Đau lưng khi mang thai là hiện tượng nhức mỏi thường gặp ở vùng thắt lưng và khớp cùng chậu của thai phụ. Theo PubMed Central, tỷ lệ mắc đau lưng trong thai kỳ ghi nhận trung bình lên tới 40,5%. (1) Tình trạng mẹ bầu đau lưng do thay đổi hormone, trọng lượng cơ thể, sự chèn ép thần kinh từ thai nhi,… Để giảm đau lưng, mẹ bầu có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà như chườm ấm, massage,… kết hợp phương pháp trị liệu như Chiropractic và Vật lý trị liệu.
Hiện tượng đau nhức vùng lưng trong thai kỳ vô cùng phổ biến, song không ít phụ nữ chưa nắm rõ nguồn căn cũng như giải pháp can thiệp hiệu quả. Nhận biết chính xác chứng đau lưng xuất phát từ dấu hiệu thai sớm hay do thể trạng thay đổi sẽ hỗ trợ tối ưu công tác bảo vệ sức khỏe mẹ và bé. Mời thai phụ tham khảo nguyên nhân cùng phương pháp xoa dịu cơn đau trong bài viết sau với sự tham vấn y khoa của Erik W. Waardenburg – Chuyên gia Trị liệu Thần kinh Cột sống Hoa Kỳ tại Phòng khám ACC.
1. Đau lưng khi mang thai: Triệu chứng & vị trí thường gặp
Đau lưng khi có thai là hiện tượng nhức mỏi, căng cứng xuất hiện phổ biến ở vùng thắt lưng và khớp cùng chậu do sự thay đổi nội tiết tố cùng sự phát triển về trọng lượng của thai nhi. Mời thai phụ tìm hiểu chi tiết về định nghĩa y khoa và các vị trí đau thường gặp ngay dưới đây.
1.1. Định nghĩa
Đau lưng khi mang thai là hiện tượng nhức mỏi hoặc đau nhức khó chịu xuất hiện tại vùng thắt lưng, khớp cùng chậu và có thể lan rộng xuống mông, chân. Tình trạng này khá phổ biến và có thể bộc phát ở bất kỳ thời điểm nào trong suốt thai kỳ. Theo thống kê công bố trên PubMed Central, tỷ lệ bà bầu bị đau lưng trên toàn cầu ghi nhận là 28,3% ở ba tháng đầu, tăng lên 36,8% trong ba tháng giữa và đạt mức 47,8% vào ba tháng cuối thai kỳ. (1)
1.2. Vị trí đau lưng khi mang thai
Tình trạng bầu bị đau lưng có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí như lưng trên, lưng dưới hoặc vùng hông. Tuy nhiên vị trí đau lưng khi mang thai thường gặp nhất là:
- Đau thắt lưng.
- Đau khớp nối giữa xương cùng và vùng chậu.
Bệnh đau thắt lưng ở phụ nữ đến từ rất nhiều yếu tố khác nhau, ngoài các nguyên nhân như căng cơ, sinh hoạt sai tư thế, mang thai,... còn có những nguyên nhân tiềm ẩn liên quan đến các bệnh lý nguy hiểm. Trong bài viết này, chúng ta…
2. Các dấu hiệu đau lưng khi mang thai
Tùy vào cơ địa của từng người, mức độ đau có thể khác nhau. Tuy nhiên, biểu hiện thường thấy là:
- Xuất hiện cơn đau lưng vào 3 tháng đầu và tăng dần lên ở 3 tháng cuối thai kỳ.
- Đau trở nặng về đêm.
- Cảm thấy các đốt sống ngang thắt lưng, đặc biệt là lưng dưới xuất hiện nhiều cơn đau nhức hoặc bị mỏi.
- Đau khớp nối giữa xương cùng và xương chậu trong suốt thời gian mang thai.
- Đau lưng đi kèm ốm nghén, ợ chua, nhức đầu.
