Chọc hút dịch khớp gối: Quy trình thực hiện và cách chăm sóc

Hút dịch khớp gối là phương pháp được bác sĩ chỉ định thực hiện giúp giảm sưng đau, chẩn đoán và hỗ trợ điều trị khi gặp phải các chấn thương ở đầu gối. Vậy quy trình hút dịch khớp gối thế nào, cần chuẩn bị gì và cách chăm sóc sau khi thực hiện ra sao? Hãy cùng ACC tìm hiểu.

1. Phương pháp hút dịch khớp gối là gì?

Chọc hút dịch khớp gối (tiếng Anh: Arthrocentesis/ Joint Aspiration) là một thủ thuật sử dụng kim nhỏ đưa vào ổ khớp bị sưng viêm, hút hết các dịch thừa bên trong ra ngoài. Mục đích của việc hút dịch khớp gối là làm sạch ổ viêm khớp gối, giảm sự đau nhức và phục hồi khả năng vận động cho cơ thể. Ngoài ra, trong một số trường hợp, bác sĩ có thể tiến hành chọc dịch khớp gối nhằm chẩn đoán các bệnh lý như tràn dịch khớp gối, tràn máu ổ khớp, viêm màng hoạt dịch,…

2. Khi nào cần chọc dịch khớp gối?

Chọc hút dịch khớp gối được bác sĩ chỉ định nhằm giảm sưng đau, cải thiện khả năng vận động, đồng thời hỗ trợ chẩn đoán và điều trị các bệnh lý liên quan đến khớp. Cụ thể, thủ thuật này mang lại các lợi ích sau:

2.1 Giảm đau

Chọc hút dịch khớp gối giúp loại bỏ dịch ứ đọng bất thường trong khớp, giảm áp lực lên màng hoạt dịch và các cấu trúc xung quanh. Nhờ vậy, tình trạng sưng viêm giảm nhanh và bệnh nhân cảm thấy đỡ đau rõ rệt, đồng thời vận động khớp linh hoạt hơn sau thủ thuật.

2.2 Chẩn đoán và hỗ trợ điều trị các vấn đề về khớp

Mẫu dịch khớp thu được từ thủ thuật có thể được mang đi xét nghiệm để đánh giá nguyên nhân gây viêm, nhiễm trùng hoặc rối loạn miễn dịch… Điều này không chỉ hỗ trợ xác định chính xác chẩn đoán mà còn giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp hơn.

2.3 Hỗ trợ điều trị viêm khớp

Trong nhiều trường hợp viêm khớp gối, chọc hút dịch kết hợp với tiêm corticosteroid hoặc tiêm huyết tương giàu tiểu cầu… vào khớp sau hút có thể giảm mạnh tình trạng viêm và giúp khớp bớt cứng, phù nề. Phương pháp này thường được áp dụng khi điều trị bảo tồn chưa đạt hiệu quả mong muốn, giúp bệnh nhân nhanh chóng cải thiện chất lượng vận động.

3. Quy trình chọc hút dịch khớp gối diễn ra như thế nào?

Chọc dịch khớp gối được thực hiện theo quy trình vô khuẩn, gồm các bước chính: sát trùng vùng da quanh khớp, gây tê tại chỗ, lựa chọn và đưa kim vào đúng vị trí để hút dịch khớp. Dịch hút ra có thể được gửi xét nghiệm khi cần. Sau thủ thuật, vùng chọc hút được sát trùng, băng kín và người bệnh được theo dõi để đảm bảo an toàn, kịp thời xử lý các bất thường. 

Quy trình cụ thể như sau:

• Bước 1: Bác sĩ sát trùng vùng da chuẩn bị hút dịch với chlorhexidine 1% trong cồn hoặc dung dịch cồn iodine.
• Bước 2: Lựa chọn kích thước kim và xilanh phù hợp với bệnh nhân.
• Bước 3: Tiêm thuốc tê vào đầu gối.
• Bước 4: Bác sĩ chọn đường luồn kim vào đầu gối và dùng bút đánh dấu vị trí.
• Bước 5: Tiến hành chọc hút dịch khớp, dịch sau khi hút mang đi xét nghiệm (nếu cần).
• Bước 6: Sát trùng da và sử dụng băng dính y tế dán vào vùng vừa bị chọc hút dịch trong 24 giờ.
• Bước 7: Theo dõi người bệnh sau khi thực hiện hút dịch khớp gối và xử lý các bất thường kịp thời (nếu có).

