái hóa đốt sống cổ, với triệu chứng ban đầu là đau cứng vùng cổ, bị đơ cổ, đau tê vùng vai gáy. Ngoài nằm gối cao bị đau cổ, dùng gối quá thấp hoặc không dùng gối lại khiến cổ ngửa ra phía sau, tạo sức căng lớn cho dây chằng cột sống cổ, gây đau nhiều hơn. Hệ quả là nhiều người nằm ngủ bị đau cổ do dùng gối không phù hợp.
– Cổ bị chấn thương trước đó: Thông thường, các loại chấn thương như chấn thương cổ, chấn thương thể thao không gây ra cơn đau ngay lập tức. Thay vào đó, bạn cảm nhận tình trạng đau cổ sau một vài ngày, chẳng hạn sáng ngủ dậy bị đau cổ vai gáy.
– Chuyển động đột ngột khi ngủ: Các cử động đột ngột như ngồi bật dậy hoặc vung tay chân khi mơ ngủ, có thể gây ra tình trạng đau cứng cơ vùng cổ. Không chỉ vậy, một số tư thế lăn, trở người hoặc cố gắng ngủ, còn tạo ra áp lực nặng nề cho cổ. Tình trạng này nếu kéo dài thường xuyên sẽ ảnh hưởng tới chất lượng giấc ngủ, đồng thời gây ra tình trạng đau cổ sau khi ngủ dậy.
>> Tìm hiểu ngay: Cách khắc phục tình trạng đau cứng cổ sau khi ngủ dậy
– Thoái hóa các khớp ở cổ: Cột sống cổ của con người có 7 đốt sống (C1 – C7), theo thời gian các đốt sống C5, C6 và C7 là dễ bị thoái hóa nhất. Quá trình này làm bào mòn, xơ cứng các đốt xương, đĩa đệm và sụn khớp. Bệnh xảy ra phổ biến ở những người trên 50 tuổi, họ thường cảm thấy ngủ dậy đau cổ, về sau cơn đau còn lan ra vai và cánh tay, gây nên cảm giác tê tay và chân hoặc ngứa ran ở tứ chi.
– Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ: Đĩa đệm nằm giữa hai đốt sống kề cận, cấu tạo gồm bao xơ bên ngoài và nhân nhầy ở trung tâm. Thoát vị đĩa đệm là tình trạng nhân nhầy chui qua khe hở của bao xơ bị rách, chui vào ống sống và chèn ép dây thần kinh. Dây thần kinh bị chèn ép ở vùng cổ thường gây ra những cơn đau dữ dội, hoặc đau dai dẳng nhưng tăng dần theo thời gian.
Các nguyên nhân khác cũng gây ra tình trạng đau cổ khi ngủ dậy:
- Chứng đau xơ cơ (Fibromyalgia) hoặc đau thắt cơ gây nên triệu chứng đau cơ lan rộng, cứng khớp và mệt mỏi.
- Tình trạng căng cơ và đau cổ có thể diễn ra khi bạn đang gặp stress, căng thẳng.
- Ngồi trước màn hình máy tính quá lâu hoặc xem tivi trong nhiều giờ liền không thay đổi tư thế, có thể khiến bạn bị đau mỏi vùng cổ, vai gáy.
- Tình trạng viêm màng não khi cột sống và não tủy bị tổn thương, có thể gây ra tình trạng cứng cổ khi ngủ dậy.
3. Ngủ dậy bị đau cổ không quay được phải làm sao?
Trong trường hợp ngủ sai tư thế bị đau cổ, bạn có thể cho cổ nghỉ ngơi, massage cổ, thực hiện bài tập cổ… Dưới đây là nội dung các biện phải cũng như mẹo chữa đau cổ khi ngủ dậy, bạn có thể tham khảo.
