Trẹo cổ là gì? Nguyên nhân và cách trị trẹo cổ hiệu quả

Trẹo cổ là tình trạng phổ biến ở mọi độ tuổi, đôi khi xuất hiện đột ngột vào buổi sáng sau khi thức dậy. Bệnh nếu ở mức độ nhẹ thì không quá nguy hiểm, nhưng về lâu dài thì có thể gây nhiều biến chứng nguy hại. Vậy, trẹo cổ là gì và cách chữa trị thế nào? Cùng theo dõi trong bài viết dưới đây nhé!

1. Chứng trẹo cổ là gì?

Trẹo cổ (nghẹo cổ hay vẹo cổ) là tình trạng co thắt cơ trơn, dẫn đến rối loạn vận động ở cơ cổ và làm cho đầu bị nghiêng sang một bên. Người bị trẹo cổ thường cảm thấy đau khi xoay cổ hoặc ngẩng, cúi đầu.

Chứng trẹo cổ không quá nguy hiểm nhưng lại gây nhiều bất tiện trong vận động, sinh hoạt và làm việc. Tình trạng này hoàn toàn có thể điều trị được nếu tiếp cận đúng cách.

2. Phân loại và nguyên nhân gây trẹo cổ

Trẹo cổ được chia ra làm 2 loại là:

• Trẹo cổ cấp tính: Xảy ra đột ngột do chấn thương, nhiễm lạnh, ngủ hoặc ngồi không đúng tư thế, mang vác vật nặng khiến cho các hạch bạch huyết bị viêm và các khớp của cổ sưng lên.
• Trẹo cổ mãn tính: Tiến triển theo thời gian do thói quen xấu hoặc những nguyên nhân khác như chấn thương chưa được điều trị dứt điểm. Loại trẹo cổ này khiến đầu bị nghiêng và đau đớn nhiều hơn, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.

Ngoài ra, vẹo cổ cũng có thể là tình trạng xảy ra do những nguyên nhân như thoát vị đĩa đệm, nhiễm trùng do vi-rút hoặc vi khuẩn,…

3. Dấu hiệu nhận biết khi bị trẹo cổ

Dưới đây là một số dấu hiệu điển hình nhận biết chứng trẹo cổ mà người bệnh cần lưu ý:

• Cứng cổ, đau nhức gây khó chịu.
• Sưng cơ cổ, đau vùng họng.
• Phạm vi vận động của cổ bị hạn chế, khiến người bệnh khó xoay đầu sang hai bên hoặc cúi lên xuống.
• Tư thế đầu bất thường: đầu bị cúi ra trước, đầu bị ngửa ra sau, đầu bị nghiêng một bên.
• Đau đầu, đau lưng, khó nuốt thức ăn, khi nuốt có cảm giác nóng ở cổ.
• Tê hoặc ngứa ran ở các chi trên.

Hãy cùng lắng nghe những chia sẻ từ bác sĩ Wade Brackenbury – Tổng Giám Đốc phòng khám ACC để tìm hiểu các nguyên nhân, dấu hiệu và cách khắc phục tình trạng đau cứng cổ sau khi ngủ dậy.

4. Trẹo cổ bao lâu thì khỏi? Có nguy hiểm không?

Tùy từng tình trạng trẹo cổ mà thời gian hồi phục sẽ khác nhau:

• Đối với trẹo cổ cấp tính: Có thể cải thiện trong vòng 24 – 48 giờ. Tuy nhiên, có thể mất đến một tuần để các triệu chứng chấm dứt hoàn toàn. Đôi khi, các triệu chứng kéo dài hơn hoặc tái phát sau đó mà không rõ lý do.
• Đối với tình trạng mãn tính: Bệnh sẽ khó điều trị và có thể gây biến chứng nghiêm trọng như các triệu chứng thần kinh, đau nhiều hơn, không thể lái xe, nói chuyện và giao tiếp khó khăn, các hoạt động sinh hoạt bị cản trở.

