Thoái hóa cột sống thắt lưng: Nguyên nhân, dấu hiệu, cách trị

Thoái hóa đốt sống lưng là bệnh lý xương khớp mãn tính, xảy ra khi đĩa đệm và khớp xương bị thoái hóa, hình thành gai xương xung quanh đốt sống. Đây là những thay đổi tự nhiên khi quá trình lão hóa xảy ra. Ngoài gây ra tình trạng đau nhức, thoái hóa đốt sống lưng còn ảnh hưởng tới khả năng vận động và sinh hoạt thường ngày của người bệnh.

1. Bệnh thoái hóa cột sống thắt lưng là gì?

Thoái hóa cột sống thắt lưng (Spondylosis) là tình trạng sụn khớp và đĩa đệm ở các đốt sống thắt lưng (từ L1 đến L5) bị hư tổn, đồng thời, phần xương dưới sụn và màng hoạt dịch bị thay đổi về cấu trúc do mất nước hoặc lão hóa. Đây là một bệnh lý xương khớp diễn tiến chậm, tăng dần về cấp độ và có thể gây đau âm ỉ, khiến người bệnh giảm khả năng vận động.

Thoái hóa đốt sống lưng có thể xảy ra ở các vị trí khác nhau trên cột sống, chẳng hạn như:

• Gai cột sống ngực ảnh hưởng tới phần giữa cột sống.
• Gai cột sống thắt lưng tác động tới phần lưng dưới.
• Gai cột sống đa tầng (Multilevel spondylosis) ảnh hưởng tới nhiều phần của cột sống.

2. Ai có nguy cơ bị thoái hóa cột sống lưng?

Bệnh thoái hóa đốt sống lưng có nguy cơ xảy ra ở 7 nhóm đối tượng sau:

• Thống kê từ Viện phẫu thuật chỉnh hình Hoa Kỳ cho biết, khoảng hơn 80% người trên 60 tuổi mắc phải tình trạng thoái hóa thắt lưng.
• Những người làm công việc văn phòng, thường xuyên tiếp xúc với máy tính, công nhân may, công nhân bốc vác hoặc tài xế lái xe ô tô.
• Người thừa cân, béo phì.
• Người gặp tai nạn giao thông khiến cột sống bị chấn thương hoặc người đã từng trải qua phẫu thuật cột sống.
• Người có chế độ sinh hoạt không lành mạnh, lạm dụng chất kích thích hoặc ăn uống thiếu chất.
• Người có vấn đề về sức khỏe tâm thần như rối loạn âu lo hoặc trầm cảm.
• Người có người thân trong gia đình mắc các bệnh lý về thoái hóa cột sống.

Tại Việt Nam, ước tính 89% số người từ 60-69 tuổi gặp phải tình trạng thoái hóa cột sống thắt lưng. Trong đó tỷ lệ người trong độ tuổi từ 25-45 cũng chiếm đến 30%. Bên cạnh đó, nhóm người sau 50 tuổi chiếm phần lớn ca mắc thoái hóa lưng; vì thế người thuộc độ tuổi này cần chú ý kiểm tra sức khỏe xương khớp để phát hiện bệnh sớm.

3. Nguyên nhân nào gây thoái hóa đốt sống lưng?

Thoái hóa cột sống lưng chủ yếu do lão hóa tự nhiên, kết hợp các yếu tố như tuổi tác, công việc nặng nhọc/sai tư thế, chấn thương, béo phì, di truyền, dinh dưỡng kém, và ảnh hưởng từ các bệnh lý khác (viêm khớp, vẹo cột sống)… từ đó làm đĩa đệm khô, dây chằng cứng, gai xương hình thành, dẫn đến đau và hạn chế vận động.

Cụ thể, thoái hóa thắt lưng có thể xuất phát từ những nguyên nhân sau:

Tuổi tác, lão hóa tự nhiên: Quá trình lão hóa tự nhiên là nguyên nhân hàng đầu khiến cột sống thắt lưng bị thoái hóa. Theo thời gian, chức năng và cấu trúc của xương khớp có xu hướng suy giảm.