4. Hút dịch khớp gối có ảnh hưởng gì không?

Chọc hút dịch khớp gối nhìn chung là thủ thuật an toàn, tuy nhiên trong một số trường hợp vẫn có thể xuất hiện tác dụng không mong muốn hoặc biến chứng hiếm gặp như dị ứng, nhiễm trùng hoặc viêm sau tiêm. Cụ thể:

• Dị ứng: Có thể xảy ra khi người bệnh dị ứng với thuốc sát khuẩn, thuốc gây tê hoặc thuốc được tiêm kèm sau khi hút dịch. Biểu hiện thường là ngứa, nổi mẩn, đỏ da quanh khớp gối.
• Nhiễm trùng: Nhiễm trùng khớp gối là biến chứng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng, thường liên quan đến việc không đảm bảo vô khuẩn trong quá trình chọc hút. Người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu như đau tăng, sưng nóng đỏ khớp…
• Viêm sau tiêm: Sau chọc hút, một số người có thể bị đau nhẹ, sưng hoặc cảm giác khó chịu tại khớp gối do phản ứng viêm tạm thời. Tình trạng này thường nhẹ và sẽ cải thiện sau vài ngày nếu được nghỉ ngơi, chăm sóc đúng cách.

Thông tin thêm:
> Cách cải thiện bệnh xương khớp tự nhiên không dùng thuốc
> Cách giảm đau xương khớp hiệu quả

5. Các trường hợp chống chỉ định khi chọc hút dịch khớp gối

Kỹ thuật chọc hút dịch khớp gối không phù hợp với tất cả người bệnh, dưới đây là một số trường hợp chống chỉ định với phương pháp này:

• Người có triệu chứng bị nhiễm khuẩn.
• Người đang dùng thuốc chống đông máu.
• Người mắc phải chứng khó đông máu, thuộc nhóm máu hiếm, không có sẵn máu dự phòng.
• Người có vùng da chuẩn bị chọc hút dịch trầy xước.
• Người có huyết áp không ổn định, đã từng bị đau tim.
• Người bị tiểu đường hoặc người có sức đề kháng kém.

6. Trước khi chọc hút dịch khớp gối cần chuẩn bị gì?

Trước khi chọc hút dịch khớp gối, người bệnh cần chủ động trao đổi với bác sĩ về tiền sử bệnh lý và các loại thuốc đang sử dụng, đồng thời đảm bảo vùng da quanh khớp gối sạch sẽ, không trầy xước hay nhiễm trùng. Bên cạnh đó, bạn cũng nên giữ tinh thần thoải mái và tuân thủ hướng dẫn y tế để quá trình hút dịch khớp diễn ra an toàn, hạn chế biến chứng. Cụ thể bạn nên:

• Mang theo hồ sơ bệnh án, kết quả xét nghiệm, phim X-quang liên quan đến vấn đề đầu gối.
• Thông báo cho bác sĩ về tiền sử bệnh lý, đặc biệt là rối loạn đông máu, bệnh tim mạch, tiểu đường.
• Cung cấp danh sách thuốc đang sử dụng, bao gồm thuốc chống đông, thuốc kháng viêm, thuốc dị ứng hoặc thực phẩm chức năng.
• Cho bác sĩ biết nếu từng có dị ứng với thuốc gây tê, thuốc tiêm hoặc dung dịch sát khuẩn.
• Giữ vùng da quanh khớp gối sạch sẽ, không có vết trầy xước, nhiễm trùng hay tổn thương hở.
• Giữ tâm lý thoải mái, nghe kỹ hướng dẫn của bác sĩ trước và trong quá trình thực hiện thủ thuật.

7. Hướng dẫn cách chăm sóc sau khi chọc hút dịch khớp gối

Sau khi chọc hút dịch khớp gối, người bệnh nên nghỉ ngơi hợp lý, chườm lạnh để giảm sưng đau, giữ sạch và khô vùng chọc hút, hạn chế vận động mạnh, tuân thủ hướng dẫn băng bó và dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Trong vài ngày đầu, bạn cần tránh để khớp gối hoạt động quá mức nhằm giúp vết chọc hút nhanh lành và phòng ngừa nguy cơ nhiễm trùng. Cụ thể bạn cần:

• Nghỉ ngơi tại chỗ khoảng 30 phút sau khi hút dịch.
• Giữ vùng chọc hút sạch sẽ và khô ráo; thay băng nếu ẩm ướt hoặc bẩn.
• Chườm lạnh tại chỗ trong 10 – 15 phút mỗi lần nếu có sưng hoặc đau nhẹ.
• Khi nằm, bạn hãy kê chân cao hơn tim để giảm sưng.
• Tránh chạy nhảy, mang vác vật nặng hoặc các hoạt động làm đầu gối hoạt động quá mức trong vài ngày.
• Dùng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ, không tự ý tăng liều hoặc dùng thêm thuốc khác.
• Tái khám theo lịch hẹn để bác sĩ đánh giá tiến trình hồi phục và điều chỉnh hướng điều trị khi cần.