3.1. Cho cổ nghỉ ngơi
Làm việc quá sức trong thời gian dài có thể khiến cổ bị đau nhức và cứng mỏi. Mẹo chữa cứng cổ đơn giản là bạn nên cho vùng cổ được nghỉ ngơi trong 15 – 20 phút bằng cách nằm xuống thư giãn với một chiếc gối kê đầu phù hợp. Điều này đảm bảo lưu thông máu hiệu quả và hạn chế tình trạng sai cơ khớp cổ.
3.2. Massage cổ
Mẹo trị đau cổ khi ngủ dậy bằng cách massage vừa hỗ trợ giải tỏa căng thẳng, vừa thuyên giảm cơn đau mỏi cổ khi ngủ dậy vào buổi sáng. Theo đó, bạn chỉ cần dùng bàn tay hoặc ngón tay để xoa bóp vùng cổ, vai, gáy theo chuyển động tròn. Chú ý không kéo căng quá mức để tránh tình trạng đau trở nên nghiêm trọng.
Khi bị đau cổ sau khi ngủ dậy, phần đông mọi người cho rằng mình bị cảm gió, cảm mạo. Họ thường xử lý bằng cách xoa bóp với các loại dầu nóng, thuốc rượu hoặc cạo gió vùng cổ và vai gáy. Tuy nhiên, những phương pháp này chỉ có tác dụng giảm đau nhất thời nhưng có thể để lại biến chứng xuất huyết trong cơ bắp, gây nên hiện tượng tụ máu, cơn đau dễ quay trở lại với mức độ nặng hơn.
3.3. Thực hiện bài tập cổ
Chứng sáng ngủ dậy bị đau cổ vai gáy có thể được cải thiện nếu như bạn áp dụng một số bài tập vận động cổ nhẹ nhàng sau đây:
- Nghiêng đầu sang bên trái hoặc bên phải để tai được chạm vào vùng vai. Thực hiện 10 lần cho mỗi bên, chú ý đưa cổ trở về vị trí ban đầu trước khi đổi bên.
- Ngửa cổ để nhìn lên trần nhà càng xa càng tốt, sau đó đưa cổ về vị trí ban đầu, tiếp tục gập cổ nhìn dưới sàn nhà. Thực hiện 10 lần cho mỗi lần nhìn lên và xuống.
- Dùng tay phải đặt ở cằm, sau đó đẩy nhẹ nhàng sang bên phải, giữ nguyên trong 10 giây. Tiếp đến, quay cổ về vị trí ban đầu rồi lặp lại động tác với bên trái.
- Sử dụng cằm của bạn như một con trỏ chuột, nhẹ nhàng phác thảo bảng chữ cái từ A – Z.
Bài tập 3 phút hỗ trợ giảm đau cổ vai gáy tại nhà
Bài tập giãn cơ giúp cải thiện tình trạng ngủ dậy bị đau cứng cổ.
3.4. Chườm nóng/lạnh để cải thiện tình trạng ngủ dậy đau cổ
Thực hiện chườm đá hoặc túi gel lạnh vào vùng cổ bị đau trong 20 phút cũng là một trong những mẹo chữa đau cổ khi ngủ dậy bạn có thể thực hiện tại nhà. Cách này giúp cải thiện triệu chứng viêm sưng ở cơ cổ. Nếu cơn đau không thuyên giảm hoặc kéo dài hơn một ngày, bạn có thể đổi qua liệu pháp chườm nóng bằng cách chườm túi đệm nóng ở nhiệt độ vừa phải trong 20 phút hoặc tắm nước ấm mỗi ngày để thư giãn và thả lỏng các cơ, từ đó khắc phục tình trạng đau cổ khi ngủ dậy.
3.5. Dùng thuốc giảm đau
Sử dụng thuốc giảm đau là một trong những cách chữa đau cổ khi ngủ sai tư thế. Điển hình như thuốc Paracetamol hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAID), giúp cải thiện tình trạng cứng mỏi cổ sau khi ngủ dậy. Thế nhưng, quá trình sử dụng cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ, không được lạm dụng hoặc thay đổi liều lượng vì gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới dạ dày, gan và thận.