Sai tư thế: Thoái hóa cột sống thắt lưng còn xuất phát từ thói quen sinh hoạt không đúng cách (ví dụ như đứng hoặc ngồi quá lâu ở một tư thế, ngủ sai tư thế hay mang vác nặng). Điều này khiến sụn khớp và đĩa đệm phải chịu áp lực quá tải trong thời gian dài. Hậu quả là sụn và phần xương dưới sụn bị tổn thương, đĩa đệm giảm hoặc mất tính đàn hồi, đồng thời dây chằng bao khớp bị xơ cứng.

Dinh dưỡng thiếu chất: Dinh dưỡng đóng vai trò rất lớn đối với sức khỏe cột sống. Do đó, chế độ dinh dưỡng thiếu cân đối hoặc bị rối loạn chức năng trao đổi chất cũng là những nguyên nhân làm gia tăng nguy cơ mắc thoái hóa cột sống thắt lưng.

Thừa cân, béo phì: Cột sống thắt lưng là bộ phận phải chịu nhiều áp lực từ sức nặng của cơ thể mỗi khi di chuyển hoặc vận động. Chính vì thế, khi cân nặng càng tăng thì áp lực lên cột sống càng lớn, từ đó tăng nguy cơ thoái hóa.

Chấn thương: Khi cột sống bị chấn thương (té, ngã, va chạm,…) nhưng không được điều trị kịp thời và đúng cách cũng có thể dẫn đến tình trạng thoái hóa.

Các yếu tố khác: Một số yếu tố khác cũng làm gia tăng nguy cơ thoái hóa cột sống thắt lưng như di truyền, dị tật bẩm sinh, từng trải qua phẫu thuật cột sống…

4. Triệu chứng thoái hóa đốt sống thắt lưng

Dấu hiệu thoái hóa đốt sống lưng thường gặp là đau âm ỉ vùng thắt lưng (tăng khi vận động, giảm khi nghỉ), cứng khớp buổi sáng, có tiếng “lục cục” khi cử động, đôi khi kèm theo có thể có tê bì chân, mỏi cơ, hạn chế vận động. Ở mức độ nặng, người bị thoái hóa đốt sống lưng có thể đau lan xuống chân, yếu cơ, ảnh hưởng đến sinh hoạt và dáng đi.

Đau vùng thắt lưng: Đau vùng lưng dưới liên tục trong 6 tuần, có thể lan rộng xuống mông và hai chi dưới và gia tăng khi người bệnh vặn mình, nâng nhấc đồ vật hoặc thời tiết thay đổi. Các cơn đau có thể chia thành từng đợt và kéo dài.

Đau lưng: Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Theo MedlinePlus, đau lưng là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến nhất, ảnh hưởng đến 8 trong số 10 người vào một thời điểm nào đó trong đời. Thực tế, những cơn đau kéo dài liên tục hoặc ngắt quãng ở lưng (chủ yếu vùng cột sống…

Cứng cột sống, hạn chế vận động: Những cơn đau khiến cho người bệnh khó khăn khi vận động, không thể thực hiện các động tác như vặn mình, cúi người.

Tê bì chân tay: Triệu chứng này thường xuất hiện về đêm, sáng sớm hoặc khi thời tiết thay đổi, khiến người bệnh gặp nhiều bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày.

Hay bị tê bì chân tay là bệnh gì? Nguyên nhân và giải pháp

Tê bì chân tay là biểu hiện cảnh báo những bệnh lý nguy hiểm tiềm ẩn, có thể đe dọa đến sức khỏe của người bệnh. Thời gian đầu, bệnh không có nhiều biểu hiện đáng chú ý, dễ khiến nhiều người chủ quan và bỏ lỡ thời điểm điều…

Yếu hoặc teo cơ chi dưới: Thoái hóa cột sống thắt lưng có thể gây teo cơ chi dưới. Lúc này, nhóm cơ bị teo cũng trở nên yếu đi, người bệnh khó giữ thăng bằng khi đứng hoặc di chuyển. Đây cũng là biểu hiện cho thấy bệnh đang ở mức độ nghiêm trọng.

Khó kiểm soát bàng quang và ruột: Một trong những dấu hiệu và cũng là biến chứng của thoái hóa cột sống thắt lưng chính là không kiểm soát được bàng quang và ruột. Khi xuất hiện triệu chứng này, bệnh nhân cần đến bác sĩ để được kiểm tra càng sớm càng tốt.