3. Nguyên nhân nào gây đau lưng khi mang thai?
Có rất nhiều nguyên nhân khiến bà bầu đau lưng 3 tháng đầu hay trong suốt hành trình mang thai. Trong đó, phần lớn là do những thay đổi tự nhiên của cơ thể như tăng cân, tăng nội tiết tố… Song, trong nhiều trường hợp, đau lưng trong thai kỳ còn là dấu hiệu cảnh báo của nhiều bệnh lý cột sống. (2)
3.1. Cột sống thắt lưng chịu nhiều áp lực, mất đi đường cong sinh lý tự nhiên
Hầu hết các trường hợp bà bầu bị đau lưng thường bắt nguồn từ sự tăng cân đột ngột, khiến cột sống phải chống đỡ nặng hơn. Ngoài ra, trọng lượng của thai nhi ngày càng lớn cũng gây áp lực lên các mạch máu và dây thần kinh ở xương chậu và lưng, từ đó gây ra các cơn đau khó chịu tại đây.
Mặt khác, mang thai làm thay đổi trọng tâm của cơ thể, khiến cột sống thắt lưng cong dần về phía trước. Để giữ thăng bằng trong lúc di chuyển, bà bầu phải ngả người về phía sau gây tổn thương cột sống và kết quả là dẫn đến đau lưng.
3.2. Các cơ bụng suy yếu, khiến vùng cơ lưng bị chèn ép
Dấu hiệu đau lưng khi mang thai còn liên quan đến việc cơ bụng bị yếu và gây chèn ép lên cơ lưng. Cụ thể, cơ bụng có nhiệm vụ hỗ trợ cột sống và đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định sức khỏe của vùng lưng. Thế nhưng khi mang thai, các cơ này sẽ trở nên “yếu ớt” và bị giãn do tác động thai nhi phát triển, khiến cho vùng cơ lưng bị chèn ép. Từ đó, gây ra tình trạng đau thắt lưng khi mang thai.
3.3. Sự thay đổi của hormone trong thai kỳ
Đau lưng khi có thai cũng có thể do thai nhi càng lớn dần, đặc biệt vào những tuần cuối thai kỳ, cơ thể người mẹ thường tiết ra một loại hormone có tên Relaxin. Hormone này có tác dụng giãn nở dây chằng và khung chậu để tử cung dễ dàng đẩy em bé ra ngoài. Tuy nhiên, điều này lại làm phát sinh những cơn đau lưng kèm theo chứng đau vùng chậu hông.
3.4. Stress hoặc trầm cảm
Nhiều chị em thắc mắc không biết cơn đau lưng khi mang thai 3 tháng đầu đến từ đâu mà không nhận ra rằng cảm giác lo lắng, stress, tâm lý thay đổi thất thường lại chính là tác nhân gây đau lưng. Theo các chuyên gia, việc thường xuyên lo âu và stress kéo dài sẽ gây căng cơ nhiều vị trí trên cơ thể, đặc biệt là tạo áp lực lên vùng cơ lưng khiến bà bầu đau lưng.
3.5. Do bệnh lý
Bệnh lý cột sống như đau thần kinh tọa, thoát vị đĩa đệm,… cũng là nguyên nhân tiềm ẩn khiến bà bầu bị đau lưng dưới gần mông khi mang thai. Trong đó, đau thần kinh tọa là bệnh lý phổ biến nhất. Biểu hiện là thai phụ có cảm giác đau lưng rồi lan dần xuống mông, đùi, bắp chân kèm theo cảm giác tê bì. Đau thường xảy ở một bên chân, tăng lên khi ngồi nhiều, đi lại và giảm nhẹ khi nghỉ ngơi.
>> Có thể bạn quan tâm: Các bệnh cột sống thường gặp: Nguyên nhân và cách điều trị
4. Tình trạng đau lưng khi mang thai có đáng lo và khi nào nên thăm khám?
Để thích nghi với sự phát triển của thai nhi, cơ thể người mẹ sẽ có nhiều thay đổi. Trong đó, tình trạng bà bầu bị đau lưng là hiện tượng sinh lý bình thường, thai phụ không cần quá lo lắng. Tuy nhiên, nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu dưới đây, mẹ bầu nên sớm đi thăm khám để được đánh giá và xử trí kịp thời, vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề về cột sống hoặc tình trạng bất thường trong thai kỳ:
- Cơn đau lưng kéo dài dai dẳng hoặc đau dữ dội, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
- Đau lưng lan xuống vùng mông, đùi hoặc cẳng chân.
- Đau lưng khởi phát đột ngột, không rõ nguyên nhân.