> Xem ngay: Tác hại của việc sử dụng quá độ các loại thuốc giảm đau nhức xương khớp
4. Khi nào nên đi khám bệnh?
Tình trạng sáng ngủ dậy bị đau cổ vai gáy có thể tự khỏi sau vài ngày chăm sóc. Tuy nhiên, bác sĩ Aubrey khuyến cáo, người bệnh nên chủ động đi khám ngay tại cơ sở chuyên khoa Thần kinh cột sống, xương khớp hoặc chấn thương chỉnh hình, nếu như tình trạng đau cổ sau khi ngủ dậy tiếp tục kéo dài 3 – 4 ngày, kèm theo bất kỳ triệu chứng nào sau đây:
- Sốt cao.
- Đau đầu.
- Đau ngực và khó thở.
- Xuất hiện cục u ở vùng cổ.
- Khó nuốt thức ăn.
- Cơn đau lan xuống cánh tay hoặc chân.
- Ngứa hoặc tê bì tay chân.
- Các vấn đề liên quan tới bàng quang hoặc ruột.
5. Điều trị tình trạng ngủ dậy đau cổ ở đâu?
Tình trạng ngủ dậy bị đau cổ có thể liên quan đến tư thế ngủ, gối, nệm hoặc thói quen sinh hoạt khiến vùng cổ chịu áp lực trong thời gian dài. Do cổ có mối liên hệ chặt chẽ với vai, lưng trên và tư thế toàn thân, những thay đổi về tư thế hoặc chuyển động cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng vùng cổ. Nếu cơn đau kéo dài hoặc thường xuyên tái phát, người bệnh nên thăm khám để xác định nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng đến khả năng vận động, từ đó lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Khi lựa chọn cơ sở điều trị, người bệnh nên ưu tiên nơi có đội ngũ chuyên môn về cơ xương khớp, có khả năng đánh giá toàn diện tư thế, cột sống cổ và chức năng vận động. Tại ACC, bác sĩ sẽ đánh giá tư thế, biên độ vận động và các dấu hiệu liên quan đến vùng cổ – vai để xác định yếu tố có thể gây hoặc duy trì tình trạng đau. Từ đó đưa ra phác đồ điều trị phù hợp với từng trường hợp.
Với hơn 20 năm hoạt động trong lĩnh vực Chiropractic tại Việt Nam, ACC có kinh nghiệm trong chăm sóc và hỗ trợ phục hồi các vấn đề liên quan đến cơ xương khớp.
Điều đặc biệt hơn, khi thăm khám và điều trị tại ACC người bệnh còn an tâm hơn:
Thành viên Tập đoàn FV: ACC là Hệ thống Phòng khám Chuyên khoa Trị liệu Thần kinh Cột sống Hoa Kỳ, thuộc Tập đoàn FV, cung cấp dịch vụ chuyên sâu về Trị liệu Thần kinh Cột sống và phục hồi chức năng.
100% bác sĩ được đào tạo tại Mỹ: Đội ngũ bác sĩ Chiropractic được đào tạo bài bản tại Mỹ, có nền tảng chuyên môn chuyên sâu trong lĩnh vực trị liệu thần kinh cột sống. Nhờ đó, bác sĩ có thể thăm khám toàn diện, đánh giá tình trạng cụ thể và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, hướng đến hiệu quả tối ưu cho từng người bệnh.
- Phác đồ điều trị cá nhân hóa: Không phải mọi trường hợp ngủ dậy đau cổ đều giống nhau. Dựa trên kết quả thăm khám và đánh giá, ACC xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa theo tình trạng và khả năng vận động của từng người bệnh.
- Trang thiết bị hiện đại, toàn diện: ACC ứng dụng hệ thống thiết bị hỗ trợ đa dạng như máy kéo giãn cột sống cổ – thắt lưng DTS, tia laser thế hệ IV, sóng xung kích Shockwave,… nhằm hỗ trợ giảm đau, cải thiện chức năng cơ xương khớp, tăng khả năng vận động và thúc đẩy nhanh quá trình phục hồi.