5. Thoái hóa đốt sống lưng có nguy hiểm không?

Thoái hóa cột sống lưng nếu không điều trị kịp thời, khi bệnh tiến triển có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như hẹp ống sống, thoát vị đĩa đệm, trượt đốt sống, bệnh lý rễ thần kinh thắt lưng… Mặt khác, những thay đổi ở vị trí đốt sống bị thoái hóa có thể chèn ép các cấu trúc thần kinh và dẫn đến một loạt các triệu chứng thường được gọi là chứng đau cách hồi thần kinh (NC), bao gồm đau lưng dưới và đau chân, tê bì và yếu cơ, tình trạng này trở nên tồi tệ hơn khi đứng hoặc đi bộ và cải thiện khi ngồi hoặc gập người về phía trước.

Vì thế, nếu nghi ngờ có triệu chứng bệnh thoái hóa cột sống thắt lưng, người bệnh nên đến bệnh viện/ cơ sở y tế uy tín để bác sĩ chẩn đoán tình trạng, nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

6. Thoái hóa cột sống thắt lưng được chẩn đoán như thế nào?

Bệnh thoái hóa đốt sống lưng thường có thể được chẩn đoán dựa trên khám lâm sàng và các xét nghiệm hình ảnh. Theo đó khi thăm khám, bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử bệnh, triệu chứng đau và kiểm tra khả năng vận động, sức cơ, cảm giác ở chân.

Trường hợp các triệu chứng kéo dài hơn 6 đến 12 tuần, hoặc nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo (ví dụ: sụt cân, đau về đêm, chấn thương, nguy cơ nhiễm trùng), người bệnh thoái hóa đốt sống lưng có thể được chỉ định các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh để đánh giá bệnh lý tiềm ẩn khác.

• Chụp X-quang: Giúp đo lường mức độ viêm khớp hoặc tổn thương xương.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Phương pháp được dùng để kiểm tra các dây thần kinh cột sống và tìm kiếm các vấn đề về đĩa đệm.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT): Hữu ích để đánh giá cấu trúc xương, ống sống và khớp.

7. Cách điều trị thoái hoá cột sống thắt lưng

Việc chữa thoái hóa đốt sống lưng có mục tiêu chính là kiểm soát triệu chứng, giảm đau, cải thiện vận động và làm chậm tiến trình thoái hóa với các phương pháp như sau:

7.1. Điều trị bảo tồn

• Nghỉ ngơi: Người bệnh nên sắp xếp thời gian nghỉ ngơi hợp lý, đồng thời tránh các hoạt động thể thao và các hoạt động thể chất cường độ cao khác nhằm giúp giảm áp lực lên cột sống.
• Vật lý trị liệu: Để kiểm soát các triệu chứng đau, cứng khớp và cải thiện khả năng vận động, bác sĩ có thể hướng dẫn các bài tập giúp tăng cường cơ bắp xung quanh cột sống. Tùy theo tình trạng, có thể kết hợp thêm các thiết bị trị liệu như máy kéo giãn giảm áp cột sống, sóng xung kích Shockwave… với tác dụng hỗ trợ giảm đau, sưng viêm và đẩy nhanh tốc độ phục hồi.
• Châm cứu: Khi áp dụng châm cứu, các cơn đau ở thắt lưng sẽ nhanh chóng được xoa dịu. Tuy nhiên, hiệu quả giảm đau của phương pháp này chỉ là tạm thời bởi nguyên căn của thoái hóa cột sống vẫn chưa được điều trị tận gốc. Ngoài ra, người bệnh cũng cần cân nhắc chọn những địa chỉ châm cứu uy tín, có lương y được đào tạo bài bản để tránh “tiền mất, tật mang”.
• Luyện tập phù hợp: Người bệnh có thể thực hiện các bài tập thể dục nhẹ nhàng như bơi lội, yoga hoặc đi bộ để tăng cường sức mạnh cơ bắp, đồng thời duy trì tính ổn định của cột sống. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả và an toàn, người bệnh nên thực hiện các bài tập theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu.