- Đau lưng kèm chuột rút ở hông hoặc vùng bụng.
- Đau lưng kèm sốt, đau khi tiểu tiện hoặc chảy máu âm đạo.
Nếu chủ quan, bệnh sẽ tiến triển nặng, cơn đau trở nên dữ dội hơn và có thể gây cản trở vận động, khiến giấc ngủ bị gián đoạn, ngủ không sâu giấc, dẫn đến suy nhược cơ thể và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.
5. Các phương pháp khắc phục đau lưng cho mẹ bầu
Bà bầu bị đau lưng trên bên phải hay đau lưng ở bất kỳ vị trí nào có thể cải thiện tại nhà bằng cách tập luyện nhẹ nhàng, chườm ấm hoặc chườm lạnh, massage vùng lưng… Trường hợp đau lưng kéo dài có thể liên quan đến bệnh lý cơ xương khớp, mẹ bầu nên thăm khám để được điều trị chuyên khoa. Trong đó, một số phương pháp có thể được chỉ định như trị liệu thần kinh cột sống hoặc vật lý trị liệu. Cụ thể như sau:
5.1. Cách cải thiện đau lưng khi mang thai tại nhà
Có nhiều cách giúp mẹ bầu cải thiện tình trạng đau lưng ngay tại nhà như:
– Tập luyện nhẹ nhàng: Dành thời gian để đi bộ, tập yoga, bơi lội… không chỉ giúp tăng cường sức khỏe cơ bắp, sự linh hoạt của cơ thể mà còn góp phần giảm đau lưng và hỗ trợ việc sinh nở dễ dàng hơn. Ngoài ra, để khắc phục bất kỳ vị trí đau lưng khi mang thai hiệu quả, mẹ bầu có thể thực hiện một số bài tập tăng cường sức mạnh cho cơ lưng và bụng TẠI ĐÂY.
– Chườm ấm hoặc chườm lạnh: Trả lời cho băn khoăn bà bầu có nên chườm nóng lưng đó là có. Thực hiện chườm ấm hoặc chườm lạnh vùng thắt lưng cũng là cách giảm đau lưng khá hiệu quả mà mẹ bầu nên áp dụng. Hãy bắt đầu chườm lạnh bằng túi chuyên dụng hoặc khăn bọc ít viên đá lạnh/chai nước mát trong vòng 20 phút, thực hiện khoảng vài lần một ngày. Sau hai hoặc ba ngày, bà bầu có thể chườm nóng bằng cách sử dụng miếng nhiệt hoặc chai nước ấm chườm lên vùng bị đau.
– Mang giày đế bằng: Chị em nên thay thế những đôi giày cao gót bằng giày đế bằng, có độ rộng và mềm mại, vừa chân để giúp giữ thăng bằng dễ dàng hơn, giảm áp lực lên cột sống và cơ lưng.
– Cải thiện tư thế: Khòm lưng hay cúi gập người quá mạnh, đột ngột gây áp lực rất lớn lên cột sống. Vì vậy, bà bầu hãy chú ý tư thế thích hợp khi đi đứng, ngồi làm việc và cả khi nằm. Chẳng hạn như, nên đi đúng tư thế bằng cách hạ mông xuống, kéo thẳng hai vai về phía sau và đứng thẳng, vươn người lên cao. Khi ngủ nên nằm nghiêng về một bên với 1 – 2 chiếc gối kẹp giữa hai chân hoặc đặt dưới bụng sẽ làm giảm áp lực lên lưng. Ngoài ra, nếu muốn nhặt món đồ dưới đất, bà bầu nên ngồi xổm xuống, khuỵu đầu gối nhưng vẫn giữ thẳng cột sống lưng.
– Sử dụng dụng cụ hỗ trợ: Bà bầu đau lưng có thể sử dụng đai đỡ bụng, gối kê lưng, gối dành riêng cho bà bầu hoặc nệm nằm để giảm áp lực lên cột sống và vùng lưng dưới. Các dụng cụ này giúp nâng đỡ bụng bầu, duy trì tư thế đúng khi đứng, ngồi hoặc nằm, từ đó hạn chế đau lưng và tạo cảm giác thoải mái hơn trong sinh hoạt hằng ngày.