- Chuyên gia chuyển động: ACC tiếp cận điều trị dựa trên việc đánh giá nguyên nhân, khả năng vận động và quá trình phục hồi, hướng đến giúp người bệnh từng bước cải thiện chức năng và trở lại các hoạt động thường ngày.
6. Cách ngăn ngừa tình trạng ngủ dậy bị đau cổ
Để phòng ngừa chứng đau cổ sau khi ngủ dậy vào buổi sáng, bạn cần chú ý ngủ đúng tư thế, với gối và đệm nằm phù hợp. Cụ thể:
6.1. Chú ý tư thế nằm để tránh ngủ dậy đau cổ
Đối với người nằm ngửa khi ngủ, bạn nên đặt một chiếc khăn được cuộn lại hoặc gối bên dưới cột sống cổ để duy trì tư thế ngủ thoải mái. Những người ngủ nằm nghiêng nên đặt thêm một chiếc gối ở giữa hai đầu gối để giữ cho cột sống thẳng hàng. Cần lưu ý không kê gối ngủ cao hơn so với đầu, nhằm ngăn ngừa tình trạng cứng cổ. Đặc biệt, bạn không được nằm sấp khi ngủ vì có thể gây áp lực lên dạ dày và vùng đầu vai cổ, khiến cổ bị sái mỏi khi ngủ dậy.
6.2. Chọn gối kê đầu phù hợp
Ngoài thay đổi tư thế ngủ, bạn nên lựa chọn gối kê đầu phù hợp để nâng cao chất lượng giấc ngủ cũng như phòng ngừa đau cổ khi ngủ dậy. Cụ thể:
- Lựa chọn gối ngủ có quy cách “chuẩn” là cao 8 – 15cm, dài 60cm, rộng 30cm, đồng thời ưu tiên loại gối được làm bằng mút hoạt tính để hỗ trợ tốt cho đầu và cổ.
- Không được sử dụng gối ngủ quá cứng vì có thể ảnh hưởng đến cơ vùng cổ.
- Hãy lựa chọn một tấm nệm có độ cứng vừa phải để toàn thân được thư giãn, hỗ trợ nâng đỡ cho vùng lưng và cổ của bạn.
6.3. Thay đổi thói quen sinh hoạt để tránh sáng ngủ dậy bị đau cổ vai gáy
Để giảm đau cứng cổ, bạn cần nói “không” với những hoạt động sau đây:
- Không sử dụng điện thoại di động hoặc các thiết bị điện tử trong thời gian dài.
- Không ngồi quá lâu trong cùng một tư thế.
- Không để không khí lạnh (từ máy lạnh, máy quạt hoặc cửa sổ) thổi trực tiếp vào vùng đầu, mặt, cổ và vai gáy.
- Tránh gập vai và cúi cổ về phía trước quá lâu.
Ngủ dậy bị đau cổ đôi khi chỉ là tình trạng tạm thời do tư thế ngủ chưa phù hợp, nhưng cũng có thể liên quan đến những vấn đề về cột sống cổ nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái phát. Vì vậy, bên cạnh việc điều chỉnh tư thế và thói quen sinh hoạt, người bệnh nên theo dõi diễn tiến của cơn đau và chủ động thăm khám khi cần thiết để được đánh giá đúng nguyên nhân.
Tại ACC, bác sĩ đánh giá tình trạng cơ xương khớp, khả năng vận động và xây dựng phác đồ cá nhân hóa, có thể kết hợp Trị liệu Thần kinh Cột sống Chiropractic, Vật lý trị liệu, Trị liệu vận động và Phục hồi chức năng để mang lại hiệu quả tối ưu.
>>> Mời bạn xem thêm bài viết của ACC trên báo Tiền Phong về mẹo chữa đau cổ khi ngủ dậy TẠI ĐÂY
Đặt lịch hẹn