8. Khi nào cần liên hệ với bác sĩ?

Nếu xuất hiện những dấu hiệu dưới đây sau khi chọc hút dịch khớp gối, bạn cần liên hệ ngay với bác sĩ để được đánh giá và xử lý kịp thời:

• Sốt từ 38°C trở lên, kèm cảm giác ớn lạnh hoặc mệt mỏi, khó chịu toàn thân.
• Vết chọc hút xuất hiện đỏ, sưng tấy, chảy máu hoặc có dịch tiết bất thường rò ra.
• Cơn đau càng ngày càng trầm trọng và không thuyên giảm dù đã dùng thuốc giảm đau theo chỉ định.

9. Có nên hút dịch khớp gối không?

Nhìn chung, hút dịch khớp gối giúp giảm sưng đau, cải thiện vận động và hỗ trợ điều trị các bệnh lý về khớp. Nhưng người bệnh lưu ý chỉ thực hiện khi đã được thăm khám, đánh giá kỹ lưỡng và có chỉ định của bác sĩ; để đảm bảo an toàn và hạn chế nguy cơ biến chứng.

Đối với những người không thể áp dụng phương pháp chọc dịch khớp gối thì có thể xem xét các cách điều trị khác đảm bảo hiệu quả và an toàn hơn như: Trị liệu thần kinh cột sống (Chiropractic) & Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng.

Lưu ý để được điều trị ĐÚNG CÁCH, ĐÚNG PHÁC ĐỒ KHOA HỌC, bệnh nhân cần lựa chọn cơ sở y tế uy tín. Một số tiêu chí quan trọng mà bệnh nhân có thể tham khảo để chọn ĐÚNG NƠI điều trị khớp gối gồm:

• Trực thuộc hoặc liên kết với các đơn vị y tế danh tiếng: Những cơ sở có liên kết hoặc trực thuộc các tổ chức y tế uy tín thường đảm bảo tiêu chuẩn chuyên môn, quy trình điều trị và mức độ an toàn cao, giúp người bệnh yên tâm trong suốt quá trình điều trị.
• Có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực cơ xương khớp: Đơn vị giàu kinh nghiệm điều trị các bệnh lý cơ xương khớp thường hiểu rõ đặc thù từng tình trạng bệnh, từ đó đưa ra giải pháp phù hợp, hiệu quả và được nhiều bệnh nhân tin tưởng, phản hồi tốt.
• Đội ngũ bác sĩ, chuyên gia được đào tạo bài bản: Bác sĩ và chuyên gia có trình độ chuyên môn cao, am hiểu sâu về cơ xương khớp sẽ giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây tổn thương khớp gối và xây dựng phác đồ điều trị đúng hướng ngay từ đầu.
• Quy trình thăm khám toàn diện, cá nhân hóa phác đồ điều trị: Cơ sở uy tín sẽ thăm khám kỹ lưỡng, kết hợp lâm sàng và cận lâm sàng, từ đó xây dựng phác đồ điều trị riêng biệt cho từng bệnh nhân theo các tiêu chuẩn y khoa hiện đại.
• Hệ thống trang thiết bị hiện đại: Trang thiết bị tiên tiến hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh, trị liệu và phục hồi chức năng giúp quá trình điều trị diễn ra chính xác, an toàn, rút ngắn thời gian hồi phục.

Cùng bác sĩ phòng khám ACC tìm hiểu thêm về bệnh tràn dịch khớp gối và cách điều trị trong video dưới đây:

Nhìn chung, chọc hút dịch khớp gối là một trong những phương pháp được bác sĩ chỉ định trong việc chẩn đoán hoặc điều trị các bệnh liên quan đến đầu gối mang lại hiệu quả cao. Tuy nhiên, khi thực hiện người bệnh cần chú ý về vấn đề an toàn vệ sinh, kỹ thuật luồn kim của bác sĩ và các trường hợp không áp dụng được phương pháp này để tránh gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.

>> Bài viết liên quan: Tràn dịch khớp gối nên ăn gì và kiêng gì để nhanh khỏi bệnh?