Sau đây là một số bài tập yoga trị thoái hóa cột sống lưng, được hướng dẫn bởi chuyên viên Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng của Phòng khám ACC:

7.2. Dùng thuốc giảm đau

Khi các cơn đau trở nên dữ dội và dai dẳng, nhiều bệnh nhân có xu hướng sử dụng các loại thuốc giảm đau ở cấp độ mạnh, chẳng hạn như thuốc giảm đau paracetamol, thuốc giãn cơ hoặc tiêm Corticosteroid tại chỗ,…

Với các loại thuốc giảm đau hiện nay, hầu hết người bệnh chỉ nhận thấy lợi ích giảm đau nhanh chóng, giá thành rẻ và dễ tìm mua. Tuy nhiên, nếu dùng thuốc trong thời gian dài có thể ảnh hưởng xấu tới sức khỏe và nếu ngừng thuốc sẽ bị tái đau. Hoặc thuốc Corticosteroid khi ngưng sử dụng đột ngột, giảm liều quá nhanh có thể gây ra tình trạng mệt mỏi, chóng mặt, chán ăn hoặc đau nhức các khớp.

Chưa kể, nếu lạm dụng thuốc kéo dài, các hệ lụy nguy hiểm có thể xảy ra như ù tai, loét thủng dạ dày, tụt huyết áp, khó thở hoặc suy giảm chức năng gan – thận. Do đó, dùng thuốc giảm đau chỉ hỗ trợ “lành bệnh” tạm thời, người dùng không nên quá phụ thuộc để ngăn ngừa những nguy hại cho sức khỏe.

Các loại thuốc đau nhức xương khớp và tác hại khôn lường

Uống thuốc đau nhức xương khớp bị tác dụng phụ là tình trạng khá phổ biến, nếu lạm dụng trong thời gian dài còn dẫn đến nhiều tác hại nguy hiểm cho sức khỏe. Nhiều bệnh nhân đi khám ở phòng khám ACC chia sẻ, cứ thấy đau nhức xương…

7.3. Phẫu thuật

Phẫu thuật là giải pháp được chỉ định nếu như các phương pháp trị liệu bảo tồn không mang lại hiệu quả, hoặc được áp dụng trong trường hợp thoái hóa cột sống thắt lưng diễn biến ở mức độ nghiêm trọng. Nhiều người cho rằng sau khi phẫu thuật thì bệnh được chữa khỏi tận gốc. Tuy nhiên, điều này là sai lầm vì phẫu thuật không thể giải quyết triệt để cơn đau, nhiều trường hợp mắc bệnh lý cột sống đã tái phát chỉ sau một thời gian điều trị.

Với bệnh nhân đã trải qua phẫu thuật cột sống nhưng không thành công, nếu tiếp tục thực hiện ca phẫu thuật mới là điều không thể vì có thể gây suy giảm đề kháng, để lại nhiều di chứng nguy hiểm như nhiễm trùng, rối loạn đông máu, đau tim, đột quỵ hoặc tổn thương não.

Nhìn chung, các phương pháp trên chỉ hỗ trợ cải thiện triệu chứng, giúp người bệnh phần nào giảm nhẹ cơn đau. Để tránh phẫu thuật hoặc nguy cơ gặp biến chứng nghiêm trọng do đau thoái hóa cột sống lưng tiến triển nặng, tốt nhất ngay từ đầu người bệnh nên sớm đến chuyên khoa xương khớp của cơ sở uy tín để được bác sĩ thăm khám kỹ càng, tìm ĐÚNG BỆNH, CHỮA ĐÚNG CÁCH với PHÁC ĐỒ KHOA HỌC.

Hoạt động theo tôn chỉ ‘Chữa đúng cách – Lành cơn đau’ giúp cơ thể phục hồi tự nhiên mà không uống thuốc – không phẫu thuật – không đau, phòng khám ACC – Thành viên Tập đoàn FV & Tập đoàn Y Tế Thomson Singapore, tiên phong áp dụng phương pháp Trị liệu Thần kinh Cột sống (Chiropractic) trong điều trị thoái hóa đốt sống lưng. Bệnh nhân được đội ngũ bác sĩ 100% nước ngoài đầu ngành trong lĩnh vực Chiropractic thăm khám và thực hiện trị liệu đúng kỹ thuật.

Dựa trên nguyên lý gắn kết giữa hệ thần kinh và cột sống, bác sĩ Chiropractor sử dụng lực tay nhẹ nhàng giúp chỉnh sửa cấu trúc cột sống bị sai lệch về vị trí tự nhiên, từ đó cải thiện tốt các bệnh liên quan tới thoái hóa cột sống.