5. Bị trẹo cổ khi nào cần thăm khám?

Mặc dù đa số trường hợp trẹo cổ sẽ cải thiện sau vài ngày, nhưng một số dấu hiệu nguy hiểm có thể cho thấy tổn thương nghiêm trọng hơn và cần được kiểm tra y tế ngay lập tức. Bạn nên đi thăm khám ngay nếu xuất hiện các triệu chứng sau:

• Nhức đầu dữ dội.
• Lệch trục cổ bất thường.
• Thay đổi thị lực, ý thức hoặc mức độ tỉnh táo như ngất xỉu hoặc bất tỉnh.
• Khó thở hoặc khó nuốt.
• Đau họng kéo dài hoặc tăng dần.
• Mất kiểm soát bàng quang hoặc ruột.
• Tê liệt hoặc yếu ở bất kỳ vùng nào của cơ thể.

6. Trẹo cổ được chẩn đoán như thế nào?

Chẩn đoán trẹo cổ (nghẹo cổ) thường bắt đầu bằng việc bác sĩ khai thác kỹ tiền sử bệnh, thời điểm xuất hiện triệu chứng và các yếu tố có thể gây ra tình trạng này. Tiếp theo, bác sĩ sẽ khám sức khỏe để đánh giá mức độ hạn chế vận động, vị trí đau và dấu hiệu co cứng cơ.

Trong những trường hợp nghi ngờ tổn thương xương, dây chằng hoặc có triệu chứng nặng, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang để kiểm tra cấu trúc đốt sống cổ hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) để đánh giá mô mềm, dây thần kinh và loại trừ các bệnh lý nguy hiểm khác.

7. Bị trẹo cổ nên làm gì? Các cách điều trị trẹo cổ hiệu quả

Khi bị trẹo cổ, bạn có thể áp dụng một số biện pháp tại nhà như xoa bóp nhẹ, chườm nóng hoặc lạnh, điều chỉnh tư thế ngủ – ngồi – làm việc và thực hiện các bài tập vận động cổ. Nếu triệu chứng nặng hoặc kéo dài, bạn nên đến bác sĩ để được điều trị bằng thuốc giảm đau, vật lý trị liệu hoặc trị liệu thần kinh cột sống,…

7.1. Cách trị trẹo cổ tại nhà

Trong một số trường hợp nhẹ người bị nghẹo cổ có thể áp dụng một số các cách như:

• Xoa bóp: Đây là một trong những mẹo chữa vẹo cổ nhanh, đơn giản bạn có thể áp dụng. Theo đó, bạn dùng tay để xoa xát vùng cổ, dùng ngón tay ấn nhẹ nhàng vào cổ, vai trong vài phút để các cơ được thư giãn và giảm đau nhức khó chịu.
• Chườm nóng/lạnh: Dùng túi chườm đá hoặc khăn nóng để chườm lên chỗ bị đau nhằm giảm sưng viêm, giãn cơ và dịu cơn đau.
• Điều chỉnh tư thế ngủ/ ngồi/ làm việc: Bạn nên ngồi thẳng lưng, đầu không cúi về phía trước, đặc biệt là khi xem điện thoại hoặc ngồi máy tính, ngủ gối cao vừa phải,…
• Vận động các bài tập cổ: Tập các bài tập nhẹ nhàng để kéo giãn vùng cổ, cải thiện sự chuyển động ở các cơ và giảm đau nhức.

7.2. Dùng thuốc giảm đau

Khi bị trẹo cổ, bác sĩ sẽ kê cho bạn một số loại thuốc như thuốc giãn cơ diazepam, thuốc giảm đau paracetamol, thuốc giảm đau chống viêm ibuprofen, thuốc giảm đau mạnh codein.

Ngoài ra, người bệnh còn có thể tiêm một lượng nhỏ botulinum toxin vào cơ để giảm đau hiệu quả hơn. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc chỉ nên dùng khi có sự chỉ định của bác sĩ, tránh tự ý sử dụng mà ảnh hưởng đến sức khỏe và thuốc cũng chỉ mang tính chất giảm đau tạm thời.

7.3. Tập vật lý trị liệu

Các bài tập vật lý trị liệu cũng là phương pháp chữa trẹo cổ hiệu quả, an toàn, không xâm lấn.