– Massage vùng lưng: Giải đáp bà bầu có nên massage lưng không, câu trả lời là có. Massage nhẹ nhàng vùng lưng giúp thư giãn cơ, cải thiện tuần hoàn máu và giảm cảm giác căng cứng do thai kỳ gây ra. Mẹ bầu nên massage với lực vừa phải, tránh tác động mạnh vào cột sống và vùng bụng, đồng thời ưu tiên thực hiện bởi người có kinh nghiệm hoặc theo hướng dẫn an toàn dành riêng cho phụ nữ mang thai.
>> Bài viết xem nhiều: Mẹ bầu bị đau lưng có nên dùng thuốc giảm đau?
5.2. Trị liệu Thần kinh cột sống
Trị liệu Thần kinh cột sống là phương pháp điều trị đau lưng không dùng thuốc không phẫu thuật, được các chuyên gia đánh giá an toàn cho mẹ bầu và thai nhi. Thông qua các động tác nắn chỉnh nhẹ nhàng của bác sĩ phù hợp với tình trạng sức khỏe của mẹ, những cơn đau nhức khó chịu sẽ không còn nữa. Đặc biệt, phương pháp này còn giúp điều chỉnh xương chậu cân bằng, nhờ đó em bé dễ dàng di chuyển vào đúng vị trí sinh, giảm thời gian chuyển dạ và nguy cơ sinh khó cho mẹ.
5.3. Vật lý trị liệu chữa đau lưng khi mang thai
Bà bầu bị đau lưng có thể cải thiện tình trạng này bằng phương pháp vật lý trị liệu an toàn. Thông qua các bài tập điều chỉnh tư thế, tăng cường sức mạnh cơ lưng và cơ bụng, vật lý trị liệu giúp giảm áp lực lên cột sống. Bên cạnh đó, những động tác kéo giãn nhẹ nhàng, phù hợp với thai kỳ cũng hỗ trợ giảm đau lưng, bao gồm cả đau lưng dưới bả vai bên phải khi mang thai hoặc các vị trí khác, đồng thời giúp mẹ bầu vận động linh hoạt hơn.
6. Đau lưng khi có thai nên điều trị ở đâu để đảm bảo an toàn?
Tại Việt Nam, Phòng khám ACC là đơn vị 20+ năm tiên phong ứng dụng Chiropractic tại Việt Nam, Hệ thống Phòng khám Chuyên khoa Trị liệu Thần kinh Cột sống Hoa Kỳ (ACC) – thành viên Tập đoàn FV, chúng tôi tự hào là chuyên gia chuyển động, đồng hành cùng bệnh nhân trên hành trình “Phục hồi chuyển động, sống trọn khoảnh khắc”. Theo đó phục hồi chức năng cho thai phụ hiệu quả mà không cần dùng thuốc hay phẫu thuật. “ACC đã khám và điều trị thành công cho hàng chục ngàn bệnh nhân trong suốt hơn 20 năm qua, trong đó có rất nhiều thai phụ”, bác sĩ Erik W. Waardenburg – chuyên gia trị liệu thần kinh cột sống của ACC tự hào chia sẻ.
Tại ACC, quy trình chăm sóc sức khỏe cột sống cho thai phụ được xây dựng dựa trên sự thấu hiểu chuyên sâu về hệ cơ xương khớp thai kỳ:
- Đánh giá chuyên môn: Bác sĩ tiến hành thăm khám kỹ lưỡng, kiểm tra trục cột sống và biên độ vận động vùng thắt lưng hông để xác định chính xác nguyên nhân gây đau nhức.
- Phác đồ cá nhân hóa: Xây dựng lộ trình trị liệu riêng biệt, linh hoạt điều chỉnh theo thể trạng của mẹ và độ tuổi của thai nhi.
- Phương pháp tối ưu: Ứng dụng các liệu pháp điều trị bảo tồn không dùng thuốc, không phẫu thuật để giải tỏa điểm co thắt cơ, cân bằng khung chậu và giúp tái tạo chức năng vận động tự nhiên.
Việc đánh giá toàn diện và áp dụng phác đồ trị liệu bảo tồn phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ kiểm soát hiệu quả các triệu chứng nhức mỏi, nâng cao tầm vận động và giúp mẹ bầu trải qua thai kỳ nhẹ nhàng, thoải mái.