Cùng với đó, để giúp bệnh nhân nhanh chóng quay trở lại cuộc sống bình thường và đảm bảo hiệu quả điều trị dài lâu, bác sĩ ACC còn kết hợp Chiropractic với Vật lý trị liệu và liệu trình Pneumex PneuBack. An tâm mỗi bệnh nhân còn được xây dựng liệu trình phục hồi chức năng chủ động gồm các bài tập chuyên biệt, qua đó cải thiện sức mạnh cơ khớp, đạt được hiệu quả lâu dài trong điều trị và ngăn ngừa tái đau hiệu quả.

>> Đừng để đau nhẹ thành đau nặng, chọn đúng cách ngay từ đầu – cho sức khỏe bền vững hơn mỗi ngày. Liên hệ ACC để đặt hẹn thăm khám ngay!

8. Nên làm gì để phòng ngừa thoái hóa đốt sống thắt lưng?

Để phòng ngừa và giảm nguy cơ tái phát bệnh thoái hóa cột sống lưng, bác sĩ Timothy Gallivan (Phòng khám ACC) cũng khuyến khích người trẻ và người trung niên nên điều chỉnh lối sống như sau:

• Thay đổi chế độ dinh dưỡng, tăng cường bổ sung thực phẩm giàu vitamin D, Canxi, Magie để củng cố hệ xương chắc khỏe, duy trì tính linh hoạt cho cột sống.
• Giữ tư thế lưng thẳng khi ngồi học và làm việc. Nếu phải ngồi lâu thì sau mỗi 30 – 45 phút, hãy đứng dậy đi lại để thư giãn gân cốt, đặc biệt người làm việc văn phòng thường phải ngồi làm việc lâu nên kết hợp thực hiện một vài động tác giãn cơ lưng.
• Người dưới 40 tuổi bị thoái hóa cột sống thắt lưng nhẹ có thể thực hiện các bài tập thể thao như đi bộ, thể dục dưỡng sinh hoặc bơi lội để tăng sức bền cho cơ và khớp.
• Người lao động chân tay thì nên hạn chế bê vác vật nặng trong thời gian quá lâu, và hạn chế động tác cúi lưng nhấc vật nặng.
• Xây dựng chế độ nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ giấc và đúng giờ. Chú ý hạn chế căng thẳng quá mức hay mang vác vật nặng trong thời gian dài.
• Chủ động thăm khám, tầm soát cột sống định kỳ nhằm phát hiện và điều trị bệnh từ sớm, tránh để dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng.
• Khi xuất hiện các dấu hiệu đau nhức xương khớp bất thường, người bệnh cần gặp bác sĩ ngay lập tức để được chẩn đoán và áp dụng biện pháp can thiệp kịp thời.

9. Câu hỏi thường gặp

Trong quá trình tìm hiểu thoái hóa cột sống thắt lưng là gì, nhiều người cũng có vài băn khoăn như:

9.1. Thoái hóa cột sống thắt lưng có tự khỏi không?

Thoái hóa cột sống lưng là quá trình lão hóa tự nhiên, không thể khỏi hoàn toàn vì tổn thương cấu trúc xương không thể phục hồi về nguyên trạng. Việc áp dụng cách chữa thoái hoá đốt sống lưng chỉ có thể kiểm soát triệu chứng, làm chậm tiến triển. Vì thế người bệnh cần sớm đến gặp bác sĩ nếu bị đau lưng dưới kéo dài hơn vài ngày hoặc đau dữ dội ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày, để có hướng cải thiện kịp thời và tránh nguy cơ biến chứng.

9.2. Sau khi đã chữa thoái hóa đốt sống lưng, khi nào có thể chơi thể thao?

Những người hồi phục sau chứng thoái hóa đốt sống thường cần ít nhất vài tuần (có thể lên đến vài tháng) mới có thể quay lại các hoạt động thể chất cường độ cao như chơi thể thao. Vì thế tốt nhất bạn nên trao đổi với bác sĩ để có đánh giá phù hợp, đảm bảo an toàn cho xương khớp.

Thoái hóa đốt sống lưng là căn bệnh xương khớp phổ biến của xã hội, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới khả năng vận động và chất lượng sinh hoạt của bệnh nhân. Để chữa trị hiệu quả đốt sống lưng bị thoái hóa, người bệnh nên tham khảo các biện pháp nắn chỉnh cột sống sai lệch về vị trí tự nhiên như liệu pháp Trị liệu Thần kinh Cột sống tại ACC.