Bác sĩ sẽ tùy vào từng tình trạng bệnh mà xây dựng bài tập phù hợp, kết hợp sử dụng thêm máy móc thiết bị hỗ trợ để giảm sưng đau và cải thiện khả năng vận động cổ nhanh chóng cho người bệnh. Nếu luyện tập tại nhà, người bệnh cần tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ. 

7.4. Phẫu thuật

Trường hợp nếu chứng vẹo cổ quá nghiêm trọng, những cách điều trị khác không mang lại kết quả tốt thì bác sĩ sẽ cân nhắc đến phương pháp phẫu thuật. Cụ thể, phẫu thuật trẹo cổ sẽ gồm kéo dài cơ cổ, cắt dây thần kinh/cơ, hợp nhất các đốt sống cổ bất thường hoặc kích thích não làm cản trở các tín hiệu thần kinh. 

Lưu ý rằng phương pháp phẫu thuật cần nhiều chi phí, nhưng lại tiềm ẩn khá nhiều rủi ro cho sức khỏe như nhiễm trùng, bệnh tái phát, cơn đau nặng hơn,… Đây chỉ được khuyến khích là biện pháp cuối cùng khi điều trị nội khoa đều thất bại.

7.5. Cách chữa trẹo cổ bằng trị liệu thần kinh cột sống

Trị liệu thần kinh cột sống (Chiropractic) cũng được xem là cách trị trẹo cổ tối ưu, không cần dùng đến thuốc hay phẫu thuật. Để điều trị các bác sĩ dùng một lực tay phù hợp giúp điều chỉnh các khớp xương sai lệch về vị trí ban đầu, từ đó giải phóng cơn đau, giảm chèn ép thần kinh cột sống.

Việc điều trị trẹo cổ có nhiều phương pháp khác nhau, tuy nhiên điều quan trọng nhất là tìm ĐÚNG BỆNH và điều trị ĐÚNG CÁCH ngay từ đầu. Khi được chẩn đoán chính xác và áp dụng phác đồ phù hợp, người bệnh không chỉ cải thiện triệu chứng nhanh hơn mà còn giảm đau bền vững, hạn chế biến chứng và giảm nguy cơ tái phát trong tương lai.

Để đạt được điều đó, bạn nên lựa chọn điều trị tại các cơ sở y tế chuyên sâu về cơ xương khớp và cột sống. Dưới đây là tiêu chí để lựa chọn cơ sở y tế uy tín, điều trị trẹo cổ đúng cách bạn nên biết:

• Đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, luôn cập nhật kiến thức và kỹ thuật mới: Tại các cơ sở uy tín, bác sĩ có chuyên môn cao và am hiểu sâu về các phương pháp điều trị bảo tồn không xâm lấn. Nhờ vậy, bệnh nhân được điều trị đúng hướng ngay từ đầu, giảm thiểu tối đa nguy cơ phải can thiệp phẫu thuật.
• Quy trình thăm khám toàn diện: Người bệnh sẽ được khai thác bệnh sử, khám lâm sàng chi tiết, đánh giá tư thế – dáng đi – biên độ vận động và sàng lọc các yếu tố nguy cơ liên quan. Quy trình này giúp xác định chính xác mức độ tổn thương và nguyên nhân gốc rễ để lựa chọn phương pháp phù hợp, tiết kiệm thời gian và chi phí điều trị.
• Phác đồ điều trị đa mô thức và cá nhân hóa: Phác đồ được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học, điều chỉnh theo từng trường hợp cụ thể và có thể kết hợp nhiều phương pháp khác nhau như nắn chỉnh cột sống, vật lý trị liệu – phục hồi chức năng, tập vận động chuyên biệt,… Từ đó giúp tối ưu hiệu quả, rút ngắn thời gian hồi phục và hạn chế tái phát.

Theo dõi tiến triển sát sao và chăm sóc dài hạn: Người bệnh sẽ được theo dõi tiến triển định kỳ với các đánh giá trước – sau điều trị, đồng thời được hướng dẫn bài tập duy trì, tư thế sinh hoạt đúng, chế độ dinh dưỡng và lối sống khoa học. Quy trình chăm sóc rõ ràng cùng việc nhắc lịch tái khám giúp đẩy nhanh quá trình hồi phục, hiệu quả lâu dài và ngừa tái phát.