Với kinh nghiệm và vị thế hàng đầu, ACC cam kết mang đến chất lượng dịch vụ vượt trội:
- 100% bác sĩ được đào tạo tại Mỹ: Đội ngũ bác sĩ nước ngoài tại ACC được đào tạo bài bản và chính quy về Chuyên khoa Trị liệu Thần kinh Cột sống tại các trường đại học uy tín ở Mỹ cũng như các quốc gia phát triển. Các bác sĩ trực tiếp thực hiện các thao tác nắn chỉnh nhẹ nhàng, mang lại sự yên tâm tuyệt đối và chuẩn mực y khoa quốc tế cho từng mẹ bầu.
- Phác đồ điều trị cá nhân hóa: Mỗi thai phụ đều được thăm khám chuyên sâu để thiết kế một lộ trình riêng biệt, kết hợp an toàn giữa Chiropractic nhẹ nhàng, Vật lý trị liệu và hướng dẫn vận động chuẩn công thái học dựa trên thể trạng và nhu cầu phục hồi cụ thể.
- Trang thiết bị hiện đại, toàn diện: ACC tiên phong đầu tư hệ thống trang thiết bị trị liệu và phục hồi chức năng thế hệ mới nhập khẩu từ Châu Âu và Mỹ, hỗ trợ đắc lực cho quá trình thư giãn cơ và tối ưu hóa hiệu quả phục hồi sức khỏe cột sống cho thai phụ.
> Nếu mẹ bầu đang gặp vấn đề cơ xương khớp và cần tư vấn chuyên sâu, hãy liên hệ phòng khám ACC để được thăm khám và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp ngay hôm nay.
7. Nên làm gì để phòng ngừa đau lưng ở bà bầu?
Để phòng ngừa chứng đau lưng khi mang thai, mẹ bầu có thể chủ động duy trì tư thế đúng, sử dụng đai đỡ bụng, tập yoga tiền sản, ngâm chân nước ấm và xây dựng chế độ dinh dưỡng giàu canxi. Mời mẹ cùng khám phá chi tiết hướng dẫn thực hiện từng biện pháp phòng ngừa an toàn và hiệu quả ngay dưới đây. (3)
- Hạn chế ngồi hoặc đứng quá lâu một chỗ.
- Không mang vác vật nặng hay cúi gập bụng quá lâu.
- Mặc quần áo rộng rãi, không bó sát, thít vào phần bụng và lưng gây nhức mỏi.
- Chọn giày đế thấp, mềm mại có độ nâng đỡ tốt thay vì đi giày cao gót hoặc giày đế cứng.
- Sử dụng đai đỡ bụng bầu phù hợp để hỗ trợ chia sẻ trọng lượng thai nhi lên hệ cơ lưng.
- Luôn giữ thẳng lưng khi đứng và sử dụng gối tựa nâng đỡ vùng thắt lưng mỗi khi ngồi.
- Tập thói quen nằm ngủ nghiêng về bên trái và kẹp gối mềm giữa hai đầu gối để thả lỏng cột sống.
- Khi nhặt đồ dưới thấp, hãy khuỵu gối ngồi xổm xuống thay vì cúi gập người ở vùng eo.
- Di chuyển cả bàn chân khi muốn xoay người thay vì thực hiện động tác vặn xoắn cột sống đột ngột.
- Duy trì các hoạt động thể chất nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội hoặc tập yoga tiền sản đều đặn.
- Ngâm chân trong nước ấm khoảng 15 phút trước khi đi ngủ để các cơ và xương khớp được thư giãn.
- Tăng cường bổ sung thực phẩm giàu canxi, magie và vitamin D3 vào chế độ ăn hằng ngày để củng cố sức khỏe xương khớp.
- Tránh thức khuya và duy trì thói quen ngủ đúng giờ giúp cột sống phục hồi năng lượng.
Mặc dù đau lưng khi mang thai là một hiện tượng thường gặp nhưng tuyệt đối không nên chủ quan. Để đảm bảo sức khỏe của mẹ và bé trong suốt thai kỳ, chị em nên theo dõi triệu chứng đau lưng của mình. Nếu cơn đau lưng kéo dài bất thường cần đến thăm khám ngay để được bác sĩ chẩn đoán và điều trị phù hợp.
>> Xem thêm:
Đặt lịch hẹn