8. Làm thế nào để phòng ngừa tình trạng trẹo cổ?

Trẹo cổ có thể phòng tránh nếu bạn duy trì thói quen sinh hoạt đúng cách và bảo vệ vùng cổ trong các hoạt động hàng ngày. Cụ thể như:

• Giữ tư thế ngồi, đứng và làm việc đúng, tránh cúi gập cổ quá lâu.
• Sử dụng gối có độ cao và độ cứng phù hợp để nâng đỡ cổ khi ngủ.
• Tránh nằm nghiêng một bên quá lâu hoặc nằm sấp gây xoay vặn cổ.
• Khởi động kỹ trước khi chơi thể thao hoặc vận động mạnh.
• Tránh mang vác vật nặng hoặc xoay cổ đột ngột.
• Điều chỉnh vị trí màn hình máy tính, điện thoại ngang tầm mắt để giảm áp lực lên cổ.
• Tập các bài giãn cơ và tăng cường cơ cổ – vai thường xuyên.
• Giữ ấm cổ vai khi thời tiết lạnh, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột.
• Nghỉ ngơi giữa giờ nếu phải làm việc lâu với máy tính hoặc lái xe.

Nhìn chung, người bị trẹo cổ không chỉ đau đớn khó chịu mà còn gặp nhiều bất tiện trong cuộc sống sinh hoạt, nếu tìm được phương pháp chữa trị phù hợp sẽ mang lại tỷ lệ hồi phục cao. Do vậy, nếu bạn nhận thấy mình hoặc người thân có dấu hiệu trẹo cổ thì hãy đến gặp bác sĩ ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời nhé!

9. Câu hỏi thường gặp

Xoay quanh tình trạng nghẹo cổ, rất nhiều người vẫn còn băn khoăn với một số câu hỏi thường gặp như sau:

9.1. Có mẹo chữa vẹo cổ sau khi ngủ dậy không?

Có. Nếu khi ngủ bị trẹo cổ, bạn có thể dùng lòng bàn tay xoa xát vùng cổ trong vài phút cho đến khi cảm thấy ấm nóng; có thể thoa thêm một chút dầu cao hoặc cồn xoa bóp để tăng hiệu quả thư giãn cơ.

Ngoài ra, bạn cũng có thể áp dụng mẹo chữa vẹo cổ nhanh bằng cách chườm vùng cổ – vai bằng muối rang nóng hoặc muối rang cùng lá ngải cứu để giúp giảm đau và giảm căng cứng.

9.2. Có bài tập chữa vẹo cổ cho bé không?

Có. Một số bài tập nhẹ nhàng giúp hỗ trợ làm làm mềm cơ, cải thiện tầm vận động và giảm tình trạng vẹo cổ ở trẻ, gồm: nâng đầu khi nằm, co rút cổ, xoay đầu,….

Cách thực hiện như sau:

• Bài tập co rút cổ: Mẹ cho bé ngồi thẳng, mắt nhìn hướng về phía trước. Hướng dẫn bé nhẹ nhàng kéo cằm sát vào ngực để tạo thành “cằm đôi”, giữ khoảng 10 giây. Thực hiện 10 lần mỗi lượt và lặp lại 3 lượt mỗi ngày.
• Bài tập xoay đầu: Mẹ cho bé nằm ngửa trên đệm, đầu kê gối. Mẹ dùng một tay nâng đỡ đầu bé và xoay nhẹ nhàng về phía bên bị ảnh hưởng, giữ khoảng 10 – 15 giây. Lặp lại nhiều lần với động tác chậm rãi và đều đặn để giúp cơ cổ giãn mềm hơn.

Mẹ cần lưu ý khi thực hiện các bài tập chữa vẹo cổ cho bé hãy tham khảo ý kiến chuyên gia, thao tác thật nhẹ nhàng và đúng kỹ thuật, đồng thời kiên trì theo dõi tiến triển. Luôn quan sát phản ứng của bé, tránh tập khi bé quấy khóc và đảm bảo không gian tập luyện an toàn, thoải mái để giúp bé đạt hiệu quả tốt nhất.